Trước thực trạng này, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ vướng mắc, đồng thời xem xét xử lý nghiêm các nhà thầu yếu kém, thi công cầm chừng, không đáp ứng năng lực theo hợp đồng.

Tính đến ngày 30/4/2026, toàn tỉnh mới giải ngân khoảng 2.170 tỷ đồng, đạt 13,54% tổng kế hoạch vốn được giao. Đáng chú ý, vẫn còn 53 đơn vị chưa giải ngân, gồm 11 sở, ngành, chủ đầu tư và 42 UBND xã, phường.

Nguyên nhân của tình trạng trên là do kế hoạch vốn năm 2026 của Nghệ An chủ yếu tập trung cho các dự án chuyển tiếp còn tồn lại từ giai đoạn 2021–2025. Nhiều dự án hiện vẫn gặp vướng mắc về hồ sơ, thủ tục đầu tư, công tác điều chỉnh, hoàn thiện pháp lý kéo dài, dẫn đến chưa thể đẩy nhanh tiến độ thi công và giải ngân theo kế hoạch.

Bên cạnh đó, các dự án khởi công mới trong năm nay phần lớn có quy mô lớn, tổng mức đầu tư cao; trong đó nổi bật là dự án cao tốc Vinh – Thanh Thủy và hệ thống trường nội trú liên cấp. Tổng vốn bố trí cho nhóm dự án này khoảng 5.390 tỷ đồng, khiến áp lực giải ngân trong thời gian ngắn trở nên rất lớn.

Yếu tố thị trường cũng đang tạo thêm khó khăn cho quá trình triển khai. Giá xăng dầu tăng mạnh đã tác động trực tiếp đến giá vật liệu xây dựng, chi phí vận hành và nhân công. Nguồn cung vật liệu trên địa bàn, nhất là tại các khu vực miền núi, còn khan hiếm; công tác tập kết vật tư, vật liệu gặp nhiều trở ngại. Những yếu tố này khiến một số nhà thầu có biểu hiện thi công cầm chừng, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công.

Trước thực trạng đó, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải yêu cầu siết chặt kỷ cương, kỷ luật trong đầu tư công. Đối với các nhà thầu yếu kém, không bảo đảm năng lực, thi công chậm tiến độ hoặc không triển khai đúng cam kết sau khi đã ký hợp đồng, tỉnh sẽ kiên quyết xử lý theo quy định; trong đó có biện pháp cắt hợp đồng, lập biên bản tại hiện trường và áp dụng hình thức cấm tham gia đấu thầu các dự án trên địa bàn tỉnh trong thời gian từ 3 đến 5 năm.

Song song với đó, tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục rà soát tổng thể các mỏ đất, đá, cát trên địa bàn nhằm chủ động nguồn cung vật liệu xây dựng, không chỉ phục vụ các dự án lớn, trọng điểm mà cả các dự án khác, hạn chế tối đa tình trạng thiếu hụt vật liệu làm chậm tiến độ thi công.

Nghệ An cũng yêu cầu đẩy mạnh đấu thầu rộng rãi, nâng cao chất lượng thẩm định hồ sơ, lựa chọn đúng các đơn vị có đủ năng lực tài chính, kỹ thuật và kinh nghiệm. Các hợp đồng xây dựng phải quy định rõ tiến độ, trách nhiệm và chế tài xử lý vi phạm, tránh tình trạng kéo dài thời gian thực hiện, phát sinh chi phí và đội vốn đầu tư.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng – khâu then chốt quyết định tiến độ dự án, UBND tỉnh yêu cầu các địa phương có dự án triển khai trên địa bàn phải xác định rõ trách nhiệm, chủ động vào cuộc ngay từ đầu. Bí thư cấp ủy, Chủ tịch UBND cấp xã phải coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, bảo đảm bàn giao mặt bằng đúng tiến độ, hạn chế phát sinh khiếu kiện và chi phí.

Kết quả giải ngân vốn đầu tư công sẽ được xem là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền cơ sở.

Năm 2026, Nghệ An được Thủ tướng Chính phủ giao hơn 14.174 tỷ đồng vốn đầu tư công. Sau khi thực hiện tiết kiệm 5% ngân sách địa phương, tổng số vốn thực tế tỉnh được giao còn hơn 13.763 tỷ đồng; ngoài ra, kế hoạch vốn các năm trước được cấp có thẩm quyền cho phép kéo dài sang năm 2026 là hơn 2.266 tỷ đồng.