Căng thẳng thương mại xuyên Đại Tây Dương đang có dấu hiệu leo thang khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố kế hoạch nâng thuế đối với ô tô nhập khẩu từ Liên minh châu Âu (EU) lên mức 25% ngay trong tuần này, với lý do khối này không tuân thủ đầy đủ các cam kết thương mại song phương.

Trong thông điệp đăng tải trên mạng xã hội Truth Social ngày 1/5, ông Donald Trump cho biết ông “rất vui mừng” khi công bố biện pháp mới, đồng thời nhấn mạnh mức thuế sẽ được áp dụng đối với cả xe con và xe tải nhập khẩu từ châu Âu. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, chính sách này nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp nước ngoài chuyển hoạt động sản xuất sang Mỹ, qua đó tránh được thuế quan.

Tuyên bố trên được đưa ra chỉ ít ngày sau những bất đồng giữa ông Trump và Thủ tướng Đức Friedrich Merz liên quan đến chiến lược của Mỹ tại Trung Đông, đặc biệt là vấn đề Iran và khu vực eo biển Hormuz. Trước đó, Tổng thống Mỹ cũng đề cập khả năng cắt giảm lực lượng quân đội Mỹ đồn trú tại Đức, quốc gia được coi là một trong những trung tâm sản xuất ô tô hàng đầu thế giới.

Đáng chú ý, vào mùa Hè năm ngoái, Mỹ và EU đã đạt được thỏa thuận nhằm duy trì mức thuế 15% đối với ô tô và linh kiện từ châu Âu, thấp hơn so với mức 25% áp dụng cho nhiều đối tác khác. Tuy nhiên, phía Mỹ hiện cáo buộc một số quốc gia châu Âu không hỗ trợ đầy đủ cho các hoạt động quân sự và hậu cần của Washington, qua đó đặt nghi vấn về việc tuân thủ thỏa thuận.

Phản ứng trước động thái từ Washington, Ủy ban châu Âu (EC) đã nhanh chóng bác bỏ cáo buộc vi phạm cam kết, khẳng định EU vẫn thực hiện đầy đủ các quy trình và nghĩa vụ theo thỏa thuận đã ký, đồng thời duy trì trao đổi minh bạch với phía Mỹ. EC nhấn mạnh vẫn cam kết duy trì mối quan hệ thương mại ổn định, cùng có lợi, song để ngỏ khả năng triển khai các biện pháp đáp trả nếu Mỹ đi ngược lại tuyên bố chung.

Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế (INTA) của Nghị viện châu Âu, ông Bernd Lange cho rằng những phát ngôn mới nhất từ phía Mỹ cho thấy mức độ thiếu tin cậy trong quan hệ đối tác. Theo ông, đây không phải cách ứng xử với các đối tác thân thiết, đồng thời nhấn mạnh EU cần có phản ứng rõ ràng và kiên quyết dựa trên vị thế của mình.

Ông Bernd Lange cũng khẳng định EU vẫn tôn trọng thỏa thuận khung đã đạt được trước đó, trong đó quy định mức thuế 15% cho phần lớn hàng hóa nhằm tránh nguy cơ bùng phát một cuộc chiến thương mại quy mô lớn. Đồng thời, ông cho rằng chính Mỹ mới là bên nhiều lần áp dụng các biện pháp thuế quan cao, dẫn chứng việc hơn 400 sản phẩm thép và nhôm đang chịu mức thuế trung bình khoảng 26%.

Diễn biến mới nhất cho thấy nguy cơ gia tăng căng thẳng thương mại giữa hai nền kinh tế lớn hàng đầu thế giới. Trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương còn nhiều bất đồng, các bước đi tiếp theo của cả Washington và Brussels sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với triển vọng ổn định của thương mại toàn cầu.