Không nhiều thứ trở nên tốt hơn và rẻ hơn theo thời gian. Nhà cửa và ô tô chỉ ngày càng đắt hơn trong khi những thứ có giá thấp hơn trước đây, chẳng hạn như đồ nội thất và quần áo, lại không được chế tạo để sử dụng lâu dài.

Tuy vậy, một ngoại lệ hiếm hoi trong vài thập kỷ qua là các thiết bị điện tử tiêu dùng. Điện thoại di động, máy tính và máy chơi game có khả năng vượt trội hơn đáng kể so với vài năm trước và, trong một số trường hợp, thậm chí còn rẻ hơn.

 

Trong quá khứ, một chiếc máy tính xách tay có giá lên tới 2.000 bảng Anh (khoảng 2.724 USD), trong khi ngày nay một chiếc máy mạnh hơn nhiều lần lại có giá chưa bằng một nửa con số trên. Máy chơi game mới nhất của Sony là PlayStation 5 có giá ra mắt thấp hơn cả PlayStation 3, được phát hành 14 năm trước đó.

Theo số liệu thống kê chính thức, chi phí của thiết bị máy tính, được điều chỉnh theo hiệu năng, đã giảm 28% trong thập kỷ qua.

Tuy vậy, thời kỳ hoàng kim này có thể sắp kết thúc. Năm 2026 và có thể trong tương lai gần các thiết bị điện tử sẽ trở nên đắt hơn và có khả năng hoạt động chậm hơn khi một làn sóng mạnh mẽ ảnh hưởng đến ngành công nghiệp điện tử.

Theo công ty nghiên cứu thị trường TrendForce, giá của bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên (RAM), một thành phần quan trọng trong máy tính, điện thoại và máy chơi game, đã tăng 700% trong năm qua do sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) hướng nguồn cung đến các trung tâm dữ liệu.

Mặc dù các nhà sản xuất lớn đã bị ràng buộc bởi những hợp đồng cung cấp dài hạn giúp giảm bớt sự tăng đột biến này song TrendForce ước tính chi phí của họ vẫn tăng gấp ba lần trong năm qua. Nhà phân tích Francisco Jeronimo của công ty nghiên cứu công nghệ IDC cho rằng đây là một cuộc khủng hoảng chưa từng có đối với ngành công nghiệp điện tử.

RAM là thành phần bộ nhớ hoạt động trong máy tính, nơi hệ điều hành và các ứng dụng đang mở chạy, trái ngược với ổ cứng lưu trữ lớn hơn chứa ảnh, video và tệp tin. Dung lượng RAM đủ cho phép người dùng chuyển đổi mượt mà giữa các ứng dụng và tab trình duyệt cũng như tải chương trình nhanh chóng. Dung lượng không đủ có nghĩa là các ứng dụng bị lỗi và treo do hệ thống bị quá tải.

Thật không may cho bất kỳ ai mua thiết bị điện tử, RAM cũng là một yếu tố quan trọng trong các trung tâm dữ liệu AI. Sự tăng cường chi tiêu cho cơ sở hạ tầng AI đã khiến ba nhà cung cấp bộ nhớ lớn nhất thế giới (Micron, Samsung và SK Hynix) tập trung vào thị trường AI béo bở.

Google, Meta, Amazon và Microsoft thông báo dự định chi 660 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng công nghệ trong năm 2026, tăng khoảng 60% so với năm 2025. Micron cho biết sẽ rời bỏ thị trường tiêu dùng để tập trung vào khách hàng AI.

Bộ nhớ chỉ là một thành phần trong điện thoại thông minh hoặc máy tính hiện đại, nhưng sự tăng giá mạnh mẽ đến mức ảnh hưởng tới nó. Theo TrendForce, trước đây bộ nhớ chỉ chiếm từ 10%-15% chi phí sản xuất điện thoại thông minh, nay đã tăng lên mức từ 30%-40%. Điều này khiến các nhà sản xuất điện tử phải đối mặt với lựa chọn khó khăn: tự gánh chịu chi phí, làm giảm lợi nhuận, hoặc tăng giá, gây khó chịu cho khách hàng và ảnh hưởng đến doanh số bán hàng.

Hầu hết đang chọn phương án thứ hai. Hồi tháng 12/2025, IDC cho hay giá điện thoại thông minh sẽ tăng tới 8% trong năm 2026 và doanh số bán hàng toàn cầu có thể giảm 5%. Nhà phân tích Jeronimo nhận định kịch bản đó quá lạc quan. TrendForce tin rằng thị trường điện thoại thông minh có thể giảm 15% trong năm 2026, mức giảm mạnh hơn so với năm 2020, khi đại dịch COVID-19 bùng phát.

Máy chơi game, vốn sử dụng lượng bộ nhớ lớn, bị ảnh hưởng nặng nề hơn. Microsoft đã tăng giá máy chơi game Xbox vào năm 2025 trong khi Nintendo và Sony cho biết đang theo dõi sát sao tình hình.

Các nhà sản xuất cũng đang cân nhắc việc giảm dung lượng bộ nhớ trong những thiết bị "ra lò" trong năm 2026. Điều này có thể khiến chúng chậm hơn và kém tin cậy hơn, nhằm mục đích kiềm chế việc tăng giá.

SK Hynix gần đây cho hay một số khách hàng đang xem xét điều chỉnh thông số kỹ thuật trong các dòng sản phẩm nhạy cảm về giá, có nghĩa là họ đang lên kế hoạch sử dụng những linh kiện kém hiện đại hơn so với năm 2025 trong cùng một sản phẩm.

Trước tình hình trên, ông Eben Upton, Giám đốc điều hành của công ty sản xuất máy vi tính Raspberry Pi, cho biết các doanh nghiệp đang thích nghi bằng cách nâng cao hiệu quả hoạt động của máy móc với ít tài nguyên tiêu thụ hơn.