Ngày 4/11, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký hai sắc lệnh hành pháp nhằm giảm một nửa thuế bổ sung đối với các mặt hàng Trung Quốc có liên quan đến hoạt chất fentanyl và gia hạn lệnh tạm ngừng áp thuế đáp trả, qua đó chính thức hiện thực hóa một phần thỏa thuận mà Tổng thống Trump đạt được với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc gặp thượng đỉnh tại Hàn Quốc hôm 30/10 vừa qua.

Theo sắc lệnh mới, mức thuế bổ sung 20% mà Mỹ đang áp lên các hàng hóa có liên quan đến fentanyl nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ được hạ xuống còn 10%, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 10/11. Đồng thời, mức thuế đáp trả đối với các mặt hàng khác của Trung Quốc sẽ duy trì ở mức 10% thêm một năm nữa, tiếp tục gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại vốn đã hạ từ mức 34% trước đây.

Nhà Trắng mô tả động thái này là “bước đi quan trọng nhằm ổn định dòng chảy thương mại song phương và tăng cường hợp tác trong cuộc chiến chống ma túy xuyên quốc gia”. Giới chức Mỹ cho biết việc giảm thuế với các mặt hàng liên quan đến fentanyl được đưa ra như một biện pháp khuyến khích Trung Quốc siết chặt kiểm soát hoạt động sản xuất và xuất khẩu các tiền chất ma túy, vốn là nguồn gốc của khủng hoảng opioid đang hoành hành tại Mỹ.

Trong sắc lệnh, ông Trump nhấn mạnh Trung Quốc đã cam kết thực hiện “những biện pháp đáng kể” để chấm dứt dòng chảy fentanyl sang Mỹ, bao gồm việc ngừng vận chuyển một số hóa chất được chỉ định sang Bắc Mỹ và kiểm soát chặt xuất khẩu các hóa chất khác ra toàn cầu. Ông cũng cảnh báo rằng Mỹ sẽ theo dõi sát việc thực hiện cam kết này và có thể điều chỉnh chính sách nếu Trung Quốc không tuân thủ. Sắc lệnh nêu rõ Bộ Ngoại giao và Bộ An ninh Nội địa Mỹ sẽ chịu trách nhiệm giám sát quá trình thực thi thỏa thuận.

Các nhà quan sát nhận định thỏa thuận giảm thuế lần này là một phần trong nỗ lực ổn định quan hệ thương mại Mỹ-Trung sau nhiều tháng leo thang thuế quan và hạn chế xuất khẩu, vốn đã gây căng thẳng trên thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, giới phân tích cũng cho rằng đây mới chỉ là biện pháp tạm thời, trong khi các bất đồng sâu sắc giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn còn nguyên.

Theo Nhà Trắng, cuộc gặp trực tiếp giữa ông Trump và ông Tập Cận Bình tại Hàn Quốc không chỉ giúp tháo gỡ một phần căng thẳng thương mại mà còn mở đường cho hợp tác sâu hơn trong lĩnh vực an ninh y tế và kiểm soát ma túy. Hai bên cũng thống nhất kéo dài thời hạn tạm ngừng các biện pháp áp thuế đáp trả lẫn nhau đến tháng 11/2026.

Kể từ đầu năm nay, quan hệ thương mại Mỹ-Trung liên tục leo thang căng thẳng khi hai bên áp thuế lẫn nhau ở nhiều nhóm hàng, có thời điểm mức thuế tăng lên tới ba con số, ảnh hưởng đáng kể đến thương mại song phương và tăng trưởng toàn cầu. Dù vậy, cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ-Trung bên lề Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tại Hàn Quốc vừa qua được đánh giá đã mang lại một khoảng “hòa hoãn tạm thời”, giúp hai nền kinh tế hàng đầu thế giới có thêm thời gian để tìm kiếm hướng đi ổn định hơn trong năm tới.