Giáo sư Vũ Minh Giang: Chỉ đạo của Tổng Bí thư là nhiệm vụ nặng nề nhưng vinh quang

Sáng nay, 16/5, tại lễ kỷ niệm 120 năm truyền thống Đại học Đông Dương – tiền thân của Đại học Quốc gia Hà Nội, những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới học thuật, các nhà quản lý giáo dục và đội ngũ chuyên gia khoa học công nghệ.

Bài phát biểu của Tổng Bí thư đã chỉ rõ định hướng, nhiệm vụ, giải pháp dành cho cơ sở đại học hàng đầu đất nước đồng thời còn được nhìn nhận như một thông điệp chiến lược đối với toàn bộ nền giáo dục đại học Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Giáo sư Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Di sản Quốc gia Việt Nam đã có cuộc trao đổi với báo chí về những chỉ đạo này.

Vừa định hướng, vừa giao nhiệm vụ

Thưa Giáo sư, sáng nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dự và phát biểu tại Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội. Giáo sư có nhận định như thế nào về bài phát biểu của Tổng Bí thư?

Giáo sư Vũ Minh Giang: Sự hiện diện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ kỷ niệm 125 năm truyền thống của Đại học Quốc gia Hà Nội là niềm vinh dự đặc biệt đối với nhà trường. Nhìn rộng hơn, điều đó thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với một đại học hàng đầu của đất nước.

Đại học Quốc gia Hà Nội kế thừa truyền thống của Đại học Đông Dương cách đây 120 năm, với những di sản có thể nói là vô giá. Mặc dù được thành lập dưới thời thực dân, nhưng Đại học Đông Dương đã mang tới một nền học thuật hiện đại theo phong cách châu Âu, tạo ra luồng sinh khí mới cho đời sống học thuật Việt Nam. Trong bối cảnh giáo dục Nho học dần bộc lộ hạn chế, nhiều thế hệ học sinh được đào tạo tại đây đã trở thành những người có đóng góp lớn cho đất nước và sự nghiệp cách mạng, như cố Tổng Bí thư Trường Chinh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp, các nhà khoa học Hồ Đắc Di, Tôn Thất Tùng, hay các họa sỹ Trần Văn Cẩn, Nguyễn Phan Chánh… Cả một thế hệ trí thức trưởng thành từ môi trường này đã đóng góp rất lớn cho đất nước.

Quan trọng hơn, từ đây đã hình thành một cơ sở giáo dục đại học ở trình độ quốc tế. Không phải ngẫu nhiên mà ngày 15/11/1945, dù bộn bề công việc chuẩn bị cho kháng chiến, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn tới dự lễ khai giảng đầu tiên sau ngày độc lập của Đại học Quốc gia Việt Nam, tiền thân là Đại học Đông Dương. Sự kiện đó gửi tới toàn dân, gửi tới thế giới quan điểm về trọng dụng nhân tài, sau khi Bác Hồ đã phát động bình dân học vụ để nâng cao dân trí, đã gửi thư cho thầy và trò toàn quốc để khơi dậy khát vọng xây dựng đất nước hùng cường. Hôm nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp tục nhấn mạnh ý nghĩa ấy và coi đây là một di sản vô giá.

Bảy chỉ đạo của Tổng Bí thư vừa là giao nhiệm vụ, vừa là định hướng chung đối với các bộ, ngành, cơ quan Đảng và Chính phủ trong việc tạo điều kiện để Đại học Quốc gia Hà Nội phát triển.

Trước hết là trách nhiệm quốc gia của Đại học Quốc gia. Đây không chỉ là danh xưng mà là sứ mệnh thực hiện các nhiệm vụ ở tầm quốc gia. Để làm được điều đó, nhà trường cần sự hỗ trợ của các bộ, ngành và địa phương.

Thứ hai là xây dựng mô hình đại học tinh hoa. Việt Nam có hàng trăm trường đại học, nhưng đại học tinh hoa phải là biểu tượng của đổi mới sáng tạo, là nơi dẫn dắt trí tuệ cho hệ thống giáo dục quốc dân và giáo dục đại học Việt Nam.

Tổng Bí thư cũng chỉ đạo Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành cơ sở giáo dục đại học mang diện mạo quốc gia trên trường quốc tế, là nơi thực hiện giao lưu và ngoại giao học thuật thay mặt quốc gia. Đây là nhiệm vụ hết sức lớn lao.

