Trung Quốc vừa đạt bước tiến quan trọng trong tham vọng xây dựng hạ tầng không gian dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI), khi một chòm sao vệ tinh lần đầu triển khai đồng thời 10 mô hình AI trực tiếp trên quỹ đạo và thiết lập thành công mạng lưới liên kết giữa các vệ tinh.

Xu hướng phát triển các công nghệ liên quan đến trí tuệ nhân tạo đang lan rộng trên toàn cầu. Ảnh minh hoạ

Theo Phòng thí nghiệm Chiết Giang (Zhejiang Lab) - đơn vị phát triển dự án cùng các đối tác quốc tế, bước đột phá này cho thấy tiềm năng ứng dụng AI trong nhiều lĩnh vực, từ thăm dò không gian sâu, phát triển đô thị thông minh đến khảo sát tài nguyên thiên nhiên.

Trước đó, vào tháng 5/2025, Trung Quốc đã phóng 12 vệ tinh đầu tiên của chòm sao điện toán không gian mang tên “Chòm sao điện toán ba vật thể” (Three-Body Computing Constellation). Sau gần 9 tháng thử nghiệm trên quỹ đạo, hệ thống đã chứng minh được các năng lực cốt lõi, bao gồm kết nối mạng, tính toán, triển khai mô hình AI và xác minh tải trọng khoa học.

Đáng chú ý, trong số các mô hình AI đang hoạt động trên quỹ đạo có mô hình viễn thám 8 tỷ tham số và mô hình thiên văn miền thời gian 8 tỷ tham số – được đánh giá là những mô hình AI có quy mô tham số lớn nhất hiện nay từng vận hành trực tiếp trong không gian.

Tháng 11/2025, mô hình viễn thám đã tiến hành điều tra hạ tầng trên diện tích 189 km² tại khu vực Tây Bắc Trung Quốc, tự động nhận diện các công trình như sân vận động và cầu đường ngay cả trong điều kiện tuyết phủ dày.

Trong lĩnh vực thiên văn, 2 vệ tinh được trang bị thiết bị dò phân cực tia X vũ trụ đã triển khai mô hình AI có khả năng phân loại nhanh các vụ bùng phát tia gamma với độ chính xác lên tới 99%, đồng thời giảm mạnh thời gian truyền và xử lý dữ liệu so với phương thức truyền dữ liệu về Trái Đất.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng đã thiết lập thành công liên kết giữa 6 vệ tinh, một bước đi then chốt hướng tới xây dựng mạng lưới điện toán không gian hoàn chỉnh.

Theo Phòng thí nghiệm Chiết Giang, khi hơn 1.000 vệ tinh được đưa vào quỹ đạo theo kế hoạch, chòm sao này có thể đạt năng lực xử lý lên tới 100 triệu tỷ phép toán mỗi giây.