Chuyên gia người Hàn Quốc trình bày tại Hội thảo. Ảnh: Xuân Quý-TTXVN

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ, nhất là ở các lĩnh vực then chốt như vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI), việc Việt Nam lần đầu tiên đăng cai tổ chức Hội thảo quốc tế về bán dẫn ICOS 2026 tại Đà Nẵng mang ý nghĩa thiết thực.

Đây không chỉ là nơi trao đổi tri thức khoa học mà còn đặt ra những vấn đề thực tiễn về đào tạo nhân lực, kết nối nghiên cứu với công nghiệp và định vị vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. 

*Dấu mốc với ngành bán dẫn Việt Nam

Hội thảo quốc tế về bán dẫn ICOS 2026 (International Conference on Semiconductors 2026) diễn ra từ ngày 5–7/1 tại Đà Nẵng. Sự kiện do Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt – Hàn (VKU) (Đại học Đà Nẵng) đăng cai tổ chức, phối hợp cùng Hiệp hội Kỹ sư Bán dẫn Hàn Quốc (ISE), quy tụ khoảng 300 nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên, nhà nghiên cứu và đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, điện tử và các hệ thống thông minh.

Đây là hội thảo khoa học quốc tế chuyên sâu về bán dẫn lần đầu tiên diễn ra tại khu vực miền Trung và cũng là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai một diễn đàn học thuật quy mô quốc tế riêng cho lĩnh vực này. Chương trình hội thảo được xây dựng theo chuẩn quốc tế, gồm phiên toàn thể, thuyết trình, phiên kỹ thuật chuyên sâu, diễn đàn công nghiệp..., phản ánh khá đầy đủ các hướng nghiên cứu và ứng dụng đang chi phối ngành bán dẫn hiện nay.

Giáo sư Hanho Lee, Phó Chủ tịch phụ trách kỹ thuật ISE thông tin, hội thảo được xây dựng như một diễn đàn học thuật thường niên, nhằm kết nối cộng đồng các nhà nghiên cứu, kỹ sư và chuyên gia đến từ khu vực học thuật và công nghiệp trên toàn cầu. Các đại biểu chia sẻ các đột phá nghiên cứu mới nhất, thảo luận những xu hướng đang định hình tương lai của công nghệ, vi mạch và hệ thống bán dẫn.

Việc đăng cai ICOS 2026 là một tín hiệu cho thấy vị thế của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ cao đang dần được cộng đồng khoa học quốc tế ghi nhận, không chỉ với vai trò thị trường tiếp nhận mà là đối tác tiềm năng trong hệ sinh thái bán dẫn khu vực.

Một điểm nổi bật của ICOS 2026 là nội dung khoa học tập trung vào mối quan hệ giữa bán dẫn và AI - lĩnh vực đang tạo ra nhu cầu rất lớn về vi mạch chuyên dụng, tích hợp dị thể, công nghệ đóng gói tiên tiến. Có 72 báo cáo khoa học của gần 300 tác giả và nhóm tác giả, trải rộng từ vật liệu và thiết bị bán dẫn, vi mạch analog, RF, nguồn và cảm biến, đến thiết kế phần cứng cho AI, CAD, kiểm thử và các hệ thống liên ngành.

Ông Huỳnh Công Pháp, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt - Hàn (Đại học Đà Nẵng), phát biểu. Ảnh: Khoa Chương - TTXVN

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Công Pháp, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt – Hàn, Đồng Trưởng Ban tổ chức ICOS 2026 nhấn mạnh, trong bối cảnh “chip bán dẫn được xem như hạ tầng mới”, sự phát triển của ngành không chỉ mang ý nghĩa công nghệ thuần túy mà còn tác động trực tiếp đến năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng cạnh tranh của nền kinh tế và tiến trình chuyển đổi số. 

Qua theo dõi các diễn đàn khoa học và công nghệ quốc tế những năm gần đây, có thể thấy bài toán nhân lực đang trở thành điểm nghẽn chung của nhiều quốc gia trong lĩnh vực bán dẫn, trong đó có Việt Nam. Dù có lợi thế về lực lượng lao động trẻ, nhưng nhân lực bán dẫn hiện nay vẫn còn thiếu về số lượng, hạn chế về kinh nghiệm thực tiễn và chưa được đào tạo bài bản, đồng bộ.

