Tham dự hội nghị có đại diện các đơn vị thuộc Tổng cục Thủy sản, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Cục Cảnh sát Giao thông (Bộ Công an) và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển; Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Thủy sản, Ban Quản lý cảng cá, Bộ đội Biên phòng, Phòng Cảnh sát giao thông các tỉnh, thành phố ven biển.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Vũ Văn Tám thừa nhận, thời gian qua, đầu tư cho phát triển cơ sở hạ tầng cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá còn hạn chế; vai trò của cảng cá trong việc tham gia vào quản lý hoạt động khai thác thủy sản chưa rõ nét, chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra…là nguyên nhân không nhỏ dẫn đến việc Ủy ban Châu Âu phạt “thẻ vàng” đối với thủy sản Việt Nam.

Nguyên nhân là do Luật Thủy sản 2003 được xây dựng khi ngành khai thác thủy sản nước ta còn chưa phát triển, số lượng tàu cá công suất lớn, hoạt động xa bờ còn chưa nhiều; nhu cầu đầu tư cảng, khu neo đậu theo quy hoạch được duyệt rất lớn nhưng ngân sách nhà nước còn hạn hẹp đã không đáp ứng được yêu cầu phát triển của ngành.

Theo thống kê của Tổng cục Thủy sản Việt Nam, tổng vốn đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước cho cảng cá giai đoạn 2011-2015 chỉ khoảng 1.900 tỷ đồng, đạt gần 32% so với nhu cầu. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực làm việc tại Ban Quản lý các cảng cá vừa thiếu vừa yếu, làm việc chủ yếu dựa trên kinh nghiệm thực tế, ít qua đào tạo.

Ngoài ra, tên gọi, chức năng nhiệm vụ, mô hình quản lý cảng cá không thống nhất trong toàn quốc (có nơi Ban quản lý trực thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, có nơi trực thuộc UBND cấp huyện, hoặc Trung tâm Quản lý khai thác công trình thủy sản, Trung tâm Cụm công nghiệp)…

Đối với khu neo đậu tránh trú bão thì không có nguồn thu, hoạt động phụ thuộc vào nguồn ngân sách nhà nước cấp nên rất khó khăn, hạn chế trong công tác hoạt động và duy tu sửa chữa.

Những nguyên nhân, hạn chế, bất cập trên đã được Tổng cục Thủy sản nghiên cứu, đánh giá toàn diện và đề ra phương hướng, giải pháp khắc phục bằng Luật Thủy sản 2017 vừa được Quốc hội thông qua ngày 21/11.

Luật Thủy sản 2017 đã bổ sung quy hoạch, đầu tư xây dựng hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá; phân loại cảng cá; tổ chức quản lý cảng cá; quy định cụ thể đối với tàu cá Việt Nam, tàu cá nước ngoài khi ra, vào cảng; quy định rõ quyền hạn và nghĩa vụ của cơ quan quản lý cảng cá….

Luật Thủy sản 2017 cũng quy định rõ người đứng đầu tổ chức quản lý cảng cá tổ chức thực hiện thống kê sản lượng thủy sản qua cảng, xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác theo quy định, thu nhận nhật ký, báo cáo khai thác thủy sản của tàu cá vào cảng; từ chối bốc dỡ hàng sản phẩm tại cảng đối với tàu khai thác thủy sản bất hợp pháp và thông báo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền để xem xét, xử lý theo quy định.

Đây là những cơ sở giúp Ban Quản lý cảng cá kiểm soát việc chấp hành các quy định pháp luật về quản lý khai thác thủy sản, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, ngăn chặn hoạt động khai thác thủy sản bất hợp pháp, đảm bảo an toàn thực phẩm.

Hiện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thông đang khẩn trương tham mưu cho Chính phủ kịp thời ban hành các văn bản hướng dẫn sớm thi hành Luật Thủy sản năm 2017 để đưa ngành khai thác thủy sản nước ta phát triển bền vững, phù hợp với quy định quốc tế, Khuyến nghị của Ủy ban Châu Âu về khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, an toàn thực phẩm và chống đánh bắt thủy hải sản bất hợp pháp.

Cả nước hiện có 82 cảng cá đã đi vào hoạt động tại 27 tỉnh, thành phố ven biển, đạt 65% so với quy hoạch; trong đó, có 25 cảng cá loại I, 57 cảng cá loại II. Có 9 cảng đáp ứng cho tàu cá công suất tới 1.000 CV và 2 cảng đáp ứng cho tàu công suất tới 2.000 CV. Đến nay có 23 tỉnh công bố 59 khu neo đậu tránh trú bão./.