Ngày 7/1, Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara cho biết Chính phủ nước này đang đánh giá liệu lệnh cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng mới nhất của Trung Quốc có bao gồm đất hiếm hay không. Động thái diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Nhật – Trung tiếp tục leo thang liên quan đến vấn đề Đài Loan (Trung Quốc).

Phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ, ông Kihara cho rằng thông tin mà Trung Quốc công bố ngày 6/1 vẫn còn “nhiều điểm chưa rõ ràng”. Mặc dù không bình luận về tác động tiềm tàng đối với các ngành công nghiệp trong nước, song quan chức này nhấn mạnh rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Chính phủ Trung Quốc “chỉ nhắm vào Nhật Bản”, đồng thời cho rằng chúng “đi chệch đáng kể so với thông lệ quốc tế” và là “hoàn toàn không thể chấp nhận”.

Theo thông báo của Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 6/1, nước này quyết định tăng cường kiểm soát xuất khẩu hàng hóa lưỡng dụng sang Nhật Bản và quyết định này có hiệu lực ngay lập tức. Tân Hoa xã dẫn thông báo của Bộ trên nêu rõ Trung Quốc cấm xuất khẩu toàn bộ các mặt hàng lưỡng dụng cho các đối tác quân sư, đối tác phục vụ cho mục đích quân sự, cũng như cho các bên sử dụng đầu cuối khác có thể góp phần làm tăng cường năng lực quân sự của Nhật Bản.

Lệnh cấm không nêu rõ danh mục hàng hóa cụ thể. Tuy nhiên, Trung Quốc hiện xếp nhiều sản phẩm trong các lĩnh vực nhạy cảm như công nghệ sinh học, hàng không vũ trụ và viễn thông vào nhóm hàng hóa lưỡng dụng, vốn chịu sự kiểm soát chặt chẽ về xuất khẩu.

Căng thẳng giữa Trung Quốc và Nhật Bản leo thang sau phát biểu của Thủ tướng Takaichi Sanae vào ngày 7/11/2025. Kể từ thời điểm đó, phía Trung Quốc đã liên tục triển khai một loạt biện pháp gây sức ép đối với Nhật Bản, bao gồm việc ban hành khuyến cáo đi lại đối với công dân Trung Quốc, khôi phục lệnh cấm xuất khẩu hải sản của Nhật Bản sang Trung Quốc...

Hàng hóa lưỡng dụng là các sản phẩm, phần mềm hoặc công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự. Trung Quốc hiện giữ vai trò chi phối trong chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu – nhóm vật liệu thiết yếu đối với nhiều ngành công nghiệp chiến lược, từ xe điện đến các hệ thống vũ khí công nghệ cao.