Thỏa thuận trị giá 1,4 tỷ USD được ký giữa Bộ Quốc phòng Mỹ cùng với một số nhà đầu tư tư nhân với Vulcan Elements và ReElement Technologies. Đây là tín hiệu mới nhất cho thấy chính quyền Tổng thống Donald Trump đang đẩy nhanh xây dựng chuỗi cung ứng đất hiếm nội địa để phá vỡ sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực này.

Liên danh do Vulcan Elements đứng đầu sẽ nhận khoản vay 620 triệu USD từ Văn phòng Vốn Chiến lược (OSC) thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ, nhằm xây dựng và vận hành một cơ sở sản xuất nam châm tại Mỹ có năng lực sản xuất 10.000 tấn nam châm mỗi năm. Bộ Thương mại Mỹ đóng góp 50 triệu USD, còn các nhà đầu tư tư nhân góp 550 triệu USD.

Thỏa thuận cũng có sự tham gia của ReElement Technologies, một công ty chuyên tinh luyện và tái chế vật liệu đất hiếm, giúp tái chế các nam châm cũ để tăng sản lượng trong nước. ReElement đã huy động 160 triệu USD từ OSC và các nhà đầu tư tư nhân.

Đổi lại Vulcan Elements cho biết Bộ Thương mại sẽ nhận 50 triệu USD cổ phần của công ty. Bộ Quốc phòng sẽ nhận chứng quyền tại cả Vulcan và ReElement - tức quyền được mua cổ phiếu với giá định sẵn.

Nam châm đất hiếm là thành phần thiết yếu để chế tạo các động cơ được sử dụng trong trung tâm dữ liệu AI, xe điện, thiết bị điện tử tiêu dùng, cũng như trong tên lửa, máy bay không người lái, vệ tinh, tàu chiến, tiêm kích phản lực và nhiều hệ thống quốc phòng khác. Trung Quốc từ lâu đã thống trị chuỗi cung ứng này từ khai thác đến tinh luyện.

Đây là bước đi mới của chính quyền ông Trump nhằm nắm cổ phần trong các công ty tư nhân trong các lĩnh vực công nghệ được Nhà Trắng ưu tiên hàng đầu. Hồi tháng 7 vừa qua, Bộ Quốc phòng Mỹ cũng mua 15% cổ phần của MP Materials, công ty khai thác đất hiếm lớn nhất nước Mỹ. Đến tháng 8, chính phủ Mỹ tiếp tục mua 10% cổ phần của Intel. Trước đó, chính quyền Tổng thống Trump cũng đạt được thỏa thuận với các hãng sản xuất chip AI như Nvidia và AMD để nhận 15% doanh thu từ các sản phẩm bán sang Trung Quốc.

Các nhà sản xuất và nhà thầu quốc phòng Mỹ đang gấp rút tìm kiếm nguồn thay thế, khi tình trạng thiếu hụt bộc lộ rõ tính chất dễ bị tổn thương của Mỹ do phụ thuộc vào Trung Quốc về khoáng sản chiến lược.