Trong bối cảnh giá xăng dầu, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nhân công đồng loạt tăng, nhiều nông dân, hợp tác xã tại TP. Hồ Chí Minh đã chủ động điều chỉnh phương thức sản xuất, từ tận dụng nguồn lực gia đình, sử dụng phân hữu cơ tại chỗ cho đến tối ưu quy trình sản xuất và vận chuyển, giúp duy trì hoạt động sản xuất, vượt qua khó khăn và hướng tới mô hình nông nghiệp tiết kiệm, bền vững trong tương lai.

*Áp lực chi phí đầu vào tăng mạnh

Vườn dưa của gia đình chị Nguyễn Thị Hằng tại xã Phú Giáo, TP. Hồ Chí Minh đang bước vào vụ sản xuất mới. Khác với trước, vụ sản xuất này đối diện nhiều khó khăn khi xăng dầu, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tăng liên tục. Với diện tích khoảng 3.000 m2, mỗi vụ vườn dưa của chị Hằng cho sản lượng khoảng 10 tấn. Chị Hằng đang lo ngại thu không đủ bù chi.

“Hiện nay giá xăng dầu tăng nên kéo theo nhiều chi phí khác, từ phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đều tăng, mỗi bao tăng khoảng 10.000 – 20.000 đồng. Nếu tính trung bình 1.000 m2 đất trồng thì mỗi vụ chi phí phân bón và thuốc tăng thêm khoảng 3 – 4 triệu đồng, một khoản chi phí không nhỏ cho gia đình ở thời điểm này”, chị Nguyễn Thị Hằng chia sẻ.

Chị Doãn Thị Hạnh, cũng là một nông dân trồng dưa tại xã Phú Giáo, TP. Hồ Chí Minh cho biết, gia đình chị có khoảng một sào đất với gần 3.000 gốc dưa, ba tháng thu hoạch một lần, sản lượng đạt 4 – 5 tấn. Tuy nhiên, chi phí đầu vào tăng khiến việc sản xuất trở nên khó khăn hơn.

“Giá phân bón tăng cao nên tôi phải cố gắng tự làm nhiều việc hơn để giảm chi phí. Trước đây thường thuê 3 – 4 người phụ, giờ chỉ thuê 1 – 2 người, còn lại mình và người nhà làm. Nhiều công đoạn như quấn dây dưa, chăm sóc hay bón phân thì tranh thủ làm cùng lúc để tiết kiệm thời gian và chi phí nhân công”, chị Hạnh cho biết.

Theo tính toán của Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Kim Long (TP. Hồ Chí Minh), giá xăng dầu đã tăng đến 90%, phân bón tăng khoảng 30%, chưa kể thuốc bảo vệ thực vật, vật tư nông nghiệp cũng biến động mạnh, khiến giá thành sản xuất đội lên 20 – 30%. Tuy nhiên, bài toán khó của hợp tác xã lúc này là không thể tăng giá bán ra.

“Trước tình hình biến động đầu vào, chúng tôi cũng đã thông báo đến đối tác, nhưng hiện nay thị trường tiêu thụ chậm, họ chưa chấp nhận việc tăng giá. Vì vậy, dù chi phí sản xuất tăng, chúng tôi vẫn giữ nguyên giá bán, khó khăn rất lớn cho hợp tác xã”, ông Nguyễn Hồng Quyết, Giám đốc  Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Kim Long cho biết.

Giá nhiên liệu, vật tư đầu vào tăng, còn kéo theo biến động về nhân công. Theo ông Lê Hữu Thiện, hộ trồng mai vàng tại làng mai Bình Lợi, TP. Hồ Chí Minh, khoảng thời gian sau Tết là cao điểm sản xuất của nhà vườn trồng mai, từ xả tàn, vào chậu đến chăm sóc vườn mai để đảm bảo hiệu quả cho mùa Tết năm tới. Giai đoạn này sử dụng rất nhiều nhân công. Thế nhưng, đến nay, chi phí lao động thời vụ tại địa phương đã tăng khoảng 10%, cùng với chi phí vận chuyển, công bứng cây mai cũng tăng 20 – 30%.

“Hiện giờ giá bán cây mai phôi đang giảm, năm nay thị trường rất ảm đạm, nhưng chi phí đầu vào lại tăng cao quá, nhà vườn gặp rất nhiều khó khăn. Dự tính với mức biến động này, nhà vườn trồng mai tại Bình Chánh cầm chắc thua lỗ”, ông Lê Hữu Thiện chia sẻ.

*Điều chỉnh tổ chức sản xuất, tối ưu chi phí

Trước tình hình giá nguyên, nhiên liệu đầu vào tăng mạnh, nông dân, hợp tác xã tại TP. Hồ Chí Minh đã xoay sở nhiều cách để giảm thiểu tác động xấu đến tình hình sản xuất. Trước tiên, nông dân chủ động “lấy công làm lãi”, thay vì thuê công nhật như trước đây.

Chị Nguyễn Thị Hằng, nông dân tại xã Phú Giáo, TP. Hồ Chí Minh cho biết, hiện nay gia đình đã cắt giảm 50% nhân công, tận dụng lao động trong nhà để giảm chi phí, đồng thời tối ưu các công đoạn chăm sóc vườn dưa để vừa tiết kiệm thời gian, công sức, vừa không giảm hiệu quả sản xuất.

