Những con số mà Cơ quan Thống kê Quốc gia Anh (ONS) vừa công bố không có nhiều chỗ cho sự lạc quan. Xuất khẩu hàng hóa của Anh sang Mỹ bình quân chỉ đạt 4,7 tỷ bảng/tháng trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 2/2026, giảm so với mức trung bình 5,5 tỷ bảng/tháng của năm 2024. Đây không phải sụt giảm nhất thời hay điều chỉnh kỹ thuật, mà là một xu hướng dai dẳng, và dữ liệu đang nói rất rõ điều đó.

Ngày 2/4/2025 - "ngày Giải phóng" theo cách gọi của Tổng thống Mỹ Donald Trump - đánh dấu thời điểm hầu hết hàng nhập khẩu từ Anh bị áp mức thuế chung 10%, riêng thép, nhôm, ô tô và phụ tùng ô tô chịu mức 25%. Phản ứng của thị trường là tức thì: xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ giảm 1,5 tỷ bảng, tức 25%, ngay trong tháng 4/2025. Thay vì phục hồi, xuất khẩu vẫn duy trì ở mức thấp kể từ đó đến nay, theo ghi nhận của ONS. Một năm trôi qua, nhưng hoạt động thương mại vẫn chưa tìm lại được nhịp cũ.

Hệ quả nhìn thấy rõ nhất là nước Anh đã ghi nhận thâm hụt thương mại với Mỹ trong ba tháng liên tiếp kể từ tháng 12/2025 - điều mà ONS gọi là "bất thường".

Không phải toàn bộ các ngành chịu tác động như nhau. Dữ liệu của ONS cho thấy ô tô và dược phẩm là hai mũi chịu trận. Xuất khẩu máy móc và thiết bị vận tải, mà đáng kể nhất là ô tô, sụt giảm là nguyên nhân chủ yếu kéo tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ đi xuống. Ngành ô tô Anh vốn đã trải qua nhiều năm chuyển đổi khó khăn, nay lại phải đối mặt thêm rào cản thuế quan. Dù thỏa thuận ký kết ngày 8/5/2025 đã giảm thuế nhập khẩu ô tô từ Anh xuống còn 10% cho 100.000 chiếc xe đầu tiên xuất khẩu mỗi quý, mức cải thiện này chưa đủ để lấy lại đà.

Giữa tuần qua, Tổng thống Trump tuyên bố sẽ dỡ bỏ toàn bộ thuế quan đối với rượu whisky Scotland. Động thái này được giới quan sát đánh giá là một cử chỉ ngoại giao nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Vua Charles III và Hoàng hậu Camilla. Mặc dù đây là tin vui đối với một ngành vốn cũng đang chịu tác động từ thuế quan, nhưng nhìn vào bức tranh tổng thể, tín hiệu này chỉ là điểm sáng nhỏ. "Whisky chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong tổng thương mại giữa Anh và Mỹ, vì vậy điều đó sẽ không thay đổi được bức tranh đáng lo ngại về thương mại sụt giảm với đối tác xuất khẩu lớn nhất của Anh", nhà kinh tế Sophie Hale của tổ chức tư vấn Resolution Foundation nhận định.

Có lẽ điều đáng chú ý nhất không phải là những gì đã mất, mà là những gì đang thay đổi. Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu hàng hóa chủ chốt của Anh, song tỷ trọng hàng hóa Anh xuất sang đây đã giảm xuống còn 14,9% trong giai đoạn từ tháng 4/2025 đến tháng 2/2026, từ mức 17,2% của năm 2024. Trong khi đó, tỷ trọng hàng hóa xuất khẩu của Anh đến Khu hành chính đặc biệt Hong Kong (Trung Quốc) và Đức lần lượt tăng thêm 0,8 điểm phần trăm và 0,6 điểm phần trăm.

Những con số này cho thấy các nhà sản xuất Anh đang âm thầm định hướng lại dòng chảy thương mại của mình. "Dù mối quan hệ có bền chặt đến đâu cũng có giới hạn của nó, và rõ ràng các nhà sản xuất Anh đang sẵn sàng quay lưng với thị trường Mỹ để tìm kiếm cơ hội tăng trưởng ở nơi khác", Fhaheen Khan, chuyên gia kinh tế tại tổ chức thương mại Make UK, nhận xét.

Đây không phải phản ứng cảm tính. Đây là sự điều chỉnh mang tính chiến lược, dù chậm rãi, của một nền kinh tế đang học cách thích nghi với trật tự thương mại mới.

Thuế quan, về bản chất, là công cụ chính trị mặc chiếc áo kinh tế. Chúng có thể được dỡ bỏ nhanh như khi được áp đặt. Nhưng niềm tin thương mại, một khi đã lung lay, lại không phục hồi theo cùng tốc độ. Cứ 3 doanh nghiệp có từ 10 nhân viên trở lên từng xuất khẩu hàng hóa trong 12 tháng qua thì có một doanh nghiệp cho biết bị ảnh hưởng bởi thuế quan Mỹ, trong đó 18,7% phản ánh chi phí tăng thêm. Con số đó không chỉ cho thấy thiệt hại tài chính, mà phản ánh sự bất định mà các doanh nghiệp phải sống cùng mỗi ngày khi lập kế hoạch, ký hợp đồng và đưa ra quyết định đầu tư.

Hơn một năm sau "Ngày Giải phóng", dữ liệu đã nói đủ rõ: thuế quan không chỉ làm giảm kim ngạch, mà đang dần định hình lại cả cấu trúc thương mại của nước Anh theo những cách khó đảo ngược.