Nhà máy sản xuất pin ProLogium. Nguồn ảnh: carsifu.my

Các cuộc phỏng vấn với các quan chức chính phủ và các giám đốc điều hành liên quan đến các quyết định đầu tư cho thấy Pháp đã "trải thảm đỏ", cung cấp các khoản trợ cấp hào phóng cho các nhà sản xuất pin nhờ các quy tắc viện trợ của các nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) cho các dự án năng lượng xanh được nới lỏng.

Nhiều người cho rằng những thay đổi kể từ khi Tổng thống Emmanuel Macron lên nắm quyền năm 2017, như cắt giảm thuế doanh nghiệp, các biện pháp giúp hoạt động tuyển dụng và sa thải dễ dàng hơn, đồng thời giảm thuế sản xuất dựa trên quy mô của các nhà máy, cũng đóng một vai trò trong các quyết định.

Bên cạnh siêu nhà máy sản xuất pin ProLogium của vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc), Envision AESC của Trung Quốc, công ty khởi nghiệp địa phương Verkor và nhà máy sản xuất pin xe điện ACC (cho Mercedes và Stellantis) đang xây dựng các siêu nhà máy tại Pháp. Các quan chức cho hay Pháp cũng đang mời gọi “gã khổng lồ” xe điện (EV) Trung Quốc BYD và Tesla để xây dựng các nhà máy sản xuất ô tô.

Ông Macron hy vọng sẽ biến khu vực khai thác than cũ, nghèo gần Bỉ thành một trung tâm cho ngành công nghiệp pin EV, tạo việc làm và giúp đưa Pháp đi đầu trong quá trình chuyển đổi năng lượng của châu Âu.

Cuộc đua trong châu Âu

Các nhà sản xuất ô tô đang chạy đua để vượt lên trên các đối thủ bằng cách sản xuất phương tiện sạch hơn, đảm bảo quyền kiểm soát tốt hơn đối với chuỗi cung ứng và đưa các nhà máy sản xuất pin EV, một ngành do các công ty Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản thống trị, đến gần địa điểm sản xuất của mình hơn.

Cùng lúc đó, chính phủ các nước châu Âu lo ngại Đạo luật Giảm Lạm phát (IRA) trị giá 430 tỷ USD của Mỹ, bao gồm các khoản trợ cấp thuế lớn nhằm cắt giảm khí thải đồng thời thúc đẩy sản xuất trong nước, sẽ đẩy các khoản đầu tư của châu Âu sang Mỹ.

Đó là lý do tại sao Pháp đang đưa ra giải pháp chuyển đổi miền bắc từng là nơi công nghiệp hóa thành một trung tâm công nghiệp khổng lồ trước sự cạnh tranh gay gắt của Mỹ và Trung Quốc.

Tuy nhiên, sự tích cực của Pháp cũng nêu bật sự cạnh tranh ngày càng tăng giữa chính phủ các nước châu Âu để giành được các khoản các khoản đầu tư lớn từ những công ty sản xuất xe hơi và các nhà cung cấp của họ.

Với thỏa thuận ProLogium và lễ khánh thành nhà máy của ACC trong tháng 5/2023, ông Macron cũng hy vọng sẽ cho những người phản đối thấy rằng những cải cách thân thiện với doanh nghiệp của ông đang được đền đáp và chuyển hướng câu chuyện sang quyết định tăng tuổi nghỉ hưu.

Hiện tại, Pháp đang bị tụt lại so với Đức trong việc thu hút các nhà sản xuất pin. Theo một bản tóm tắt các dự án do Heiner Heimes, một chuyên gia trong lĩnh vực sản xuất pin tại Đại học RWTH Aachen ở Đức, tính cả nhà máy 48 gigawatt giờ (GWh) của ProLogium, tổng công suất sản xuất của các địa điểm đã được lên kế hoạch hoặc hiện có tại Pháp chỉ là 169 GWh, thua xa Đức với 545 GWh và Hungary với 215 GWh.

Rút ngắn khoảng cách

Tuy nhiên, Pháp đang dần bắt kịp cuộc đua, một phần nhờ vào sự hào phóng trong việc tài trợ cho các dự án từ trước. Hãng tin Reuters dẫn một nguồn tin thân cận cho hay Pháp đã đưa ra các ưu đãi trị giá hơn 1 tỷ euro (1,1 tỷ USD) để hỗ trợ nhà máy sản xuất pin thể rắn ProLogium, dự kiến có tổng vốn đầu tư 5,2 tỷ euro và tạo ra 3.000 việc làm theo thời gian. Tuy vậy, các quan chức Pháp và giám đốc điều hành ProLogium từ chối bình luận về mức hỗ trợ vì vẫn đang chờ sự chấp thuận của Ủy ban châu Âu và số tiền cuối cùng có thể sẽ khác.

Theo Bộ Tài chính, Pháp đã trợ cấp 840 triệu euro, bao gồm cả quỹ nghiên cứu và phát triển, cho nhà máy trị giá 2,3 tỷ euro của ACC, nhà sản xuất pin cho nhà sản xuất ô tô Pháp-Italy (I-ta-li-a) Stellantis, đối thủ Mercedes của Đức và công ty năng lượng Pháp TotalEnergies. Theo Chính phủ Đức và Italy, ACC có kế hoạch xây dựng hai nhà máy tương tự ở Đức và Italy, với sự trợ giúp lần lượt là 437 triệu euro và 370 triệu euro từ quỹ công.

Ola Kaellenius, giám đốc điều hành của Tập đoàn Mercedes-Benz, cho biết hãng đang áp dụng cách tiếp cận theo khu vực để đảm bảo pin EV được sản xuất gần các nhà máy sản xuất ô tô của mình trên khắp thế giới, vì vậy việc có các nhà máy khổng lồ ở châu Âu là điều không thể tránh khỏi.

Để triển khai những hỗ trợ mà Pháp đang sử dụng để lôi kéo các nhà sản xuất pin, ông Macron đã vận động Brussels cho phép các quốc gia thành viên EU sử dụng biện pháp tương ứng với loại trợ cấp mà Washington đang cung cấp cho ngành công nghiệp EV.

Hồi tháng 2/2023, EU đã đồng ý nới lỏng các quy tắc viện trợ của nhà nước, mở đường cho Pháp công bố gói tín dụng thuế xanh, có thể trị giá tới 40% vốn đầu tư của một công ty vào các dự án năng lượng gió, năng lượng Mặt Trời, máy bơm nhiệt và pin.

Marc Mortureux, người đứng đầu bộ phận vận động hành lang cho xe hơi của PFA tại Pháp, cho biết mức hỗ trợ thông thường dành cho các công ty công nghiệp lớn là khoảng 10% đến 15%. Tại Pháp, mức hỗ trợ này cao hơn bình thường, nhưng ngang bằng với mức hỗ trợ của Mỹ.

Pháp cũng đang thực hiện ưu đãi tiền mặt lên tới 5.000 euro cho những người mua xe EV mới, với điều kiện các nhà sản xuất đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về carbon thấp giúp ngăn chặn hiệu quả nhiều nhà sản xuất ô tô ngoài châu Âu sử dụng năng lượng "bẩn" hơn./.