Quy trình thiết kế một ngôi nhà theo yêu cầu từng không quá khó khăn giờ đây đang trở thành một lựa chọn xa xỉ khi thợ mộc Nhật Bản tham gia vào số lượng ngày càng tăng các ngành công nghiệp đang thiếu hụt những chuyên gia được đào tạo.

Lực lượng lao động trong ngành đã giảm xuống còn một phần ba so với quy mô trước đây trong 40 năm qua, làm dấy lên lo ngại về chi phí nhà ở tăng cao và việc cải tạo nhà bị đình trệ. 

“Chúng tôi không thể tìm thấy bất kỳ thợ mộc nào” là lời phàn nàn ngày càng tăng mà CraftBank Inc., một nền tảng thầu phụ tổ chức các sự kiện để kết nối thợ mộc với những nhà phát triển nhà ở, nhận được. Tại các sự kiện này, đại diện công ty xếp hàng trước thợ mộc để trao đổi danh thiếp với họ.

"Tôi từ chối công việc liên tục", một nhà thầu 30 tuổi, người thuê hai người ở khu vực Kanto, bao gồm cả Tokyo, cho biết. Mặc dù đôi khi được đưa ra các điều khoản hầu như không có lợi nhuận, anh vẫn giữ vững lập trường đàm phán mạnh mẽ và cho biết hệ thống phân cấp cũ, nơi các nhà thầu phụ bị coi là thấp kém, đang dần biến mất. Nhờ vào hoạt động kinh doanh phát đạt, thu nhập sau thuế của anh vượt quá 10 triệu yen (69.000 USD) mỗi năm.

Theo điều tra dân số quốc gia, số lượng thợ mộc đạt đỉnh ở mức 930.000 vào năm 1980. Đến năm 2020, con số này đã giảm xuống dưới 300.000, với dự báo có thể giảm xuống còn 150.000 vào năm 2035.

Bộ đất đai cũng lưu ý rằng số lượng nhà ở mới khởi công đã giảm 35% trong giai đoạn 15 năm kết thúc vào năm tài chính 2020. Lực lượng lao động thợ mộc thậm chí còn giảm nhanh hơn với mức giảm 45%.

Sự mất cân bằng này đang đẩy chi phí lên cao. Kei Tamura từ công ty kiểm định nhà Sakura Jimusho Inc. cho biết nhà theo yêu cầu sẽ ngày càng được coi là một mặt hàng xa xỉ.

Tại Tokyo và các khu vực xung quanh, giá trung bình của một ngôi nhà xây theo yêu cầu đạt 54,66 triệu yen vào năm tài chính 2023—gần gấp đôi so với năm 2013. Chi phí lao động tăng có thể đẩy giá lên cao hơn nữa.

Theo Viện nghiên cứu Nomura, nhu cầu cải tạo nhà dự kiến sẽ tăng khiêm tốn, do nhà cũ và giá các dự án xây dựng mới tăng. Tình trạng thiếu thợ mộc ngày càng tăng cũng có thể làm chậm các dự án quan trọng như cải tạo chống động đất, một vấn đề gây lo ngại về an toàn.

Giám đốc CraftBank Soken, Kenji Takagi, cho rằng tình trạng thiếu hụt này là do các thủ thuật sử dụng lao động được áp dụng từ lâu nay.

Để giảm chi phí phúc lợi xã hội của công ty, các nhà thầu ngày càng thuê ngoài những dự án cho thợ mộc độc lập thay vì thuê họ làm nhân viên chính thức.

Các hoạt động này trở nên phổ biến sau khi bong bóng tài sản của Nhật Bản sụp đổ vào đầu những năm 1990, dẫn đến hệ thống thầu phụ nhiều lớp làm đình trệ việc cải thiện điều kiện làm việc.

Ông Takagi cho biết: "Mô hình cũ là thuê ngoài giá rẻ mà không đầu tư vào đào tạo là nguyên nhân gây ra tình trạng thiếu hụt hiện nay".

Ngoài ra, các trường dạy nghề từng đào tạo thợ mộc trẻ đang biến mất. Nếu không có mức lương và sự ổn định tốt hơn, các thế hệ trẻ sẽ tránh xa nghề này hoàn toàn, để lại lực lượng lao động già hóa. Tuy nhiên, một số công ty đang thúc đẩy thay đổi.

Công ty xây dựng nhà lớn Sekisui House Ltd. đã tăng cường đáng kể việc tuyển dụng thợ mộc toàn thời gian, thêm 134 nhân viên mới vào tháng 4/2024—gấp 3,4 lần so với năm trước.

Công ty Momoyama Construction có trụ sở tại Tokyo đã tuyển dụng sáu thợ mộc kể từ năm 2017 và ngoài tiền thưởng tiêu chuẩn, họ còn được thưởng cuối năm là 100.000 yen để mua dụng cụ mới.

Giám đốc điều hành của Momoyama Construction, Kenichi Kawagishi, cho biết: "Tuyển dụng công nhân làm nhân viên chính thức là tiêu chuẩn trong các ngành khác. Khi họ phát triển những kỹ năng của mình với tư cách là thợ mộc, họ có thể cung cấp công việc chất lượng cao hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng".