Cảng hàng hóa tại Los Angeles, bang California, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Ngày 19/3, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cảnh báo cuộc xung đột ở Trung Đông có thể gây áp lực nặng nề lên thương mại toàn cầu, vốn đang chậm lại khi dự báo khối lượng thương mại hàng hóa chỉ tăng 1,4% trong năm nay so với mức 4,6% vào năm 2025.

Báo cáo triển vọng thương mại toàn cầu hàng năm của WTO được công bố gần 3 tuần sau khi xung đột bùng phát và đẩy giá năng lượng tăng vọt, làm dấy lên lo ngại về một cuộc khủng hoảng kinh tế lớn sắp xảy ra.

Tổng Giám đốc WTO, bà Ngozi Okonjo-Iweala cảnh báo: "Việc giá năng lượng tăng liên tục có thể làm tăng rủi ro cho thương mại toàn cầu, với những tác động tiềm tàng đến an ninh lương thực và áp lực chi phí đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp".

Kể từ khi bùng phát xung đột, các nhà kinh tế của WTO đã nỗ lực điều chỉnh lại dự báo kinh tế hằng năm. Trong bối cảnh không có gì chắc chắn về tác động của xung đột cũng như thời gian kéo dài xung đột, WTO đưa ra 2 kịch bản khả thi về cách thương mại toàn cầu sẽ phát triển trong năm nay.

Trong kịch bản đầu tiên, không tính đến những biến động giá năng lượng, tăng trưởng khối lượng thương mại hàng hóa toàn cầu dự kiến sẽ chậm lại trong năm nay ở mức 1,9%, giảm so với mức 4,6% của năm 2025. Kịch bản này giả định tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu giảm nhẹ từ 2,9% năm 2025 xuống 2,8% trong năm 2026 và năm 2027.

Theo WTO, kịch bản này sẽ chứng kiến thương mại hàng hóa "bình thường hóa" trong năm nay bất chấp xung đột, sau khi đã tăng trưởng mạnh hơn dự kiến vào năm 2025, đặc biệt là nhờ sự bùng nổ các sản phẩm liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI).

Bà Okonjo-Iweala cho biết: "Triển vọng này phản ánh khả năng phục hồi của thương mại toàn cầu, được thúc đẩy bởi thương mại các sản phẩm công nghệ cao và dịch vụ được cung cấp kỹ thuật số, sự thích ứng trong chuỗi cung ứng và việc tránh trả đũa về thuế quan". Tuy nhiên, bà cảnh báo: "Dự báo này đang chịu áp lực từ cuộc xung đột ở Trung Đông".

Trong kịch bản thứ hai, WTO cảnh báo nếu giá dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng duy trì ở mức cao trong suốt cả năm, sẽ làm giảm 0,3 điểm phần trăm dự báo GDP năm 2026, và giảm 0,5 điểm phần trăm dự báo thương mại năm 2026. Điều này có nghĩa là khối lượng thương mại hàng hóa sẽ chỉ tăng 1,4% trong kịch bản giá năng lượng cao”. Thương mại dịch vụ cũng sẽ tăng trưởng với tốc độ chậm hơn, ở mức 4,1% trong năm nay.

Bà Okonjo-Iweala nhấn mạnh: "Các thành viên WTO có thể giúp giảm thiểu tác động và giảm bớt gánh nặng kinh tế cho người dân trên toàn thế giới bằng cách duy trì các chính sách thương mại dễ dự đoán và tăng cường khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng".

Các nhà kinh tế WTO lưu ý rằng cũng có khả năng tăng trưởng thương mại hàng hóa mạnh hơn dự kiến nếu xung đột tại Trung Đông không kéo dài và nếu thương mại liên quan đến AI vẫn mạnh mẽ. Trong trường hợp đó, tăng trưởng thương mại hàng hóa có thể đạt 2,4% trong năm nay và 2,7% vào năm 2027.