Quan hệ thương mại Ấn Độ - Mỹ đối mặt sức ép mới sau khi Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) công bố kết luận trong 60 cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974, đồng thời đề xuất áp thuế bổ sung đối với hàng nhập khẩu từ các nền kinh tế được Mỹ cho là chưa ngăn chặn hiệu quả hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức.

Theo USTR, cơ quan này đánh giá các chính sách và thực tiễn của 60 nền kinh tế là “bất hợp lý” và gây cản trở thương mại Mỹ do không ban hành hoặc không thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Trên cơ sở đó, USTR đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% đối với các nền kinh tế chưa có cơ chế cấm nhập khẩu phù hợp; trong khi nhóm đã có, đã cam kết hoặc đã triển khai một phần cơ chế này có thể chịu mức thuế thấp hơn, khoảng 10%.

Ấn Độ nằm trong nhóm 54 nền kinh tế bị USTR cho là chưa ban hành và thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa liên quan lao động cưỡng bức, cùng với nhiều đối tác thương mại lớn khác của Mỹ như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore... USTR cũng đề xuất một cơ chế riêng đối với hàng dệt may, theo đó cho phép một lượng nhất định hàng may mặc và dệt may từ một số nền kinh tế được vào Mỹ với mức thuế Mục 301 thấp hơn.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh các nhà đàm phán cấp cao của Mỹ và Ấn Độ đang tiến hành vòng trao đổi kéo dài ba ngày tại New Delhi nhằm hoàn tất các nội dung chính của Thỏa thuận Thương mại Song phương (BTA). Ấn Độ  đang đặt trọng tâm vào việc tìm kiếm cơ hội miễn trừ hoặc giảm tác động từ các cuộc điều tra theo Mục 301, đồng thời cố gắng đạt được mức thuế thuận lợi hơn so với các đối thủ cạnh tranh trong khuôn khổ đàm phán thương mại với Washington.

Bộ Thương mại Ấn Độ cùng ngày cho biết nước này vẫn duy trì trao đổi với phía Mỹ về thủ tục điều tra theo Mục 301 liên quan vấn đề lao động cưỡng bức. Ấn Độ trước đó bác bỏ các cáo buộc làm cơ sở cho cuộc điều tra, đồng thời đề nghị Mỹ xử lý vấn đề trong khuôn khổ các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra, thay vì áp dụng biện pháp đơn phương.

Theo USTR, các mức thuế đề xuất hiện chưa có hiệu lực ngay. Cơ quan này sẽ tiếp nhận ý kiến bằng văn bản đến ngày 6/7 và tổ chức điều trần công khai từ ngày 7/7 trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. USTR cũng cho biết các bên muốn tham gia điều trần cần nộp yêu cầu xuất hiện và tóm tắt nội dung trình bày trước ngày 22/6.

Mục 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974 trao quyền cho USTR điều tra các hành vi, chính sách hoặc thực tiễn của chính phủ nước ngoài bị cho là không hợp lý, phân biệt đối xử hoặc gây thiệt hại cho thương mại Mỹ; sau điều tra, Washington có thể áp thuế bổ sung hoặc các biện pháp hạn chế thương mại khác. Vì vậy, đề xuất mới không chỉ làm gia tăng áp lực đối với hàng xuất khẩu của Ấn Độ, mà còn có thể trở thành một “quân bài” quan trọng trong tiến trình đàm phán thương mại Ấn Độ - Mỹ thời gian tới.

Giới quan sát cho rằng vụ việc phản ánh xu hướng Mỹ mở rộng sử dụng các công cụ thực thi thương mại đơn phương, gắn vấn đề tiêu chuẩn lao động, chuỗi cung ứng và cạnh tranh sản xuất với chính sách thuế quan. Đối với Ấn Độ, thách thức đặt ra là vừa phải bảo vệ lợi ích xuất khẩu, đặc biệt trong các lĩnh vực có khả năng chịu tác động như dệt may và hàng tiêu dùng, vừa tránh để hồ sơ Mục 301 làm chậm tiến trình đạt được một thỏa thuận thương mại song phương vốn được hai bên kỳ vọng sẽ mở rộng đáng kể dòng chảy thương mại và đầu tư.