Liên minh châu Âu (EU) đang tiến tới một cuộc đối đầu căng thẳng trong tuần này liên quan đến hiệp định thương mại tự do của EU với khối Nam Mỹ Mercosur, sau khi Pháp nỗ lực phút chót nhằm ngăn cản việc ký kết thỏa thuận mang tính bước ngoặt này.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen dự kiến sẽ tới Brazil vào ngày 20/12 để ký kết thỏa thuận. Hiệp định này, vốn đã mất 20 năm đàm phán để hoàn thiện, sẽ tạo ra khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, trước tiên bà cần nhận được sự chấp thuận từ các quốc gia thành viên. Những cuộc tranh luận dự kiến sẽ kéo dài và gay cấn đến tận phút chót, trong bối cảnh khoảng 10.000 nông dân đang lên kế hoạch đổ về thủ đô của Bỉ để phản đối thỏa thuận này trong thời gian diễn ra hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo vào hai ngày 18-19/12.

Pháp, quốc gia chỉ trích hiệp định mạnh mẽ nhất, ngày 14/12 đã kêu gọi hoãn bỏ phiếu trong tuần này để tiếp tục nỗ lực đạt được các biện pháp bảo vệ hợp pháp cho nền nông nghiệp châu Âu. Thời gian cụ thể cho cuộc bỏ phiếu của các quốc gia thành viên vẫn chưa được ấn định.

Hiệp định thương mại tự do EU-Mercosur sẽ cho phép EU xuất khẩu nhiều xe cộ, máy móc, rượu vang và rượu mạnh hơn sang Mỹ Latinh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho thịt bò, đường, gạo, mật ong và đậu tương Nam Mỹ thâm nhập vào châu Âu.

Do lo ngại những tác động tiêu cực đối với ngành nông nghiệp, Pháp đã liên tục đòi hỏi phải có các điều khoản tự vệ mạnh mẽ, kiểm soát nhập khẩu chặt chẽ hơn và các tiêu chuẩn khắt khe hơn đối với các nhà sản xuất của Mercosur. Ba Lan cũng có cùng nối lo này.

Trong khi đó, Đức, Tây Ban Nha và các nước Bắc Âu là những bên ủng hộ mạnh mẽ thỏa thuận trên, với mong muốn thúc đẩy xuất khẩu trong bối cảnh châu Âu đang phải vật lộn với sự cạnh tranh từ Trung Quốc và thuế quan của Mỹ.

Tuy nhiên, những bất đồng trong tuần lễ then chốt này đang khiến một số bên cảm thấy bất an. Một nhà ngoại giao châu Âu cảnh báo rằng nếu không đạt được sự thỏa hiệp trong tuần này, EU có nguy cơ rơi vào một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. Nhà ngoại giao này cho rằng đó sẽ là một thất bại lớn đối với EC, đối với Đức và cả Tây Ban Nha.

Ngay cả khi EU đạt được sự đồng thuận kịp thời gian trước khi bà Ursula von der Leyen bay đến Brazil để ký kết hiệp định với Mercosur, cuộc chiến vẫn chưa kết thúc. Nghị viện châu Âu (EP) vẫn phải đưa ra sự phê chuẩn cuối cùng đối với hiệp định, có khả năng là vào đầu năm 2026. Giới thạo tin dự đoán đây sẽ là một cuộc bỏ phiếu sít sao, khi các lợi ích của từng quốc gia sẽ có tác động lớn.

Một nguồn tin từ nghị viện cho biết tất cả các đại diện của Pháp sẽ bỏ phiếu chống, và hầu hết các đại diện của Ba Lan cũng vậy. Nguồn tin này nói thêm rằng nếu cộng thêm các thành phần khác không thích thỏa thuận này, con số sẽ lên tới khoảng 300 trong tổng số 720 nhà lập pháp của EP – điều có thể tạo ra một kết quả bỏ phiếu sít sao đến mức đáng lo ngại.