Cảng hàng hóa ở tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Ảnh: AFP/TTXVN

Dữ liệu mới do Tổng cục Hải quan công bố ngày 9/5 cho thấy, thương mại của Trung Quốc đã tăng trưởng vượt dự kiến trong tháng trước, trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông và đảo ngược xu hướng giảm xuất khẩu sang Mỹ. 

Xuất khẩu từ cường quốc sản xuất này trong tháng 4/2026 tăng 14,1% so với cùng kỳ năm ngoái. Tốc độ tăng trưởng này vượt xa dự báo 8,4% của Bloomberg dựa trên khảo sát các nhà kinh tế, và cũng cải thiện đáng kể so với mức tăng 2,5% trong tháng 3/2026. 

Thương mại bùng nổ đã trở thành động lực quan trọng trong những năm gần đây khi nền kinh tế trong nước trì trệ, với chi tiêu chậm chạp và cuộc khủng hoảng nợ dai dẳng trong lĩnh vực bất động sản đang cản trở hoạt động kinh tế. 

Xung đột nổ ra tại Trung Đông vào cuối tháng 2/2026 đã gây ra những rủi ro mới cho nền kinh tế Trung Quốc, mặc dù thương mại của nước này cho đến nay vẫn đang vượt qua được những gián đoạn. 

Các nhà phân tích cho rằng nguồn cung năng lượng đa dạng giúp Trung Quốc tránh được những cú sốc tức thời do xung đột, mặc dù bất kỳ sự giảm tốc nào của kinh tế toàn cầu cuối cùng cũng sẽ làm suy yếu nhu cầu xuất khẩu của nước này. 

Trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran mong manh, các nhà quan sát đang chờ đợi cuộc gặp quan trọng tại Bắc Kinh vào tuần tới giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra vào cuối tháng 3/2026 đã bị trì hoãn do chiến sự ở Trung Đông. 

Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã đạt thặng dư thương mại kỷ lục ở mức khoảng 1.200 tỷ USD trong năm ngoái. Đối với ông Trump, sự mất cân bằng trong quan hệ thương mại giữa hai nước từ lâu đã là một điểm bất cập lớn. 

Trước thềm cuộc họp quan trọng, số liệu mới cho thấy xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ trong tháng 4/2026 tăng 11,3% so với cùng kỳ năm ngoái, đánh dấu sự phục hồi tăng trưởng sau khi giảm mạnh 26,5% trong tháng 3/2026. Xuất khẩu của nước này sang Mỹ giảm tổng cộng 11% trong cả tháng 1 và tháng 2 năm nay. 

Dữ liệu chính thức được công bố vào tháng 4/2026 cho thấy nền kinh tế Trung Quốc đã tăng trưởng 5,0% trong quý I so với cùng kỳ năm ngoái, cao hơn dự đoán của giới chuyên gia. 

Các chuyên gia kinh tế trong cuộc khảo sát trước đó đã dự báo Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc trong giai đoạn từ tháng 1-3/2026 sẽ tăng trưởng ở mức 4,8%. Kết quả thực tế 5,0% cho thấy sự khởi sắc đáng kể so với mức thấp nhất trong vòng 3 năm qua là 4,5% được ghi nhận vào quý IV/2025. 

So với quý trước đó, GDP của Trung Quốc đã tăng trưởng 1,3% trong quý I, khớp với các dự báo đưa ra và nhỉnh hơn một chút so với mức tăng 1,2% của quý trước đó. 

Trước đó, GDP của Trung Quốc trong năm 2025 đạt 140.187,9 tỷ NDT (tương đương khoảng 20.084,2 tỷ USD), tăng 5% so với năm 2024. Kết quả này đánh dấu sự kết thúc thắng lợi của Quy hoạch 5 năm lần thứ 14, cho thấy nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định. 

Trong khi đó, theo giới phân tích, nguyên nhân quan trọng khiến nhiều doanh nghiệp tiếp tục duy trì hoạt động sản xuất tại Trung Quốc là do nước này vẫn giữ lợi thế lớn về chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, năng lực sản xuất quy mô lớn và giá thành cạnh tranh. 

Dù xuất khẩu sang Mỹ giảm 20%, xuất khẩu của Trung Quốc sang nhiều khu vực khác vẫn tăng mạnh, gồm châu Phi tăng 25,8%, Đông Nam Á tăng 13,4%, Liên minh châu Âu (EU) tăng 8,4% và Mỹ Latinh tăng 7,4%.

Giới phân tích cũng cho rằng lợi thế chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và vai trò thống lĩnh trong một số nguyên liệu chiến lược như đất hiếm tiếp tục giúp Trung Quốc duy trì sức hút với các doanh nghiệp sản xuất. Đây là nguyên liệu quan trọng đối với ngành bán dẫn và quốc phòng, trong khi nhiều doanh nghiệp toàn cầu vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Trung Quốc.