Những ngày đầu triển khai Quyết định 43/2025/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (có hiệu lực từ ngày 1/3) về quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ôtô tham gia giao thông đường bộ được các cơ sở đăng kiểm và chủ phương tiện thực hiện nghiêm. Các bước trong quy trình đăng kiểm được thực hiện tuần tự, có thông báo và giải thích trực tiếp cho chủ xe nên việc đăng kiểm diễn ra thuận lợi, thông thoáng.

Theo các chuyên gia, Quyết định 43/2025/QĐ-TTg với lộ trình mới áp dụng tiêu chuẩn khí thải mức độ cao hơn, thay thế cho các tiêu chuẩn cũ vốn đã lạc hậu sau hàng thập kỷ. Mục tiêu cốt lõi của Chính phủ là loại bỏ dần những "cỗ máy nhả khói đen" trên đường phố, thúc đẩy người dân bảo dưỡng xe định kỳ và chuyển đổi sang các dòng xe thân thiện với môi trường.

Ghi nhận tại Trung tâm đăng kiểm xe cơ giới 29-01S trên đường Phạm Văn Đồng, việc kiểm định khí thải đối với xe ô tô, nhất là xe cũ sử dụng động cơ diesel được thực hiện nghiêm chặt chẽ theo đúng quy định. Ở khu vực dây chuyền đo khí thải xe khi thực hiện bước “gia tốc tự do”, đăng kiểm viên thông báo rõ trước khi đạp hết hành trình bàn đạp ga. Thao tác diễn ra nhanh, dứt khoát, sau đó nhả ga để động cơ tự giảm tốc về chế độ không tải.

Liên quan đến việc chủ xe phải ký biên bản cam kết trước khi đo khí thải, Phụ trách Trạm đăng kiểm xe cơ giới 29-01S Nguyễn Ngọc Tân cho rằng, không phải xe nào cũng phải ký cam kết.

Theo ông Nguyễn Ngọc Tân, để tránh cho xe không đạt kết quả kiểm định làm phát sinh mất thêm thời gian, trước khi đi đăng kiểm, các chủ phương tiện nên đưa xe đến các hãng, tiệm sửa chữa, bảo dưỡng có uy tín để kiểm tra động cơ, từ dầu máy, nước làm mát, chế độ vòng tua... để loại bỏ những khiếm khuyết của động cơ.

Đồng quan điểm, Giám đốc Chi nhánh Đăng kiểm 29-03V tại Hà Nội Trần Quốc Hoan cho biết, không phải mọi trường hợp đều phải ký cam kết. Việc này chỉ áp dụng khi không xác định được giới hạn tốc độ quay tối đa của động cơ xe theo công bố của nhà sản xuất, trong khi kim vòng tua có thể chạm vùng cảnh báo đỏ. Trong tình huống đó, đăng kiểm viên phải giải thích rõ quy trình kiểm tra và các rủi ro kỹ thuật có thể xảy ra. Nếu chủ xe đồng ý tiếp tục thì sẽ ký cam kết chịu trách nhiệm đối với các hư hỏng có thể phát sinh.

Anh Đoàn Mai Sơn ở phường Đông Ngạc (Hà Nội) chia sẻ, quy trình lần này tuy vẫn đảm bảo sự chặt chẽ như các kỳ đăng kiểm trước, song cách thức thực hiện có phần khác hơn, tạo cảm giác mới lạ đối với tài xế. "Là tài xế thì chúng tôi luôn xác định phương tiện phải đảm bảo tiêu chuẩn khí thải ở mức tốt nhất để đủ điều kiện lưu thông”, anh Đoàn Mai Sơn bày tỏ.

Đối với anh Đỗ Thanh Bình ở phường Đông Ngạc (Hà Nội) bày tỏ: "Những ngày qua trên mạng xã hội xôn xao việc đạp hết ga khi kiểm định khí thải, có nguy cơ ảnh hưởng đến xe, khiến tôi khá hoang mang. Nhưng thực tế nhìn thấy các đăng kiểm viên kiểm tra kỹ máy móc, giải thích rõ ràng, nên yên tâm hơn".

Theo ông Bình, với các xe đời cao bảo trì thường xuyên không đáng lo, nhưng với xe dụng động cơ diesel lâu đời nên bảo dưỡng trước khi đi đăng kiểm để tránh không đạt hoặc phát sinh rủi ro.

Liên đến phương pháp kiểm tra khí thải "gia tốc tự do" mới áp dụng đang khiến nhiều tài xế lo lắng động cơ bị cong tay biên hay vỡ lốc máy, các đăng kiểm viên cho rằng, trong trường hợp nghi ngờ vòng tua động cơ có thể vượt quá giới hạn thiết kế do lỗi bộ điều tốc hoặc thiếu dữ liệu đối chiếu, cơ sở đăng kiểm mới yêu cầu chủ xe ký cam kết trước khi đo. Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định phép thử gia tốc tự do chỉ kéo dài vài giây, động cơ không chịu tải. Khi thực hiện đúng quy trình, số lần thử hạn chế sẽ không gây hư hỏng.

Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng khuyến cáo các chủ xe, lái xe cần chủ động bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện trước khi đi kiểm định để đảm bảo kết quả kiểm định khí thải đạt yêu cầu như: Thay dầu, lọc gió, vệ sinh buồng đốt, kiểm tra vòi phun, bơm cao áp, điều chỉnh tốc độ lớn nhất của động cơ theo quy định của nhà sản xuất hoặc số vòng quay lớn nhất của động cơ không được nằm trong “vùng đỏ” trên đồng hồ đo tốc độ động cơ, kiểm tra bộ chuyển đổi xúc tác, cảm biến oxy...

Theo Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam Nguyễn Tô An, mục tiêu của quy định mới không chỉ là siết chặt quản lý khí thải mà còn bảo đảm an toàn kỹ thuật cho phương tiện. Việc bảo dưỡng định kỳ và kiểm soát đúng vòng quay tối đa sẽ giúp tăng tuổi thọ động cơ, giảm phát thải ra môi trường, hạn chế các trường hợp không đạt kiểm định và hạn chế các hư hỏng phát sinh trong quá trình sử dụng.

Theo Quyết định 43/2025/QĐ-TTg, các xe ô tô phải đáp ứng đạt mức khí thải tối thiểu tương ứng với năm sản xuất tại thời điểm kiểm định. Cụ thể, từ ngày 1/3 sẽ áp dụng các mức khí thải như: Mức 1 đối với xe ô tô sản xuất trước năm 1999; Mức 2 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 1999 đến hết năm 2016; Mức 3 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021; Mức 4 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022.

Đặc biệt, từ ngày 1/1/2027 sẽ áp dụng mức 4 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021 tham gia giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh; Từ ngày 1/1/2028 sẽ áp dụng mức 5 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022 tham gia giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh; Từ ngày 1/1/2029, xe ô tô tham gia giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh phải đáp ứng quy định về khí thải từ mức 2 trở lên; Từ ngày 1/1/2032 áp dụng mức 5 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022.

Việc triển khai Quyết định 43/2025/QĐ-TTg không chỉ là bước đi chiến lược nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn là lời cam kết mạnh mẽ cho những đô thị xanh, bền vững. Khi mỗi phương tiện đều được kiểm soát khí thải nghiêm ngặt, chất lượng không khí sẽ cải thiện rõ rệt, trực tiếp bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng sống cho người dân. Sự đồng lòng của các cơ quan liên quan và ý thức tự giác của mỗi chủ xe chính là "chìa khóa" đưa các đô thị trở lên văn minh và trong lành hơn./.