Đây là lần đầu tiên sau 11 năm, kế hoạch chi tiêu thường niên của quốc gia này không thể ban hành trước ngày 1/4, thời điểm bắt đầu năm tài khóa mới.

Ngân sách tài khoản chung ghi nhận mức cao kỷ lục năm thứ hai liên tiếp do chi phí phúc lợi tăng mạnh trong bối cảnh dân số già hóa, đồng thời phân bổ mức kỷ lục 9.040 tỷ yen cho các mục tiêu quốc phòng. Dù nguồn thu tăng so với năm tài khóa trước đó, song Chính phủ Nhật Bản vẫn dự kiến phát hành 29.580 tỷ yen trái phiếu mới để bù đắp thâm hụt.

Động thái này tiếp tục cho thấy sự phụ thuộc lớn vào nợ công của Nhật Bản, quốc gia hiện có "sức khỏe" tài khóa yếu nhất trong Nhóm các nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7).

Sự chậm trễ của ngân sách năm nay bắt nguồn từ việc Thủ tướng Sanae Takaichi tuyên bố tổ chức bầu cử sớm vào ngày 8/2, khiến quá trình thảo luận dự thảo bị lùi lại khoảng một tháng so với các năm trước.

Tận dụng ưu thế đa số tuyệt đối tại Hạ viện, đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền đã cắt ngắn thời gian tranh luận, vượt qua sự phản đối của phe đối lập để thông qua dự thảo vào ngày 13/3. Tuy nhiên tại Thượng viện, phe đối lập đã kiểm soát nhịp độ thảo luận, cản bước mục tiêu ban hành ngân sách đúng hạn của Thủ tướng Takaichi.

Dù LDP chiếm thiểu số tại Thượng viện (gồm 248 ghế), dự luật dự kiến vẫn vượt qua cửa ải này nhờ lá phiếu ủng hộ từ ba nghị sĩ độc lập và hai thành viên thuộc Đảng Bảo thủ Nhật Bản. Để đổi lấy sự ủng hộ này, LDP đã cam kết đưa các chính sách nhập cư và một số chương trình nghị sự của đảng nhỏ này ra thảo luận.

Quyết định này giúp LDP đẩy nhanh việc bỏ phiếu thay vì chờ đợi quy định tự động kích hoạt đạo luật của Hiến pháp, ngân sách tự động có hiệu lực sau 30 ngày kể từ khi Hạ viện thông qua, tức ngày 11/4.

Trước đó, khi chắc chắn ngân sách sẽ trễ hạn, Nhật Bản đã phải ban hành một ngân sách tạm thời trị giá 8.560 tỷ yen vào ngày 30/3 để duy trì các dịch vụ cơ bản của chính phủ trong 11 ngày đầu của năm tài khóa, từ ngày 1/4. Đây là ngân sách tạm thời đầu tiên được thiết lập kể từ năm 2015 dưới thời cố Thủ tướng Shinzo Abe. Khoản tiền này sẽ được gộp vào ngân sách tài khóa 2026.

Dù ngân sách mới phản ánh rõ lập trường tài khóa mở rộng của Thủ tướng Takaichi nhằm thúc đẩy tăng trưởng, văn bản này lại chưa bao gồm các biện pháp ứng phó với tình trạng chi phí năng lượng và sinh hoạt leo thang do tác động từ cuộc chiến tranh tại Iran. Do đó, các nhà lập pháp thuộc phe đối lập hiện đang hối thúc chính phủ nhanh chóng xem xét soạn thảo một ngân sách bổ sung.