Đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Ảnh minh họa: TTXVN

Sáng 26/2, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc làm việc với Bộ Giao thông vận tải cùng một số bộ, ngành và 9 tỉnh, thành phố về Kế hoạch tổ chức triển khai Nghị quyết số 187/2025/QH15 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng.

Xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt

Tại cuộc làm việc, Phó Thủ tướng nêu rõ, với mục tiêu hoàn thành vào năm 2030, việc triển khai dự án đầu tư xây dựng đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng hết sức khẩn trương, song phải đảm bảo khoa học, nắm chắc tiến độ và chất lượng công trình.

“Quá trình tổ chức triển khai đầu tư xây dựng tuyến đường sắt này sẽ là kinh nghiệm quý để thực hiện các dự án hạ tầng đường sắt quan trọng của đất nước như tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, các tuyến đường sắt đô thị của Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh...”, Phó Thủ tướng nói.

Do đó, Phó Thủ tướng yêu cầu, Bộ Giao thông vận tải tiếp thu các ý kiến tại cuộc họp; khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về kế hoạch triển khai thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội về chủ trương đầu tư xây dựng các tuyến đường sắt: Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, đường sắt đô thị thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh; phối hợp với các bộ, ngành để xây dựng nghị định hướng dẫn thi hành cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt cho các dự án đường sắt mà Quốc hội đã cho phép.

Bên cạnh đó, Bộ Giao thông vận tải nhanh chóng xây dựng, ban hành tiêu chí, quy chuẩn, tiêu chuẩn công nghệ, thiết kế chung cho hệ thống đường sắt làm cơ sở xác định kế hoạch huy động vốn (vốn ODA, trái phiếu, nguồn xã hội hóa), lựa chọn nhà thầu bảo đảm các mốc tiến độ của dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng; xem xét, nghiên cứu đề xuất liên quan đến bổ sung nhà ga, tuyến đường nhánh bảo đảm hiệu quả phát triển kinh tế của các địa phương có tuyến đường sắt đi qua.

Các địa phương phối hợp chặt chẽ với Bộ Giao thông vận tải để xác định sớm, chính xác ranh giới giải phóng mặt bằng, làm căn cứ bố trí nguồn vốn, thực hiện dự án giải phóng mặt bằng, tái định cư, điều chỉnh các quy hoạch liên quan đến phát triển đô thị, khu công nghiệp, dịch vụ logistics ở vùng phụ cận nhà ga đường sắt.

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng cho ý kiến chỉ đạo về định hướng xây dựng các đề án về nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ, đào tạo nhân lực đường sắt; thành lập tổ hợp công nghiệp đường sắt (tập hợp sự tham gia của các doanh nghiệp luyện kim, cơ khí, chế tạo, thông tin tín hiệu); tái cấu trúc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam để đảm nhận nhiệm vụ quản lý hoạt động vận tải hàng hóa, hành khách, khai thác, vận hành hệ thống đường sắt...

3 nhóm nhiệm vụ lớn

Trước đó, tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Danh Huy cho biết, Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 187/2025/QH15 của Quốc hội tập trung xác định các nhiệm vụ cụ thể của các bộ, ngành, địa phương; làm cơ sở để Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị tập trung chỉ đạo, tổ chức thực hiện, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, tiến độ, chất lượng, quản lý chặt chẽ và sử dụng vốn tiết kiệm, hiệu quả, công khai, minh bạch, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Kế hoạch gồm 3 nhóm nhiệm vụ lớn: Xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thi hành cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt; nhiệm vụ của các bộ, ngành, địa phương và thời gian hoàn thành (lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, đàm phán ký kết hiệp định khung, lập báo cáo nghiên cứu khả thi, lập phê duyệt thiết kế sau thiết kế cơ sở, lựa chọn nhà thầu, giải phóng mặt bằng, khởi công dự án...); phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ, logistics ở vùng phụ cận ga đường sắt.

Đến nay, Bộ Giao thông vận tải đã đề xuất xây dựng, trình cấp thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật nghị định, quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quy định thiết kế kỹ thuật, chi phí tài chính; chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng; tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu; nghiên cứu, phát triển khoa học công nghệ đường sắt và chuyển giao công nghệ; danh mục hàng hóa công nghiệp đường sắt đặt hàng, giao nhiệm vụ...

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành đề nghị bổ sung việc khai thác khoáng sản phục vụ dự án; quy định lập, thẩm định, phê duyệt dự án có nội dung khác với quy hoạch có liên quan; phát triển, khai thác quỹ đất và giá trị tăng thêm từ đất vùng phụ cận ga đường sắt; đề án tổng thể phát triển công nghiệp đường sắt, làm chủ công nghệ; đào tạo nguồn nhân lực...

Lãnh đạo các địa phương có tuyến đường sắt đi qua (Hà Nội, Lào Cai, Yên Bái, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hải Dương...) mong muốn sớm được bàn giao hướng tuyến, ranh giới giải phóng mặt bằng của dự án; quy trình thực hiện dự án giải phóng mặt bằng, xây dựng khu tái định cư; bổ sung một số nhà ga đường sắt, tuyến đường sắt kết nối cảng cạn, khu công nghiệp; cập nhật, điều chỉnh các chỉ tiêu quy hoạch, kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội để xây dựng khu tái định cư, phát triển đô thị, khu công nghiệp, dịch vụ logistics ở vùng phụ cận ga đường sắt…

Theo Nghị quyết số 187/2025/QH15, dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có tổng vốn 203.231 tỷ đồng, tương đương 8,37 tỷ USD, phấn đấu hoàn thành chậm nhất năm 2030. Điểm đầu dự án tại vị trí nối ray qua biên giới (tỉnh Lào Cai), điểm cuối tại ga Lạch Huyện (Hải Phòng), dài gần 391km; chiều dài tuyến nhánh 27,9km, đi qua 9 tỉnh, thành phố gồm Lào Cai, Yên Bái, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Dương và Hải Phòng.

Tuyến đường sắt được đầu tư mới đường đơn, khổ 1,435 m; vận chuyển chung hành khách, hàng hóa; tốc độ thiết kế 160km/h với tuyến chính từ ga Lào Cai mới đến ga Nam Hải Phòng; 120 km/h với đoạn qua khu vực đầu mối thành phố Hà Nội; tốc độ 80 km/h với các đoạn tuyến còn lại. Sơ bộ tổng nhu cầu sử dụng đất khoảng 2.632 ha, số dân tái định cư khoảng 19.136 người...