Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi phát biểu tại thủ đô Tokyo. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Ngày 30/3, đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền tại Nhật Bản do Thủ tướng Sanae Takaichi lãnh đạo đã chính thức từ bỏ kế hoạch thông qua dự thảo ngân sách thường niên cho tài khóa 2026 trước thời điểm tài khóa này bắt đầu từ ngày 1/4. Thay vào đó, Quốc hội hướng tới việc thông qua gói ngân sách tạm thời trị giá 8.560 tỷ yen (khoảng 54 tỷ USD) trước khi tài khóa hiện nay kết thúc.

Theo phóng viên TTXVN tại Tokyo, nếu dự thảo ngân sách tạm thời được triển khai, đây sẽ là lần áp dụng đầu tiên sau 11 năm ở Nhật Bản với khả năng nhận được sự ủng hộ từ cả liên minh cầm quyền và các đảng đối lập tại Hạ viện và Thượng viện.

Trước đó, dù rất quyết tâm thông qua dự thảo ngân sách tài khóa mới với quy mô kỷ lục 122.000 tỷ yen (khoảng 769 tỷ USD) vào ngày 31/3 nhưng cuối cùng, chính phủ của bà Takaichi buộc phải soạn thảo ngân sách tạm thời do vấp phải phản đối từ các đảng đối lập vì lý do không có đủ thời gian thảo luận. Việc bà Takaichi giải tán Hạ viện và tổ chức tổng tuyển cử sớm hôm 8/2 là nguyên nhân khiến tiến trình thảo luận dự thảo ngân sách tài khóa 2026 bị trì hoãn một tháng so với các năm trước.

Ông Yoshihiko Isozaki - Chủ tịch Ủy ban Đối sách Quốc hội của LDP tại Thượng viện - đã thông báo về việc từ bỏ thông qua dự thảo ngân sách với người đồng cấp bên phía đảng Dân chủ Lập hiến là ông Yoshitaka Saito. Do đó, thay vì tiếp tục tranh luận về dự thảo ngân sách tài khóa 2026 vào ngày 31/3, hạn cuối phải thông qua dự thảo ngân sách, Thượng viện sẽ ưu tiên thảo luận các dự luật khác có ảnh hưởng đến đời sống người dân như các vấn đề liên quan đến thuế và giáo dục.

Hiến pháp Nhật Bản quy định dự thảo ngân sách sẽ tự động có hiệu lực sau 30 ngày, kể từ ngày Hạ viện thông qua và chuyển lên Thượng viện, bất chấp Thượng viện có phê duyệt hay không. Sau khi dự thảo ngân sách tài khóa 2026 được thông qua, ngân sách tạm thời sẽ được tích hợp và tự động hết hiệu lực theo quy định pháp luật.

Trong dự thảo ngân sách tạm thời do chính phủ soạn thảo, dự kiến sẽ có 5.100 tỷ yen được phân bổ cho chính quyền địa phương dưới dạng trợ cấp và 2.800 tỷ yen dành cho các chi phí an sinh xã hội như lương hưu và phúc lợi. Từ ngày 1/4, ngân sách này cũng sẽ chi trả cho các chính sách mới, bao gồm 47,7 tỷ yen mở rộng trợ cấp học phí cho các trường trung học tư thục và 14,9 tỷ yen cho các chương trình hỗ trợ bữa trưa tại các trường tiểu học.

Lần gần đây nhất Nhật Bản lập ngân sách tạm thời là cho tài khóa 2015, sau khi Thủ tướng khi đó là ông Abe Shinzo quyết định tổ chức tổng tuyển cử vào ngày 14/12/2014, khiến việc soạn thảo ngân sách thường niên bị trì hoãn.