Cảng Vancouver ở British Columbia, Canada. Ảnh: THX/TTXVN

Thông tin từ Nhà Trắng cho biết, mức thuế mới nhất sẽ không ảnh hưởng đến hàng hóa tuân thủ theo thỏa thuận thương mại Canada-Mỹ-Mexico (CUSMA). Mức thuế này cũng sẽ không được áp dụng chồng lên các mức thuế cụ thể theo từng ngành như thép, nhôm và ô tô.

Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp ngày 20/2 để ban hành mức thuế toàn cầu bắt đầu từ ngày 25/2 bằng cách sử dụng Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Mức thuế này chỉ có thể tăng lên 15% và sẽ hết hiệu lực sau 150 ngày trừ khi Quốc hội bỏ phiếu gia hạn.

Trước đó, Tòa án Tối cao Mỹ đã kết luận rằng việc ông Trump sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế, hay còn gọi là IEEPA, để áp thuế "Ngày Giải phóng" và thuế liên quan đến fentanyl đối với Canada, Mexico và Trung Quốc là không hợp pháp. Ông Trump đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp ở biên giới phía Bắc liên quan đến dòng chảy fentanyl để sử dụng IEEPA áp thuế 35% đối với Canada. Các loại thuế này không áp dụng cho hàng hóa tuân thủ theo CUSMA.

Trong phán quyết, với tỷ lệ 6-3, Tòa án cho biết Hiến pháp Mỹ "rất rõ ràng" trao cho Quốc hội quyền kiểm soát thuế và thuế quan. Chánh án John Roberts cho biết: "Những người lập Hiến không trao bất kỳ phần nào của quyền đánh thuế cho nhánh Hành pháp". Tuy nhiên, phán quyết không nói rõ liệu các công ty bị ảnh hưởng bởi các loại thuế này có được hoàn thuế hay không. Dữ liệu liên bang, tính đến tháng 12/2025, cho thấy đã thu được 133 tỷ đô la Mỹ.

Theo Bộ trưởng Phụ trách Thương mại Canada-Mỹ Dominic LeBlanc, quyết định của tòa án Mỹ đã "củng cố lập trường của Canada rằng thuế quan IEEPA do Mỹ áp đặt là không chính đáng". Ông nói: "Mặc dù Canada có thỏa thuận thương mại tốt nhất với Mỹ so với bất kỳ đối tác thương mại nào khác, nhưng chúng tôi nhận thấy rằng vẫn còn nhiều việc quan trọng phía trước để hỗ trợ các doanh nghiệp và người lao động Canada đang bị ảnh hưởng bởi thuế quan theo Điều 232 đối với các ngành thép, nhôm và ô tô". 

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, cho biết, trong khi mức thuế 10% vẫn được áp dụng, chính quyền Trump sẽ bắt đầu điều tra các quốc gia theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Điều đó cho phép tổng thống thực hiện các hành động thương mại nếu cuộc điều tra phát hiện ra rằng chính sách của đối tác thương mại là không hợp lý và phân biệt đối xử, nhưng quá trình này sẽ mất nhiều tháng và bao gồm cả thời gian lấy ý kiến công chúng.

Avery Shenfeldh, Trưởng nhóm chuyên gia kinh tế trưởng của CIBC, nhận xét, phán quyết của Toà án Mỹ có rất ít ảnh hưởng đến nền kinh tế Canada vì hầu hết hàng xuất khẩu của Canada sang Mỹ đều được bảo vệ bởi điều khoản ngoại lệ của CUSMA. Trong khi đó, Candace Laing, Chủ tịch kiêm Giám đốc Điều hành của Phòng Thương mại Canada, cho biết đây "không phải là chương cuối cùng của câu chuyện không bao giờ kết thúc này". Bà cảnh báo rằng Canada nên chuẩn bị cho "các cơ chế mới, mạnh mẽ hơn sẽ được sử dụng để tái khẳng định áp lực thương mại".