Chủ động sử dụng nguồn liệu phân hữu cơ tại chỗ, giảm chi phí mà vẫn đảm bảo năng suất vườn cây cũng là giải pháp ứng phó hiệu quả. Ông Lê Văn Hải, nông dân trồng tiêu tại xã Hòa Hội, TP. Hồ Chí Minh cho hay, giá phân bón năm nay tăng cao hơn so với mọi năm nên gia đình đã chủ động chỉ bón 2 đợt thay vì 3 đợt, với khoảng 1 tấn/đợt, giảm 50% lượng phân bón so với trước đây.

Còn ông Trương Kim Sương, ngụ ấp Liên Lộc, xã Châu Đức, hiện đang canh tác 4,5 sào ca cao xen điều đã chủ động giảm mạnh lượng phân hóa học, chuyển sang sử dụng phân gà ủ hoai với men vi sinh để chống chọi với “bão giá”.

“Phân vô cơ đang ở mức giá quá cao, do đó tôi đã chủ động chuyển sang phân bón hữu cơ. Tuy chưa chuyển hoàn toàn nhưng tôi đã giảm đáng kể lượng phân vô cơ. Nhờ đó, vừa tiết kiệm chi phí, vừa giúp đất tơi xốp hơn, cây phát triển xanh tốt và cho năng suất cao”, ông Sương chia sẻ.

Hợp tác xã bưởi da xanh Sông Xoài, phường Tân Thành, TP. Hồ Chí Minh, cũng khuyến khích thành viên chuyển sang sử dụng phân bón hữu cơ nhằm tiết kiệm chi phí và cải tạo đất tốt hơn. Hợp tã xã đã lập tức cử đội ngũ kỹ thuật đến từng vườn để kiểm tra, đánh giá tình hình bón phân, từ đó xây dựng quy trình bón phân theo từng giai đoạn cụ thể.

“Chúng tôi khuyến cáo bà con bón phân có định lượng, theo chu kỳ, tránh tình trạng bón tùy tiện, thiếu kiểm soát như trước; hướng dẫn người dân tận dụng cành, lá sau cắt tỉa để ủ phân hữu cơ bằng men vi sinh, tạo nguồn phân bón tại chỗ. Hợp tác xã dự kiến xây dựng xưởng sản xuất phân hữu cơ từ chính phụ phẩm nông nghiệp này để cung cấp cho người dân với giá hợp lý, góp phần giảm chi phí sản xuất”, ông Hồ Hoàng Kha, Giám đốc Hợp tác xã bưởi da xanh Sông Xoài cho biết.

Việc giảm dần lượng phân bón vô cơ, chuyển sang phân bón hữu cơ và các nguồn phân bón tại chỗ, cùng quy trình bón phân hiệu quả đã giúp các hợp tác xã tiết giảm đáng kể chi phí đầu vào. Theo ông Nguyễn Văn Tiến, Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp – thương mại – du lịch và vận tải Dân Tiến (xã Bắc Tân Uyên, TP. Hồ Chí Minh), chi phí vận tải đội lên đến 50%, trong khi giá bán giảm 10 – 15%. Để ứng phó, hợp tác xã đã sử dụng nhiều nguồn phân hữu cơ như phân gà, phân bò tại địa phương để thay thế một phần phân hóa học, nhờ đó giảm được khoảng 30% chi phí phân bón.

“Hợp tác xã đang dồn sức chăm sóc cho vườn ổn sản lượng 50 tấn dự kiến thu hoạch vào tháng sau và 20 tấn bưởi xuất khẩu đi Hà Lan vào tháng 4, tháng 5 tới. Chúng tôi tối ưu quy trình sản xuất, thay vì bón phân tràn lan như trước, giờ sẽ tính toán, giai đoạn nào cần bón ngay, sản lượng thế nào, giai đoạn nào có thể giãn hoặc giảm để giảm bớt chi phí hiện tại, đỡ gây áp lực lên nguồn cung. Chúng tôi cũng không dự trữ nguyên liệu, phân bón mà cần bao nhiêu, mua bấy nhiêu, tránh rủi ro về giá”, ông Nguyễn Văn Tiến cho biết.

Tối ưu hóa quy trình sản xuất cũng là giải pháp được Hợp tác xã nông nghiệp công nghệ cao Kim Long, TP. Hồ Chí Minh lựa chọn để giảm chi phí đầu vào, duy trì hiệu quả sản xuất. Cụ thể, hợp tác xã giảm khoảng 10% lượng phân hóa học, đồng thời tăng 30% lượng phân hữu cơ, giúp giảm chi phí 30 – 40 triệu đồng/ha. Để giảm biến động giá nhân công, hợp tác xã hướng dẫn nông dân tận dụng nguồn lực tại chỗ, ứng dụng máy móc, khoa học kỹ thuật vào các công đoạn phù hợp.

“Việc linh hoạt trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất giúp hợp tác xã tiết giảm đáng kể chi phí mà vẫn đảm bảo hiệu quả sản xuất. Ngoài ra, chúng tôi cũng tối ưu chi phí vận chuyển bằng cách gộp các đơn hàng giao, giảm tần suất giao hàng, nhưng vẫn duy trì chất lượng sản phẩm. Nhờ đó, trước mắt dù không tăng được giá bán, hoạt động tại hợp tác xã vẫn ổn định”, ông Nguyễn Hồng Quyết, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Kim Long cho biết.

Thị trường nguyên, nhiên liệu đầu vào dự đoán vẫn còn biến động, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Bằng các giải pháp linh hoạt ứng phó, giảm chi phí, giá thành, nông dân, hợp tác xã tại TP. Hồ Chí Minh vẫn duy trì sản xuất ổn định, đảm bảo nguồn cung nông sản, thực phẩm cho thị trường, vượt qua giai đoạn khó khăn và hướng tới sản xuất bền vững./.