Số liệu của Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản (MAF) mới công bố cho thấy, trong năm 2025, tổng lượng gạo xuất khẩu từ Nhật Bản, bao gồm cả các sản phẩm đã qua chế biến như cơm đóng gói, đạt hơn 48.000 tấn, mức cao nhất từ trước đến nay. Tuy nhiên, do giá gạo nội địa tăng cao, tốc độ tăng trưởng đã chậm lại so với năm 2024. Trước tình hình này, chính phủ Nhật Bản dự kiến sẽ đẩy mạnh hoạt động quảng bá ở nước ngoài và mở rộng các kênh tiêu thụ mới.

Theo phóng viên TTXVN tại Tokyo, trong năm 2025, giá trị xuất khẩu các mặt hàng từ gạo như gạo hạt, cơm đóng gói, bột gạo… từ Nhật Bản đến các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới đạt 15,9 tỷ yen (khoảng 100 triệu USD), tương đương 48.192 tấn. Cả giá trị lẫn sản lượng (đối với các sản phẩm ngoài gạo, quy đổi theo lượng gạo nguyên liệu trước chế biến) đều là mức cao nhất từ trước đến nay. Trước đó, năm có kim ngạch và sản lượng xuất khẩu cao nhất là 2024 với khoảng 13,6 tỷ yen và 46.472 tấn. MAFF cho rằng sự phổ biến ngày càng tăng của ẩm thực Nhật Bản cùng với đồng yen mất giá đã trở thành những yếu tố thuận lợi.

Tuy nhiên, các con số này mới chỉ đạt 17,2% mục tiêu về giá trị (92,2 tỷ yen) và 13,6% mục tiêu về sản lượng (353.000 tấn) cho năm 2030, được nêu trong “Kế hoạch cơ bản về lương thực, nông nghiệp và nông thôn” do Chính phủ dưới thời Thủ tướng Shigeru Ishiba thông qua vào tháng 4/2025.

Tại cuộc họp báo sau phiên họp nội các ngày 3/2, Bộ trưởng MAFF, ông Norikazu Suzuki cho biết: “Nếu chính phủ đứng ra đi đầu trong việc khai phá các kênh phân phối tại địa phương ở nước ngoài, không chỉ giới hạn trong các doanh nghiệp Nhật, thì theo tôi, các mục tiêu đặt ra cho năm 2030 hoàn toàn có thể đạt được”, đồng thời khẳng định chưa có ý định điều chỉnh lại mục tiêu.

Mặc dù nhu cầu gạo trên thế giới đang gia tăng qua từng năm, song cả giá trị lẫn sản lượng xuất khẩu hiện vẫn cách xa mục tiêu của kế hoạch, khiến việc đạt được mục tiêu trong 5 năm còn lại tiếp tục là một thách thức lớn. Trong kế hoạch nói trên, chính phủ dự kiến tăng mạnh xuất khẩu, đồng thời đặt mục tiêu nâng sản lượng gạo từ 7,91 triệu tấn năm 2023 lên 8,18 triệu tấn vào năm 2030.

Việc đặt mục tiêu xuất khẩu cao của chính phủ Nhật Bản là nhằm xây dựng một kế hoạch sản xuất đủ để bù đắp sự sụt giảm nhu cầu trong nước do dân số giảm. Tuy nhiên, chính phủ cũng đồng thời đề ra chủ trương “sản xuất theo nhu cầu”, tức sẽ khuyến khích giảm sản lượng nếu không có nhu cầu tiêu thụ. Do đó, nếu xuất khẩu không tăng đúng như kế hoạch, việc hiện thực hóa mục tiêu tăng sản lượng gạo sẽ rơi vào tình thế rất khó khăn.

MAFF cho rằng, để mở rộng xuất khẩu, việc đảm bảo nguồn cung ổn định cho các đối tác nước ngoài là điều bắt buộc. Vì vậy, trong trường hợp thiếu hụt gạo trong nước, cần phải xây dựng các biện pháp cụ thể nhằm bảo đảm nguồn gạo dành riêng cho xuất khẩu.