Tại Hội nghị thường niên lần thứ 59 của Hội đồng Thống đốc Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đang diễn ra ở Samarkand, Uzbekistan, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đã công bố một kế hoạch quy mô lớn nhằm tái định hình hạ tầng năng lượng và hạ tầng số của khu vực.

Với tổng ngân sách dự kiến lên tới 70 tỷ USD từ nay đến năm 2035, tổ chức này kỳ vọng sẽ kết nối các lưới điện, mở rộng thương mại điện xuyên biên giới và cải thiện khả năng tiếp cận băng thông rộng trên toàn khu vực châu Á – Thái Bình Dương. 

Phát biểu tại buổi họp báo ngày 3/5, Chủ tịch ADB Masato Kanda nhận định châu Á - Thái Bình Dương là khu vực chịu tác động nặng nề nhất từ cuộc xung đột tại Trung Đông. Sự biến động này không chỉ làm rung chuyển thị trường năng lượng mà còn kéo theo đà tăng giá của nhiên liệu, vận tải, thực phẩm và phân bón.

Theo ông Kanda, những gì thế giới đang chứng kiến không chỉ là một cuộc khủng hoảng an ninh mà còn là một bài kiểm tra khắc nghiệt đối với trật tự toàn cầu, phơi bày những lỗ hổng khi quá phụ thuộc vào một vài hành lang chiến lược. Chính vì vậy, ADB đang thúc đẩy sự chuyển dịch mạnh mẽ từ ưu tiên hiệu quả kinh tế thuần túy sang việc xây dựng khả năng chống chịu cho các quốc gia thành viên.

Trong lộ trình này, Sáng kiến Lưới điện liên Á đóng vai trò trụ cột với mục tiêu huy động 50 tỷ USD. Sáng kiến này đánh dấu một bước chuyển dịch quan trọng từ các liên kết năng lượng đơn lẻ giữa hai quốc gia sang cách tiếp cận khu vực hóa toàn diện đối với thương mại điện năng.

Theo ADB, chiến lược này được xây dựng dựa trên nền tảng vững chắc của các chương trình hợp tác tiểu vùng hiện có, như Chương trình Hợp tác Kinh tế Tiểu vùng Nam Á, Sáng kiến vịnh Bengal về Hợp tác Kinh tế và Kỹ thuật Đa lĩnh vực, Lưới điện ASEAN, và Chiến lược Năng lượng của Chương trình Hợp tác Kinh tế Vùng Trung Á 2030.

Việc kế thừa và phát triển từ các khung hợp tác này giúp ADB hiện thực hóa mục tiêu kết nối các hệ thống điện quốc gia, thúc đẩy trao đổi năng lượng xuyên biên giới và đẩy nhanh quá trình tích hợp năng lượng tái tạo trên quy mô lớn.

Với ngân sách này, ADB dự kiến sẽ hiện đại hóa mạng lưới và tăng cường độ ổn định của lưới điện, đồng thời kết nối khoảng 22.000 km mạch đường dây truyền tải.

Mục tiêu cụ thể là tích hợp khoảng 20 gigawatt năng lượng tái tạo xuyên biên giới, cải thiện khả năng tiếp cận điện năng cho 200 triệu người, cắt giảm 15% lượng phát thải của ngành điện khu vực và tạo ra 840.000 việc làm.

ADB dự kiến tự tài trợ một nửa nguồn vốn (25 tỷ USD) và huy động phần còn lại từ các đối tác và khu vực tư nhân.

Song song với hạ tầng năng lượng, Sáng kiến Xa lộ Số châu Á – Thái Bình Dương trị giá 20 tỷ USD được xem là chìa khóa để thu hẹp khoảng cách công nghệ. Trong đó, ADB dự kiến sẽ tự tài trợ 15 tỷ USD từ nguồn lực của mình và huy động 5 tỷ USD còn lại thông qua đồng tài trợ, bao gồm cả từ khu vực tư nhân. Khoản đầu tư này sẽ tập trung vào các tuyến cáp quang biển và đất liền, các trung tâm dữ liệu khu vực và điểm trao đổi Internet nhằm tạo ra một hệ sinh thái số bền vững.

Dự án đặt mục tiêu đến năm 2035 đưa băng thông rộng lần đầu tiên đến với 200 triệu người à cải thiện tốc độ kết nối cho 450 triệu người khác. Tại các khu vực xa xôi hoặc quốc gia không giáp biển, chi phí kết nối dự kiến sẽ giảm tới 40%, đồng thời mở ra cơ hội việc làm cho khoảng 4 triệu người.

Để chuẩn bị cho sự phát triển dựa trên trí tuệ nhân tạo, ADB cũng công bố thành lập Trung tâm Sáng tạo và Phát triển AI tại Seoul, với sự hỗ trợ 20 triệu USD từ Chính phủ Hàn Quốc. Trung tâm này đặt mục tiêu đến năm 2035 đào tạo kỹ năng số và AI cho 3 triệu người, đặc biệt là phụ nữ và thanh niên.

Chủ tịch Masato Kanda khẳng định, việc kết nối lưới điện và mạng lưới kỹ thuật số xuyên biên giới sẽ giúp giảm chi phí, mở rộng cơ hội và và mang lại nguồn năng lượng đáng tin cậy cùng khả năng tiếp cận kỹ thuật số cho hàng trăm triệu người dân.