Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva ngày 3/9 khẳng định Hiệp định thương mại giữa Liên minh châu Âu (EU) và khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) sẽ được ký kết ngay trong năm nay, sau khi Ủy ban châu Âu (EC) đề xuất một thỏa thuận tạm thời nhằm đẩy nhanh tiến trình thực thi văn bản này.

Trên tài khoản mạng xã hội, ông Lula cho biết: “Trước khi kết thúc năm 2025, trong nhiệm kỳ Chủ tịch luân phiên của Brazil tại Mercosur, chúng tôi sẽ ký thỏa thuận này, mang lại lợi ích cho cả người sản xuất và người tiêu dùng ở Mercosur cũng như EU.

Theo đề xuất của EC, một thỏa thuận tạm thời sẽ cho phép phần thương mại của hiệp định có hiệu lực “càng sớm càng tốt”, mà không cần sự phê chuẩn riêng rẽ của từng quốc gia thành viên EU. Tuy nhiên, thỏa thuận này về sau sẽ phải được thay thế bằng hiệp định toàn diện, bao gồm cả điều khoản chính trị và cơ chế bảo hộ, vốn bắt buộc phải được quốc hội của từng nước thành viên thông qua.

Phó Tổng thống Brazil Geraldo Alckmin, kiêm Bộ trưởng Công nghiệp và Thương mại, hoan nghênh quyết định của EU và coi đây là “bước đi mang tính quyết định” để thúc đẩy hội nhập giữa hai khu vực, cũng như mở rộng thương mại, đầu tư và tạo thêm việc làm. Ông Alckmin tuyên bố đây là bước tiến cụ thể để Brazil và Mercosur có thể tiếp cận thị trường gồm 27 quốc gia.

Bộ trưởng Tài chính Brazil, Fernando Haddad, cũng bày tỏ sự tin tưởng thỏa thuận có thể được ký trong năm nay, đồng thời cho rằng căng thẳng thương mại toàn cầu, đặc biệt là chính sách áp thuế bổ sung của Mỹ đối với phần lớn đối tác, trong đó có mức thuế tới 50% với Brazil, đã tạo điều kiện thúc đẩy tiến trình đàm phán. Theo ông Haddad, chính sách bảo hộ thương mại của Mỹ càng cho thấy giá trị chiến lược của việc ký kết các hiệp định với những khu vực và đối tác khác trên thế giới.

Thỏa thuận Mercosur-EU, liên quan bốn nước Argentina, Brazil, Paraguay và Uruguay, đã trải qua hơn 20 năm đàm phán với nhiều trở ngại về chính trị, kinh tế và môi trường. Một trong những điểm gây tranh cãi lớn nhất đến từ Pháp, quốc gia lo ngại về chính sách bảo vệ môi trường tại Amazon và khả năng cạnh tranh nông nghiệp.

Ủy ban châu Âu ngày 3/9 đã phê chuẩn Mercosur đồng thời kêu gọi các quốc gia thành viên phê chuẩn thỏa thuận nhằm hình thành một khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới với khoảng 700 triệu người tiêu dùng.

Bất chấp thách thức, việc EC phê chuẩn văn bản đã mở đường để thỏa thuận  được trình lên các nghị viện quốc gia của cả EU và Mercosur xem xét. Brazil, hiện giữ chức Chủ tịch luân phiên Mercosur đến cuối năm, đã ưu tiên thúc đẩy việc ký kết trong nhiệm kỳ của Tổng thống Lula.

Ngoài khía cạnh thương mại, thỏa thuận còn bao gồm các điều khoản về phát triển bền vững, quyền lao động và bảo vệ môi trường, góp phần tháo gỡ những lo ngại từ phía châu Âu. Nếu được phê chuẩn, hiệp định sẽ loại bỏ dần thuế quan đối với hơn 90% hàng hóa trao đổi giữa hai khu vực, mang lại lợi ích trực tiếp cho các ngành nông nghiệp – công nghiệp, ô tô, công nghệ và dịch vụ.

Theo giới phân tích, hiệp định có thể thúc đẩy đáng kể kim ngạch thương mại song phương hiện đã vượt 100 tỷ euro mỗi năm, đồng thời nâng vị thế của Mercosur như một đối tác kinh tế quan trọng toàn cầu. Bước đi của EC được coi là tín hiệu chính trị thể hiện sự tin tưởng vào Nam Mỹ, trong bối cảnh địa chính trị thế giới đòi hỏi những liên minh chiến lược mới.