Tuy nhiên, để các chính sách đi vào thực chất, phát huy hiệu quả và tạo đột phá cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần được tháo gỡ trong thời gian tới.

*Hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp đang hình thành rõ nét

Thạc sĩ Tô Xuân Thao, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Doanh nghiệp vừa và nhỏ (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) cho biết, sau gần một năm triển khai Nghị quyết 68, môi trường chính sách dành cho khu vực kinh tế tư nhân đã có sự thay đổi tích cực. Đặc biệt, sự chuyển biến thể hiện rõ trong mức độ cởi mở của chính sách đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa - nhóm chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế.

Hoạt động sản xuất của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ảnh minh họa: Tuấn Anh - TTXVN

Theo Thạc sĩ Tô Xuân Thao, có hai điểm sáng nổi bật: Nhận thức của doanh nghiệp về chính sách đã thay đổi; hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp đã và đang hình thành rõ nét hơn, thông qua sự tham gia ngày càng tích cực của cơ quan quản lý, các tổ chức nghiên cứu, hiệp hội ngành nghề và những đơn vị trung gian.

Thạc sĩ Tô Xuân Thao cho rằng, cộng đồng doanh nghiệp đang ngày càng chủ động hơn trong việc tìm kiếm các dịch vụ tư vấn, đào tạo và ươm tạo khoa học công nghệ. Một ví dụ điển hình, giai đoạn 2022 -2023, đã có 600 doanh nghiệp đăng ký quan tâm tới các chương trình tư vấn, đào tạo và ươm tạo khoa học công nghệ của Viện nhưng chỉ có 150 doanh nghiệp tham gia trực tiếp. Đến giai đoạn 2024-2025, số doanh nghiệp đăng ký quan tâm đã tăng lên 1.100, trong đó doanh nghiệp thực hiện triển khai là khoảng 450 doanh nghiệp.

Tuy vậy, Thạc sĩ Tô Xuân Thao cũng nhận định, tiến độ đạt được một số mục tiêu của Nghị quyết 68 vẫn còn khoảng cách nhất định so với kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp. Một trong những nguyên nhân chính là độ lệch giữa yêu cầu chính sách và năng lực thực tế của doanh nghiệp; phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa xây dựng được nền tảng quản trị, tài chính, nhân lực bài bản. Sự thiếu đồng bộ trong triển khai giữa các địa phương cũng tạo ra khác biệt trong cách hiểu và thực hiện cùng một chính sách, khiến doanh nghiệp mất thêm thời gian, công sức.

Để tạo đột phá cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, Thạc sĩ Tô Xuân Thao đề xuất, thời gian tới, Nhà nước và các cơ quan hỗ trợ cần chú trọng nâng cao nội lực của doanh nghiệp, giúp họ chuẩn hóa hoạt động từ quản trị, tài chính đến chiến lược kinh doanh.

Đồng thời, cần thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn giữa cơ quan quản lý, các tổ chức hỗ trợ và doanh nghiệp; trong đó, các viện nghiên cứu và tổ chức hội nghề nghiệp không chỉ là đơn vị triển khai, mà cần được xác định là một mắt xích trong chuỗi thực thi chính sách, vừa hỗ trợ doanh nghiệp, vừa phản hồi kịp thời những vướng mắc phát sinh để điều chỉnh chính sách cho phù hợp hơn với thực tiễn.

*Định hướng để doanh nghiệp phát triển bền vững

Là doanh nghiệp Việt Nam tiên phong trong nghiên cứu và sản xuất sợi từ lá dứa tự nhiên từ phụ phẩm nông nghiệp, cung cấp giải pháp vật liệu bền vững cho ngành thời trang và dệt may (Ecosoi), bà Vũ Thị Liễu, Giám đốc điều hành Ecosoi đánh giá mức độ tương thích giữa Nghị quyết 68 và định hướng phát triển của Ecosoi là rất cao.

Hiện mô hình hoạt động của doanh nghiệp kết hợp hài hòa cả ba yếu tố mà Nghị quyết 68 đề ra đó là: Đổi mới sáng tạo, kinh tế tuần hoàn và tác động xã hội tích cực. Ecosoi đang thực hiện chuyển giao công nghệ cho các hợp tác xã và những doanh nghiệp có sẵn vùng nguyên liệu, cơ sở vật chất, nguồn lao động là người dân địa phương. Từ đó, góp phần bảo vệ môi trường, mà còn tạo ra nguồn sinh kế ổn định cho người dân nông thôn và nhóm lao động yếu thế, tạo nên giá trị xã hội sâu sắc từ phế phẩm nông nghiệp.

Từ thực tiễn điều hành, bà Vũ Thị Liễu nhận thấy, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay không phải là không muốn chuyển đổi số, mà là thiếu nguồn lực để triển khai, đặc biệt là thiếu nhân sự có chuyên môn, thiếu định hướng rõ ràng và hạn chế về chi phí đầu tư ban đầu.

Bà Vũ Thị Liễu nhận định, quá trình triển khai chính sách trên thực tế vẫn tồn tại “độ trễ". Mặt khác, hệ thống thủ tục và quy trình hỗ trợ vẫn mang tính truyền thống, chưa phù hợp với mô hình hoạt động linh hoạt của doanh nghiệp sáng tạo như Ecosoi.

Nhằm tháo gỡ chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững, bà Vũ Thị Liễu đề xuất, Nhà nước cần thiết kế cơ chế hỗ trợ theo chuỗi giá trị: Từ khâu thu hoạch (vùng nguyên liệu) đến khâu sản xuất và thị trường, bởi đối với ngành nguyên vật liệu như Ecosoi đang làm, để phát triển được cần đi theo chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu, sản xuất nguyên liệu, thiết kế sản phẩm, sản xuất sản phẩm cuối cùng và đưa ra thị trường.

Bà Vũ Thị Liễu mong muốn có bộ phận tư vấn chuyên hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tận dụng những chính sách có được từ Nghị quyết 68, bộ phận này có thể là cá nhân, tổ chức làm dịch vụ đưa đến những phân tích và hướng dẫn cụ thể cho doanh nghiệp có thể tiếp cận được chính sách một cách đúng và đủ.