Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc họp báo tại Washington DC., ngày 13/2/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Bộ Tài chính Mỹ công bố báo cáo phân tích dữ liệu liên bang cho thấy chính phủ nước này đã chi nhiều hơn trong tháng đầu tiên Tổng thống Donald Trump cầm quyền so với cùng kỳ năm ngoái, một dấu hiệu cho thấy kế hoạch giảm bớt chi phí do ông chủ thứ 47 của Nhà Trắng đề ra vẫn chưa làm gánh nặng tài chính quốc gia bớt nặng nề.

Kể từ khi quay lại Nhà Trắng vào tháng trước, ông Trump đã đóng băng hàng tỷ USD viện trợ nước ngoài và cho hơn 20.000 nhân viên liên bang thôi việc. Tỷ phú công nghệ Elon Musk, người đi đầu chính sách giảm bớt ngân sách, tuyên bố tiết kiệm được hàng chục tỷ USD. Tuy nhiên, trong hồ sơ ngân sách, Bộ Tài chính cho biết cho dù tiết kiệm đi chăng nữa thì cho tới nay gánh nặng ngân sách vẫn nặng nề do chính phủ chi nhiều hơn trong các chương trình y tế và hưu trí, cũng như tình trạng tăng lãi suất.

Dữ liệu ngân sách tại Bộ Tài chính cho thấy, từ ngày 21/1 tới 20/2, Chính phủ Mỹ nhìn chung đã chi khoảng 710 tỷ USD, tăng so với khoảng 630 tỷ USD trong cùng thời kỳ năm ngoái. Các chuyên gia ngân sách độc lập nhận định những con số này cho thấy áp lực không ngừng gia tăng vì dân số Mỹ ngày càng già đi và gánh nặng nợ công ngày càng lớn.

Chủ tịch Ủy ban Trách nhiệm Ngân sách Liên bang (CRFB), Maya MacGuineas, chia sẻ: “Chúng ta hứa hẹn quá lời trong các chương trình chăm sóc sức khỏe và hưu trí so với những gì chính phủ đang thu được, từ đó dẫn tới tình trạng mất cân bằng trên phương diện chính sách, làm nguồn ngân sách 7.000 tỷ USD bị hao hụt. Trong cả thời kỳ tốt lẫn xấu, lúc nào chúng ta cũng vay, dẫn tới mức nợ kỷ lục”.

Nhà Trắng cho biết Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE) do ông Musk điều hành đang thực hiện cam kết của Tổng thống Trump về việc giảm tình trạng lãng phí và gian lận. Hai ông đặt mục tiêu giảm bớt 1.000 tỷ USD trong nguồn ngân sách liên bang trị giá 6.700 tỷ USD, nhưng ông Trump cũng hứa hẹn không giảm bớt phúc lợi của người cao tuổi thụ hưởng các khoản thanh toán An sinh Xã hội, đồng thời giữ nguyên những chương trình chăm sóc sức khỏe Medicare. Hai chương trình này đã chi hết 1/3 ngân sách liên bang trong năm tài khóa vừa qua.

Tỷ phú Musk từng nói rằng ông sẽ xem xét kỹ lưỡng cả hai chương trình nói trên để phát hiện gian lận, nhưng các kế hoạch xem xét kỹ lưỡng hồ sơ thanh toán và nhân sự do ông đề ra làm dấy lên nỗi lo về an ninh và quyền riêng tư. Ngày 19/2 vừa qua, 21 viên chức DOGE đã đệ đơn từ chức nhằm bày tỏ sự phản đối, nói rằng cơ quan này đã sai trong việc quản lý dữ liệu cá nhân của người dân Mỹ.

Tổng thống Trump không thể làm gì nhiều để giảm các khoản tiền trả cho những dịch vụ liên quan tới nợ nần, chiếm 13% ngân sách năm ngoái, mà không gây rủi ro vỡ nợ có thể làm khuynh đảo hệ thống tài chính toàn cầu. Dữ liệu tại Bộ Tài chính cho thấy chính phủ thanh toán khoảng 94 tỷ USD tiền lãi trong tháng đầu tiên sau khi ông Trump nhậm chức, so với khoảng 80 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái.

Tuần trước, các quan chức chịu trách nhiệm cho kế hoạch cắt giảm ngân sách do ông Musk dẫn đầu tuyên bố tiết kiệm được 55 tỷ USD nhờ các hợp đồng bị hủy bỏ và hợp đồng cho thuê tài sản, nhưng sau đó dường như thừa nhận rằng có nhiều khoản tiền chỉ tiết kiệm được ít hơn so với tuyên bố ban đầu.

Trong một bản cập nhật công bố hôm 25/2, DOGE cho biết họ xóa bỏ hoặc tiết kiệm được chi phí cho 170 hợp đồng trị giá tổng cộng khoảng 3 tỷ USD.

Cho tới nay, kế hoạch giảm ngân sách quyết liệt nhất do hai ông Trump và Musk đề ra tập trung vào một phần nhỏ hơn nhiều so với tầm cỡ của nguồn ngân sách. Ông Trump quyết định giải thể Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID), một cơ quan đã chi 42 tỷ USD trong năm tài khóa 2023, tương đương 0,6% ngân sách.

Ngoài ra, Tổng thống Trump cũng giảm bớt nguồn nhân lực liên bang bằng chương trình “đình hoãn từ chức”, tức là đồng ý nghỉ việc trong năm nay đổi lấy vài tháng lương cũng như cho thôi việc hàng loạt, tính tới nay đã ảnh hưởng tới khoảng 100.000 trong số 2,3 triệu nhân viên liên bang. Các khoản tiết kiệm tiền lương vẫn chưa thành hiện thực. Trong năm tài khóa 2022, chi phí quản lý nguồn nhân lực chỉ bằng 4,3% tổng ngân sách. Trong khi đó, nỗ lực đóng băng ngân sách cứu trợ trong nước của ông Trump đang bị tòa án đình hoãn.