Phát biểu sau những căng thẳng thương mại và ngoại giao liên quan đến vấn đề chủ quyền của Greenland, Thủ tướng Friedrich Merz thừa nhận một sự đổ vỡ nhất định trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Nhắc lại nhận định tại Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) ở Davos (Thụy Sĩ), ông khẳng định thời kỳ của những ảo tưởng đã qua và châu Âu phải đối mặt với thực tế địa chính trị mới.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) ở Davos, Thụy Sĩ ngày 22/1/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Tuy nhiên ở phương diện tích cực, Thủ tướng Đức nhìn nhận rằng vụ việc Greenland là một "phép thử" chứng minh sự đoàn kết chưa từng có của Liên minh châu Âu (EU) khi đứng về phía Đan Mạch. Ông gửi đi thông điệp mạnh mẽ rằng bất kỳ quốc gia nào có ý định sử dụng thuế quan như một công cụ chính trị chống lại châu Âu đều phải nhận thức rõ rằng lục địa này đã sẵn sàng và có đầy đủ năng lực để tự vệ. Nhà lãnh đạo Đức đồng thời nhấn mạnh đây là lần đầu tiên châu Âu thể hiện tư thế của một cường quốc dựa trên các giá trị chung.

Đề cập đến mối quan hệ với liên minh xuyên Đại Tây Dương, ông Merz cho rằng liên minh này vẫn là một giá trị tự thân cốt lõi đối với nước Đức. Ông khẳng định hợp tác với Washington sẽ là nguyên tắc chỉ đạo xuyên suốt trong chính sách đối ngoại của châu Âu. Tuy nhiên, Thủ tướng Đức cũng đặt ra nguyên tắc: "Với tư cách là các quốc gia dân chủ, chúng ta là đối tác và đồng minh, chứ không phải là cấp dưới".

Trên cơ sở đó, Thủ tướng Đức đã vạch ra 3 nguyên tắc cốt lõi cho chính sách đối ngoại của châu lục. Thứ nhất, là duy trì sự thống nhất giữa các quốc gia EU, coi đây là nền tảng cốt lõi nhất hiện nay. Thứ hai, châu Âu phải quyết liệt giảm bớt sự phụ thuộc bên ngoài, tự đảm bảo an ninh cho chính mình, cũng là nguyên tắc áp dụng cho chủ quyền trong phát triển công nghệ số. Thứ 3 là ưu tiên tăng trưởng kinh tế, bởi đây chính là "sức mạnh định hình chính trị toàn cầu".

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Merz kêu gọi Đức và châu Âu phải chủ động tìm kiếm các liên minh mới, cởi mở trong thiết lập những mối quan hệ đối tác chiến lược, bởi theo ông, con đường đúng đắn nhất dẫn đến thịnh vượng và an ninh quốc gia chính là duy trì thị trường mở, thúc đẩy thương mại tự do với mức thuế quan tối thiểu hoặc bằng không.

Ông cho rằng đó là lý do khiến việc ký kết Thỏa thuận thương mại EU - Mercosur với các quốc gia Nam Mỹ cũng như Hiệp định thương mại tự do EU-Ấn Độ có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nhân dịp này, ông Merz đã chỉ trích mạnh mẽ việc trì hoãn phê chuẩn Thỏa thuận với khối Mercosur, gọi đây là một hành động sai lầm trong bối cảnh châu Âu cần mở rộng không gian kinh tế.