Từ ngày 1/3/2026, các trung tâm đăng kiểm trên cả nước bắt đầu áp dụng phương pháp kiểm định khí thải ô tô mới, yêu cầu đăng kiểm viên đạp hết chân ga để đưa động cơ lên số vòng quay tối đa theo thiết kế của nhà sản xuất. Quy trình này đang khiến nhiều chủ xe, đặc biệt là xe sử dụng động cơ diesel, bày tỏ lo ngại về nguy cơ ảnh hưởng đến động cơ phương tiện.

*Kiểm tra khí thải khắt khe hơn

Ghi nhận tại một số trung tâm đăng kiểm tại Hà Nội như: Trung tâm đăng kiểm xe cơ giới 29-01S trên đường Phạm Văn Đồng; Chi nhánh Đăng kiểm 29-03V tại Hà Nội Trần Quốc Hoàn; Trung tâm Đăng kiểm 3301S... nhiều phương tiện đã sử dụng hơn 10 năm nên xuất hiện các yếu tố kỹ thuật như: hỏng hóc, lỗi hệ thống hoặc thiếu bảo dưỡng theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Một số trường hợp bộ điều tốc không hoạt động đúng thiết kế, khiến số vòng quay tối đa của động cơ vượt quá giá trị cho phép hoặc không thể kiểm soát được vòng tua máy.

Theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 1/3) về quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ôtô tham gia giao thông đường bộ, khi kiểm tra khí thải, đăng kiểm viên phải đạp bàn đạp ga nhanh đến hết hành trình để đưa động cơ lên số vòng quay tối đa. Phương pháp này được gọi là "gia tốc tự do" nhằm đo chính xác lượng bụi mịn và muội than phát thải từ động cơ diesel.

Trước thay đổi này, nhiều chủ xe bày tỏ lo ngại. Anh Đặng Ngọc Hải, trú tại phường Hà Đông (Hà Nội), cho biết chiếc xe của anh sản xuất năm 2012 và vẫn được bảo dưỡng định kỳ, nhưng vẫn lo ngại động cơ có thể bị ảnh hưởng khi phải giữ bàn đạp ga ở mức tối đa nhiều lần trong quá trình kiểm định.

Tương tự, anh Phạm Văn Công, trú tại phường Nghĩa Đô (Hà Nội), cho biết nhiều người trên mạng xã hội băn khoăn về việc phải ký cam kết tự chịu trách nhiệm nếu động cơ hư hỏng trong quá trình kiểm định khí thải. Trước khi đi đăng kiểm, anh đã chủ động đưa xe đến gara để kiểm tra và thay thế một số chi tiết do động cơ rung lắc.

*Cam kết chỉ là giải pháp tạm thời

Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Phan Văn Chính, Phó Giám đốc Trung tâm Đăng kiểm 3301S khẳng định: Từ khi quy trình mới được áp dụng, việc kiểm định phương tiện vẫn diễn ra bình thường và chưa ghi nhận trường hợp trục trặc nào liên quan đến xe máy dầu trong quá trình đo khí thải. Tuy nhiên, quá trình kiểm định khí thải cũng khó khăn hơn khi quy định thắt chặt về các tiêu chuẩn khí thải. Cục Đăng kiểm Việt Nam đã có hướng dẫn để đảm bảo an toàn trong quá trình kiểm định. Trong trường hợp phát hiện động cơ có tiếng gõ lạ, bị tắc nghẽn hoặc có dấu hiệu bất thường, đăng kiểm viên sẽ dừng việc thử gia tốc tự do và yêu cầu chủ xe đưa phương tiện đi bảo dưỡng, sửa chữa.

Nếu không có căn cứ xác định số vòng quay lớn nhất của động cơ, theo thiết kế của nhà sản xuất thì đăng kiểm viên phải giải thích cho chủ xe hiểu, để đưa xe vào cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa của nhà sản xuất kiểm tra, điều chỉnh bộ điều tốc về đúng với giá trị theo thiết kế của nhà sản xuất trước khi kiểm định. Chủ xe vẫn muốn kiểm định mới phải có văn bản cam kết.

Cục Đăng kiểm Việt Nam nhấn mạnh, văn bản cam kết chỉ sử dụng đối với riêng trường hợp này. Nếu không xác định được số vòng quay tối đa theo thiết kế của nhà sản xuất, đăng kiểm viên sẽ giải thích để chủ xe đưa phương tiện đến cơ sở bảo dưỡng chính hãng nhằm kiểm tra và điều chỉnh bộ điều tốc trước khi kiểm định.

Đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, việc yêu cầu chủ xe ký cam kết chỉ áp dụng trong một số trường hợp nghi ngờ số vòng quay thực tế của động cơ vượt quá thông số thiết kế; đồng thời, chủ xe vẫn muốn tiếp tục kiểm định khí thải. Đây là giải pháp tạm thời trong giai đoạn đầu triển khai quy định mới. Hiện, cơ quan chức năng đang thu thập dữ liệu kỹ thuật từ các nhà sản xuất để xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ công tác đăng kiểm. Khi hệ thống dữ liệu hoàn thiện, chủ xe sẽ không cần ký cam kết trong quá trình kiểm định.

Theo các chuyên gia kỹ thuật, mục tiêu kiểm soát khí thải và giảm ô nhiễm không khí là cần thiết, song quá trình triển khai cũng cần được đánh giá kỹ để tránh gây tâm lý lo ngại cho người dân. Kỹ sư công nghệ ô tô Nguyễn Thái Hoàng cho biết, khi kiểm định khí thải trong điều kiện không tải, vòng tua máy có thể tăng cao hơn khoảng 30 - 40% so với khi xe vận hành bình thường trên đường. Tuy nhiên, hầu hết động cơ diesel đều được trang bị bộ điều tốc giới hạn vòng tua tối đa.

"Xe sử dụng động cơ diesel hầu hết đều được trang bị bộ điều tốc giới hạn số vòng quay tối đa và khi xuất xưởng, nhà sản xuất công bố công suất cực đại. Một động cơ hoạt động bình thường đều phải đảm bảo đạt các thông số này. Trong quá trình sử dụng, nếu động cơ không đạt được được số vòng quay theo quy định hoặc đạt được nhưng gặp sự cố thì có nghĩa động cơ đã hư hại, xuống cấp từ trước. Do vậy, người dân cần kiểm tra, sửa chữa trước khi đi đăng kiểm để đảm bảo phương tiện vận hành tốt nhất", ông Nguyễn Thái Hoàng khuyến cáo.

Khuyến cáo từ Cục Đăng kiểm Việt Nam chỉ rõ, người lái xe cần chủ động bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện trước khi đi kiểm định để đảm bảo kết quả kiểm định khí thải đạt yêu cầu như: Thay dầu, lọc gió, vệ sinh buồng đốt, kiểm tra vòi phun, bơm cao áp, điều chỉnh tốc độ lớn nhất của động cơ theo quy định của nhà sản xuất hoặc số vòng quay lớn nhất của động cơ không được nằm trong "vùng đỏ" trên đồng hồ đo tốc độ động cơ, kiểm tra bộ chuyển đổi xúc tác, cảm biến oxy... ./.