Do đó, ICOS 2026 dành nhiều phiên cho các Giáo sư trẻ, nghiên cứu sinh, sinh viên và chương trình làm việc nhóm trực tiếp với giảng viên cho thấy đào tạo đang được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển ngành. Việc Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt – Hàn chủ động triển khai các chương trình đào tạo liên quan đến thiết kế vi mạch, đăng cai các hội nghị khoa học quốc tế lớn là cách tiếp cận nhằm gắn đào tạo với nghiên cứu, từng bước tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

*Từng bước hình thành hệ sinh thái bán dẫn

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Đà Nẵng đang đẩy mạnh chiến lược phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Báo cáo tổng kết ngành khoa học và công nghệ năm 2025 của Đà Nẵng cho thấy địa phương đã triển khai đồng bộ Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đà Nẵng cũng ban hành nhiều đề án, chương trình mang tính chiến lược, trong đó có Đề án phát triển lĩnh vực vi mạch bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.

Các đại biểu, chuyên gia trình bày báo cáo khoa học tại Hội thảo Quốc tế về Bán dẫn 2026 được tổ chức tại thành phố Đà Nẵng. Ảnh: Khoa Chương - TTXVN

Từ hội thảo có thể rút ra một số gợi mở cho chiến lược phát triển ngành bán dẫn Việt Nam. Thay vì dàn trải, cần xác định rõ những khâu có lợi thế để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu như thiết kế, kiểm thử, đóng gói, tích hợp hệ thống và đào tạo nhân lực. Các hội nghị khoa học quốc tế không chỉ mang tính sự kiện, mà cần được đặt trong chiến lược dài hạn, qua đó mở rộng hợp tác, phát huy nguồn lực sẵn có, từng bước hình thành hệ sinh thái bán dẫn gắn với các đô thị động lực như Đà Nẵng.

Thông qua ICOS 2026, có thể thấy rõ một cách làm đáng chú ý trong phát triển ngành bán dẫn: Bắt đầu từ tri thức, nhưng không dừng lại ở học thuật. Hội thảo không chỉ mang đến các báo cáo nghiên cứu, mà còn mở ra không gian đối thoại trực tiếp giữa nhà khoa học, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Đây là mắt xích còn thiếu nếu Việt Nam muốn đi sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, thay vì chỉ dừng ở vai trò gia công hoặc tiếp nhận công nghệ.

Qua hội thảo cũng có thể thấy rằng, khi các diễn đàn khoa học quốc tế được đặt đúng vị trí trong chiến lược phát triển có thể trở thành “bệ đỡ mềm” để hình thành mạng lưới nhân lực, kết nối nghiên cứu với sản xuất và tạo nền tảng cho những quyết sách dài hạn. Với Đà Nẵng, hội thảo không chỉ là một sự kiện khoa học, mà còn là phép thử cho khả năng kết nối các nguồn lực, từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm bán dẫn của khu vực miền Trung và cả nước.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Công Pháp, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt – Hàn chia sẻ, Đà Nẵng đã xác định mục tiêu trở thành một trong 3 trung tâm hàng đầu của Việt Nam về công nghiệp bán dẫn và vi mạch vào năm 2030, phù hợp với Chiến lược quốc gia phát triển ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Sự tham gia của lãnh đạo UBND thành phố cùng đại diện các sở, ban, ngành tại ICOS 2026 đã cho thấy quyết tâm của chính quyền địa phương trong việc gắn kết chính sách với cộng đồng khoa học và doanh nghiệp.

Năm 2025 cũng ghi nhận nhiều dấu ấn đáng chú ý của thành phố trong lĩnh vực công nghệ cao, như khởi động dự án phòng thí nghiệm công nghệ đóng gói tiên tiến (Fab-Lab), tổ chức Ngày Vi mạch bán dẫn Đà Nẵng, đưa vào hoạt động Công viên phần mềm Đà Nẵng số 2 và triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Hệ sinh thái khởi nghiệp của Đà Nẵng được các tổ chức quốc tế đánh giá là tăng trưởng nhanh nhất Việt Nam, tạo nền tảng thuận lợi cho việc hình thành các ngành công nghiệp công nghệ cao...