Công nhân làm việc tại công trường xây dựng ở New York, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 chỉ còn 6 tháng nữa, Mỹ đã chạm tới một cột mốc tài khóa đáng lo ngại. Lần đầu tiên kể từ sau Thế chiến II, nợ quốc gia đã vượt quy mô toàn bộ nền kinh tế Mỹ.

Dữ liệu mới từ Cục Phân tích Kinh tế (BEA) cho thấy vào cuối tháng 3/2026, nợ quốc gia của Mỹ tăng lên 31.270 tỷ USD, trong khi Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 31.220 tỷ USD. Điều này đưa tỷ lệ nợ trên GDP vượt 100%, cao gấp khoảng 2 lần mức trung bình lịch sử.

Mỹ đã vượt qua một cột mốc mang tính biểu tượng: nợ quốc gia hiện lớn hơn GDP. Tuy nhiên, điều đáng lo không phải là mức tỷ lệ này mà là xu hướng. Điều quan trọng là lý do khiến tỷ lệ nợ/GDP cao như vậy, triển vọng vay nợ trong tương lai và dự báo về tăng trưởng cũng như chi phí vay. Theo Axios, xét trên các yếu tố đó, triển vọng tài khóa của Mỹ đang đặc biệt u ám, theo những cách chưa được phản ánh đầy đủ trong các cuộc thảo luận chính trị hàng ngày.

Tỷ lệ nợ/GDP của Mỹ từng vượt 100% trong những ngày đầu của đại dịch COVID-19 khi hoạt động kinh tế sụp đổ. Tuy nhiên, trước đó, tỷ lệ này chưa từng vượt mức đó kể từ sau Thế chiến II.

Tỷ lệ này được dự báo sẽ tiếp tục tăng, với Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) dự đoán sẽ đạt 120% vào năm 2036. CBO dự báo nguồn thu liên bang trong những năm tới sẽ ở mức 17%–18% GDP, trong khi chi tiêu vượt 23% GDP. Khoảng chênh lệch 6% GDP này cao hơn mức tăng trưởng GDP dự báo, đồng nghĩa với việc tỷ lệ nợ/GDP sẽ tiếp tục tăng. Trong các dự báo đó, chi phí trả lãi của chính phủ liên bang tăng vọt, vượt 1.500 tỷ USD và chiếm hơn 4% GDP vào năm 2031.

Sau Thế chiến II, tỷ lệ nợ/GDP của Mỹ đã giảm mạnh khi chi tiêu thời chiến kết thúc và lực lượng lao động khu vực tư nhân bùng nổ nhờ binh sĩ trở về và bùng nổ dân số. Hiện nay, tỷ lệ người Mỹ đến tuổi nghỉ hưu đang tăng nhanh, tăng trưởng lực lượng lao động chậm lại đáng kể do chính sách nhập cư hạn chế, và chính quyền của Tổng thống Donald Trump tìm cách tăng chi tiêu quân sự.

Tuy nhiên, một yếu tố có thể giúp cải thiện tình hình là nếu trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra bước nhảy vọt về năng suất như những người ủng hộ kỳ vọng. Điều đó sẽ giúp cải thiện mẫu số của tỷ lệ nợ/GDP bằng cách mở rộng hoạt động kinh tế. Dù vậy, cũng có thể có vấn đề vì nguồn thu của chính phủ liên bang phụ thuộc lớn vào việc đánh thuế thu nhập lao động.

Axios nhận định việc nợ quốc gia của Mỹ đạt 100% GDP tự thân không phải là vấn đề đáng lo và cũng không phải là một ngưỡng “ma thuật”. Điều đáng lo là cách mà mức nợ này hình thành và những gì sẽ xảy ra tiếp theo.