Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Tổng thống Donald Trump tối 20/2 (giờ địa phương) cho biết ông đã ký một sắc lệnh hành pháp tạm áp đặt mức thuế toàn cầu mới 10%, chỉ vài giờ sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ các mức thuế nhập khẩu đối ứng diện rộng của ông trong một đòn giáng mạnh vào chương trình nghị sự thương mại.

Nhà Trắng cho biết mức thuế mới sẽ có hiệu lực từ ngày 24/2. Tuyên bố của Tổng thống Trump miễn trừ một danh sách dài các sản phẩm khỏi các khoản thuế mới, bao gồm thịt bò, cà chua, cam, dược phẩm, xe chở khách và một số khoáng sản quan trọng. Tuyên bố này cũng loại trừ các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh của thỏa thuận thương mại với Canada (Ca-na-đa) và Mexico (Mê-hi-cô).

Theo CNBC, mức thuế mới được áp dụng bên cạnh những khoản thuế vẫn còn hiệu lực sau phán quyết của tòa, vốn đã vô hiệu hóa các mức thuế mà Tổng thống Trump áp đặt dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). 

Một quan chức Nhà Trắng nói với CNBC tối 20/2 rằng mức thuế toàn cầu mới 10%, đi kèm giới hạn 150 ngày, sẽ thực chất thay thế các khoản thuế theo IEEPA.

Điều đó có thể dẫn đến việc giảm thuế quan của Mỹ đối với một số quốc gia đã ký kết thỏa thuận thương mại với chính quyền ông Trump, hoặc đang trong các cuộc đàm phán thương mại.

Lý do là nhiều quốc gia và khu vực trong số đó trước đây phải chịu mức thuế cao hơn 10% theo các thỏa thuận. Những mức thuế đó phần lớn được triển khai theo IEEPA, nên đã bị vô hiệu sau phán quyết của Tòa án Tối cao.

Sự xáo trộn này có thể tác động đáng kể đối với Trung Quốc, quốc gia từng chịu hai đợt thuế 10% dựa trên IEEPA của Mỹ, ngoài mức thuế 25% vẫn đang có hiệu lực. Các mức thuế IEEPA đó sẽ được thay thế bằng thuế toàn cầu mới của Tổng thống Trump, đưa tổng mức thuế của Trung Quốc lên 35%.

Tổng thống Trump khẳng định dứt khoát rằng ông sẽ tìm các cách khác để áp thuế không cần Quốc hội. Quan chức Nhà Trắng cũng lưu ý rằng khi chính quyền tiếp tục khai thác các con đường pháp lý bổ sung để áp thuế, mức thuế đối với từng quốc gia có thể tăng trở lại mức cao hơn.

Sắc lệnh thuế mới viện dẫn Điều khoản 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Các mức thuế được ban hành theo điều khoản này chỉ kéo dài 150 ngày, và mọi gia hạn đều cần Quốc hội phê chuẩn.

Tổng thống Trump cũng đã tuyên bố rằng tất cả các mức thuế đang có hiệu lực theo các điều khoản được gọi là Điều khoản 232 và Điều khoản 301 sẽ tiếp tục “đầy đủ hiệu lực”.

Tổng thống cho biết chính quyền Mỹ còn đang sử dụng Điều khoản 301 để mở nhiều cuộc điều tra về khả năng tồn tại hành vi thương mại không công bằng, có thể dẫn tới các mức thuế mới.

Theo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, chính quyền sẽ thay thế các mức thuế IEEPA bị bác bỏ bằng cách tận dụng nhiều đạo luật thuế quan hiện hành khác. Ông Bessent nói rằng việc làm này “sẽ dẫn đến doanh thu thuế quan hầu như không thay đổi vào năm 2026”, đồng thời cho biết mọi người không nên kỳ vọng doanh thu thuế quan sẽ giảm.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết các cuộc điều tra về hành vi thương mại không công bằng có thể dẫn tới những mức thuế khác. Theo ông, chính quyền “có rất nhiều công cụ” và mọi người có thể thấy những công cụ đó được sử dụng trong những ngày và những tuần tới.