Ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho biết, năm 2021 là năm khó khăn đối với nền kinh tế nói chung và các doanh nghiệp nói riêng, tuy nhiên, trong bức tranh đó vẫn có những điểm sáng.

Đơn cử như kim ngạch xuất nhập khẩu, nhất là kim ngạch xuất khẩu tăng trưởng rất mạnh và không chỉ từ các thị trường truyền thống như Trung Quốc, ASEAN mà cả thị trường Hoa Kỳ cũng như những thị trường Việt Nam đã ký kết Hiệp định thương mại tự do (FTA).

Cụ thể như thời gian qua, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang hai thị trường mới có FTA là Canada và Mexico liên tục duy trì tăng trưởng ở mức hai con số.

Ngoài ra, những thị trường tiềm năng và còn nhỏ như Peru cũng tăng trưởng bất ngờ về kim ngạch xuất khẩu, có giai đoạn lên đến 300%. Mặc dù, giá trị tuyệt đối còn thấp so với thị trường khác nhưng về giá trị tương đối cho thấy đang có sự chuyển hướng mạnh của các doanh nghiệp Việt Nam sang thị trường Peru. Còn với EU tăng trưởng xuất khẩu khoảng gần 12%, thị trường Anh cũng tăng trưởng 2 con số. 

Theo ông Ngô Chung Khanh, bên cạnh xuất khẩu, kim ngạch nhập khẩu từ các thị trường Canada, Mexico, EU, Anh cũng có nhiều điểm chú ý như việc Việt Nam bắt đầu nhập khẩu nguyên liệu.

Điều này thấy rõ khi kim ngạch nhập khẩu vải từ EU tăng đáng kể từ khi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) có hiệu lực, các doanh nghiệp Việt Nam đang tận dụng thuế suất ưu đãi từ EVFTA, nhập khẩu nguyên liệu vải để đáp ứng quy tắc xuất xứ của EVFTA và xuất khẩu trở lại thị trường EU.

Hơn nữa, việc nhập khẩu các mặt hàng khác như nông sản, thực phẩm vào Việt Nam cũng sẽ hỗ trợ nhiều cho việc đa dạng hóa thị trường.

 

EVFTA tạo cú hích rất lớn cho xuất khẩu của Việt Nam, giúp đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu. Ảnh: TTXVN

Chia sẻ thêm về cơ hội và thách thức từ kết quả thực thi EVFTA, Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), hay FTA Việt Nam – Vương quốc Anh (UKVFTA), ông Ngô Chung Khanh cho rằng, sẽ có nhiều doanh nghiệp hiểu rõ hơn, đầy đủ hơn và chính xác hơn về các hiệp định FTA.

Khi các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về lợi ích của các thị trường sẽ không tập trung nhiều vào thị trường truyền thống, mà bắt đầu lấn sang các thị trường Việt Nam có FTA như Canada, Mexico hay là Peru. Đó chính là cơ hội mới.

Theo Báo cáo về Kết quả thực hiện Hiệp định EVFTA, CPTPP trong năm 2020, hiện nay, các địa phương vẫn tập trung lớn vào các thị trường truyền thống.

Mặt khác, tỷ trọng kim ngạch xuất nhập khẩu của các thị trường có FTA mới như EU hay trong khối CPTPP còn khiêm tốn, kể cả ở những tỉnh có kim ngạch xuất khẩu trên 10 tỷ USD. Đây cũng chính là cơ hội để các địa phương chú trọng hơn, vào cuộc mạnh mẽ hơn để phối hợp với doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các FTA.

Đáng lưu ý, tư duy về làm luật và bắt đầu cải cách thể chế theo tiêu chuẩn của FTA thế hệ mới đã bắt đầu xuất hiện và phổ biến. Chẳng hạn như khi ban hành văn bản để thực thi CPTPP, các cơ quan ban hành và thực thi chính sách dần dần không nhìn vào tiêu chuẩn WTO, mà đã bắt đầu nhìn vào tiêu chuẩn của CPTPP.

Điều này thấy rõ trong Nghị định hướng dẫn Luật đầu tư nước ngoài, đưa tất cả các FTA được điều chỉnh cho một nghị định đầu tư. Đây là tư duy rất mới và hy vọng sẽ được lan truyền cho nhiều lĩnh vực khác.

Để hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng nhanh, hiệu quả mà các FTA mang lại, ông Ngô Chung Khanh khẳng định, thời gian tới, ngoài việc cắt giảm thủ tục hành chính, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục thực hiện tuyên truyền, làm thế nào để doanh nghiệp hiểu rõ, hiểu đúng, đầy đủ và nhanh nhất, tiện nhất về các FTA.

Đặc biệt, Bộ Công Thương sẽ xây dựng Cổng thông tin điện tử FTA (FTAP) là cổng một cửa. Hiện tại, chương trình này đã được Chính phủ thông qua, có hơn 20 bộ, ngành sẽ tham gia Tổ công tác để vận hành và nâng cấp FTAP này.

Cụ thể, trên FTAP, doanh nghiệp quan tâm đến một sản phẩm xuất khẩu, chỉ cần đánh mã HS sẽ nhận về đầy đủ thông tin từ thị trường, đối thủ cạnh tranh, quy tắc xuất xứ được cắt giảm thuế, các hướng dẫn...

Tuy nhiên, FTAP đang ở giai đoạn đầu và mới chỉ có CPTPP, EVFTA, hiện đang tích hợp thêm UKVFTA. Hy vọng thời gian tới, FTAP sẽ kết nối tất cả các FTA lại, từ đó so sánh các hiệp định với nhau và doanh nghiệp có thể chọn các hiệp định tốt nhất.

Cùng các hoạt động tuyên truyền phổ biến thông tin, Bộ Công Thương tiếp tục thúc đẩy các hoạt động xúc tiến thương mại, bằng việc tổ chức các hoạt động online lẫn offline, kết nối cung - cầu trong nước và cả nước ngoài./.