Khủng hoảng năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn nguy hiểm hơn khi mùa cao điểm tiêu thụ năng lượng mùa Hè ở Bắc Bán Cầu đến gần, trong bối cảnh xung đột liên quan Iran tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ và đe dọa hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz.

Gần 80 quốc gia đã triển khai các biện pháp khẩn cấp nhằm bảo vệ nền kinh tế trước nguy cơ giá năng lượng tăng vọt. Các nhà giao dịch cảnh báo giá dầu có thể tiếp tục leo thang mạnh nếu lượng nhiên liệu bị mắc kẹt tại vùng Vịnh không được vận chuyển qua Eo biển Hormuz đang bị phong tỏa.

Paul Diggle, kinh tế trưởng của quỹ Aberdeen, cho biết công ty đang xem xét kịch bản giá dầu Brent tăng lên 180 USD/thùng, kéo theo lạm phát tăng mạnh và nguy cơ suy thoái tại nhiều nền kinh tế châu Âu và châu Á. Ông cảnh báo thế giới hiện đang sống bằng thời gian vay mượn.

Nhu cầu điều hòa nhiệt độ và du lịch mùa Hè được dự báo sẽ tiếp tục gây áp lực lên nguồn cung dầu thô, xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay trong bối cảnh tồn kho năng lượng toàn cầu giảm với tốc độ nhanh chưa từng có.

Australia đã cam kết chi 10 tỷ USD để tăng dự trữ nhiên liệu và phân bón, trong khi Pháp tuyên bố sẽ mở rộng hỗ trợ để bảo vệ nền kinh tế. Ấn Độ cũng kêu gọi người dân hạn chế mua vàng và du lịch nước ngoài nhằm bảo vệ dự trữ ngoại tệ.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết từ tháng 3 đến tháng 6, nhu cầu dầu toàn cầu vượt sản lượng khoảng 6 triệu thùng/ngày, thậm chí một số chuyên gia cho rằng mức thiếu hụt thực tế có thể lên tới 8-9 triệu thùng/ngày.

Để bù đắp, các nước đã phải xả kho dự trữ chiến lược với hơn 2 triệu thùng/ngày được đưa ra thị trường, song nhiều chương trình giải phóng dự trữ dự kiến kết thúc vào tháng 7. Theo IEA, dự trữ dầu toàn cầu đã giảm gần 380 triệu thùng kể từ khi xung đột bùng phát. JPMorgan cảnh báo lượng tồn kho tại các nước thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) có thể tiến gần mức “căng thẳng vận hành” ngay từ đầu tháng 6.

Giới phân tích cho rằng nếu xung đột Trung Đông kéo dài và Eo biển Hormuz không được mở lại trong vài tuần tới, nguy cơ suy thoái toàn cầu là hoàn toàn có thể xảy ra. Các lĩnh vực chịu tác động mạnh nhất hiện nay là hóa dầu và hàng không, trong khi nhiều nước đang phát triển đã bắt đầu xuất hiện tình trạng thiếu nhiên liệu và áp dụng các biện pháp tiết kiệm năng lượng khẩn cấp.

Dù một số tổ chức tài chính vẫn kỳ vọng giá dầu sẽ giảm trở lại dưới 100 USD/thùng nếu nguồn cung sớm cải thiện, nhiều chuyên gia cảnh báo kịch bản leo thang khiến giá dầu vượt 150 USD/thùng có thể dẫn tới thiếu hụt vật chất, đứt gãy chuỗi cung ứng và suy thoái kinh tế trên diện rộng.

Mỹ và Iran hiện rơi vào thế bế tắc quân sự và kinh tế xoay quanh Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu mỏ chiến lược của thế giới, khiến phần lớn tàu thuyền không thể đi qua. Cuộc chiến giành quyền kiểm soát eo biển này đã làm suy yếu nghiêm trọng lệnh ngừng bắn vốn đã mong manh và trên danh nghĩa vẫn còn hiệu lực, dù liên tục bị phá vỡ bởi những cuộc giao tranh.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 18/5 đã tuyên bố hủy kế hoạch tấn công Iran vào ngày 19/5 sau khi lãnh đạo ba cường quốc khu vực Trung Đông đề nghị ông “tạm hoãn”.

Theo ông chủ Nhà Trắng, ba nhà lãnh đạo khu vực đã đề nghị hoãn kế hoạch tấn công “vì những cuộc đàm phán nghiêm túc đang diễn ra”. Theo quan điểm của họ, các bên liên quan sẽ tiến tới một thỏa thuận “có thể chấp nhận được đối với Mỹ cũng như tất cả các quốc gia ở Trung Đông và xa hơn nữa”. Tổng thống Trump nhấn mạnh thỏa thuận này sẽ bao gồm điều khoản “Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân”.