Bên cạnh đó, Đại học Quốc gia phải trở thành trung tâm kết nối với Chính phủ, xã hội, doanh nghiệp và các đối tác thông qua đỉnh cao trí tuệ của mình.

Một nội dung rất quan trọng khác là giáo dục chính trị tư tưởng cho đội ngũ giảng viên và sinh viên. Tuy nhiên, giáo dục chính trị tư tưởng cần được hiểu theo hướng năng động, đổi mới, chú trọng giáo dục truyền thống và sứ mệnh của thầy trò Đại học Quốc gia đối với sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Điều tôi tâm đắc nhất là yêu cầu Đại học Quốc gia phải tiên phong trong việc dám làm những điều mới. Đổi mới sáng tạo là nền tảng cho phát triển trong kỷ nguyên mới, và Đại học Quốc gia phải là nơi đi đầu trong đổi mới mô hình, đổi mới tư duy và tri thức để đóng góp cho sự phát triển chung của đất nước.

Đại học Quốc gia Hà Nội rất biết ơn sự chỉ đạo sâu sắc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đồng thời cũng hiểu rằng đây là chỉ đạo dành cho toàn bộ các bộ, ngành cùng đồng hành thực hiện sứ mệnh này.

Cần những người đủ trình độ, dám nghĩ, dám làm

Một trong những chỉ đạo của Tổng Bí thư là Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành “túi khôn” để Nhà nước tìm đến khi cần luận cứ khoa học cho các quyết sách chiến lược; đồng thời là địa chỉ để doanh nghiệp tìm đến nhằm phát triển công nghệ, nhân lực và mô hình kinh doanh mới. Ông nghĩ như thế nào về điều này?

Giáo sư Vũ Minh Giang: Đó chính là nội dung nằm trong chỉ đạo lớn về việc Đại học Quốc gia phải trở thành trung tâm kết nối tri thức.

“Túi khôn” là cách diễn đạt tiếng Việt của khái niệm “think tank”, tức là nơi tập hợp những người có trí tuệ và hiểu biết sâu rộng để đưa ra kiến giải, đề xuất và tư vấn cho doanh nghiệp, đặc biệt là cho các quyết sách của Nhà nước.

Tổng Bí thư kỳ vọng Đại học Quốc gia sẽ trở thành nơi hình thành một hoặc nhiều “think tank”, từ đó tổ chức trao đổi, thảo luận, đưa ra các kiến nghị và đề xuất chính sách. Hiện nay, Đại học Quốc gia cũng đang chuyển mạnh theo hướng này, xây dựng các đơn vị có chức năng tư vấn cho doanh nghiệp, địa phương và Chính phủ. Đó chính là vai trò của một trung tâm kết nối tri thức.

Để thực hiện các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Đại học Quốc gia Hà Nội cần có những chiến lược đột phá như thế nào trong thời gian tới?

Giáo sư Vũ Minh Giang: Hiện nay, Đại học Quốc gia Hà Nội cơ bản đã xây dựng xong chiến lược phát triển. Tuy nhiên, những chỉ đạo lần này sẽ giúp nhà trường phát triển ở tầm cao mới.

Theo tôi, có ba yếu tố chính để tạo ra sự phát triển mạnh mẽ và đột phá.

Thứ nhất là phải rõ phương hướng. Tổng Bí thư đã chỉ rõ định hướng, nghị quyết và các vấn đề cần tháo gỡ về pháp luật cơ bản đã được xác định.

Nguồn lực cũng đã và đang được chuẩn bị.

Cuối cùng, quan trọng nhất vẫn là con người. Đó là những người quản lý dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; những con người đủ trình độ, đủ năng lực và sức sáng tạo để hiện thực hóa các ý tưởng lớn.

Điều tôi từng nghe Tổng Bí thư nhấn mạnh ở nhiều nơi là mọi khát vọng phát triển đều phải được thực hiện bằng trí tuệ của con người Việt Nam. Chúng ta phải biến tất cả những gì người Việt Nam có thành lợi thế cạnh tranh thì mới thành công. Nếu chỉ nhìn mô hình của người khác để làm theo thì rất khó tạo ra đột phá.

Xin trân trọng cảm ơn Giáo sư!.