Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Malaysia (Petronas) hướng tới xây dựng liên minh chiến lược toàn diện, mở rộng từ dầu khí truyền thống sang LNG, năng lượng tái tạo, lưu trữ carbon và công nghệ giảm phát thải, nhằm thích ứng với xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu và củng cố an ninh năng lượng khu vực.

Hơn ba thập kỷ qua, quan hệ hợp tác giữa Petrovietnam và Petronas không chỉ là câu chuyện hợp tác dầu khí song phương, mà đã trở thành biểu tượng của sự gắn kết chiến lược, hiệu quả và bền vững giữa hai tập đoàn năng lượng quốc gia hàng đầu Đông Nam Á.

Nền tảng quan trọng nhất của mối quan hệ này chính là Lô PM3 CAA - dự án hợp tác dầu khí mang tính biểu tượng tại khu vực chồng lấn giữa Việt Nam và Malaysia. Trên cơ sở Thỏa thuận Thương mại giữa hai Chính phủ, Hợp đồng Chia sản phẩm (PSC) Lô PM3 CAA được ký ngày 16/2/1989, mở ra mô hình hợp tác cùng khai thác tài nguyên xuyên biên giới hiếm có trong khu vực.

Từ năm 1992, hoạt động dầu khí tại PM3 CAA chính thức được triển khai với sự tham gia của các nhà thầu quốc tế. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, dự án còn đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng Việt Nam khi cung cấp nguồn khí ổn định cho Cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau, một trong những trung tâm năng lượng trọng điểm quốc gia.

Bên cạnh PM3 CAA, Petronas Carigali - công ty thành viên của Petronas còn tham gia nhiều dự án dầu khí khác tại Việt Nam như Lô 46/02, Lô 01 & 02, đồng thời từng hiện diện ở các chương trình thăm dò tại Hàm Rồng - Thái Bình hay Lô 102-106. Điều đó cho thấy cam kết gắn bó lâu dài của Petronas với thị trường năng lượng Việt Nam.

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ, quan hệ giữa hai tập đoàn đang bước sang một giai đoạn mới với tầm nhìn rộng hơn nhiều so với hợp tác dầu khí truyền thống. Một trong những trụ cột hợp tác tương lai được hai bên đặc biệt quan tâm là LNG và chuỗi khí - điện.

Hiện Petronas là một trong những nhà cung cấp LNG lớn nhất thế giới với sản lượng hơn 33 triệu tấn/năm cùng hệ sinh thái LNG hiện đại và mạng lưới đối tác toàn cầu. Trong khi đó, Việt Nam đang thúc đẩy hàng loạt dự án điện khí LNG như Nhơn Trạch 3-4, Long An 1-2 hay Bạc Liêu nhằm đáp ứng nhu cầu điện tăng cao và giảm phát thải.

Trong bối cảnh thị trường khí toàn cầu biến động mạnh, hợp tác trung - dài hạn giữa Petrovietnam và Petronas trong lĩnh vực LNG không chỉ mang ý nghĩa thương mại, mà còn gắn trực tiếp với bài toán an ninh năng lượng quốc gia. Petronas được kỳ vọng sẽ đồng hành cùng Petrovietnam trong phát triển chuỗi hạ tầng LNG, từ cảng tiếp nhận, kho chứa đến vận hành và quản trị rủi ro.

Đáng chú ý, hợp tác giữa hai bên hiện không còn dừng ở từng dự án riêng lẻ, mà đang chuyển dịch sang mô hình liên minh chiến lược toàn diện trên toàn chuỗi giá trị năng lượng. Hai bên đánh giá quan hệ hợp tác hiện nay đang chuyển dần từ mô hình hợp tác theo từng dự án riêng lẻ sang định hướng hợp tác chiến lược toàn diện hơn trên toàn chuỗi giá trị năng lượng.

Petronas thể hiện quan tâm mạnh mẽ tới việc mở rộng hiện diện tại Việt Nam cũng như thúc đẩy hợp tác dài hạn với Petrovietnam trong cả lĩnh vực truyền thống và chuyển dịch năng lượng. Hai bên thống nhất tiếp tục thúc đẩy trao đổi để tiến tới xây dựng thỏa thuận hợp tác chiến lược giữa Petrovietnam và Petronas trong thời gian tới.

Tinh thần này được thúc đẩy mạnh mẽ sau khi Việt Nam và Malaysia nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào năm 2024. Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Malaysia vào tháng 11/2024, Petrovietnam và Petronas đã trao Bản ghi nhớ hợp tác về năng lượng tái tạo, mở ra giai đoạn hợp tác mới trong các lĩnh vực chuyển dịch năng lượng.

Trên nền tảng đó, hai tập đoàn đang mở rộng hợp tác sang điện gió, điện mặt trời, hydrogen, lưu trữ carbon (CCS) và công nghệ giảm phát thải CO2. Đây được xem là các lĩnh vực chiến lược trong dài hạn khi cả Việt Nam và Malaysia đều theo đuổi mục tiêu phát thải ròng bằng “0”.

Với Petrovietnam, mục tiêu Net Zero vào năm 2050 theo cam kết tại COP26 và COP28 đòi hỏi không chỉ nguồn lực tài chính lớn mà còn cần công nghệ, kinh nghiệm triển khai và mô hình quản trị tiên tiến. Trong khi đó, PETRONAS lại sở hữu nhiều lợi thế về công nghệ LNG, CCS và phát triển năng lượng mới. Sự bổ trợ này tạo ra dư địa hợp tác rất lớn giữa hai bên trong giai đoạn tới.

Theo định hướng đang được trao đổi, Petrovietnam và Petronas sẽ tập trung xây dựng thỏa thuận liên minh chiến lược dài hạn với các nhóm hợp tác trọng điểm gồm: thăm dò khai thác dầu khí (upstream), LNG và khí - điện, CCS, lĩnh vực downstream, dầu thô và kho dự trữ chiến lược, năng lượng tái tạo, năng lượng mới, đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.

Không chỉ hợp tác tại Việt Nam và Malaysia, hai bên còn hướng tới khả năng mở rộng đầu tư tại các nước thứ ba, tận dụng năng lực tài chính, kinh nghiệm quốc tế và hệ sinh thái công nghệ của mỗi bên để nâng cao sức cạnh tranh khu vực.

Một điểm đáng chú ý khác là hợp tác nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ đang được đặt ngang tầm với các dự án đầu tư. Điều này cho thấy cả Petrovietnam và Petronas đều nhìn nhận chuyển dịch năng lượng không chỉ là câu chuyện vốn và công nghệ, mà còn là quá trình tái cấu trúc toàn diện năng lực quản trị và chất lượng nhân lực cho giai đoạn phát triển mới.