Trong bối cảnh chuỗi cung ứng thực phẩm ngày càng phức tạp và thương mại nông sản xuyên biên giới phát triển mạnh, công cụ công nghệ này được xem là bước tiến quan trọng nhằm bảo vệ người tiêu dùng, đồng thời tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan quản lý của 27 quốc gia thành viên.

Thực phẩm châu Âu chinh phục các thị trường mới. Ảnh: Debating Europe

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, TraceMap được thiết kế để giúp phát hiện nhanh hơn các vụ gian lận thực phẩm, các sản phẩm bị nhiễm bẩn cũng như các đợt bùng phát bệnh truyền qua thực phẩm. Nền tảng này phù hợp với hệ thống tiêu chuẩn an toàn vốn rất nghiêm ngặt của EU đối với cả hàng hóa sản xuất trong nội khối lẫn hàng nhập khẩu.

Bằng việc tận dụng sức mạnh của trí tuệ nhân tạo, TraceMap được kỳ vọng sẽ củng cố mạng lưới bảo vệ người tiêu dùng châu Âu, đồng thời hỗ trợ các cơ quan chức năng nâng cao hiệu quả công tác thông qua những phương thức mới trong đánh giá, phát hiện và ứng phó với rủi ro an toàn thực phẩm.

Công nghệ AI đóng vai trò trung tâm trong hoạt động của hệ thống. Trước hết, TraceMap giúp cải thiện đáng kể khả năng đánh giá rủi ro bằng cách tối ưu hóa việc truy cập và phân tích các nguồn dữ liệu quan trọng liên quan đến an toàn thực phẩm. Hệ thống có thể xử lý khối lượng thông tin khổng lồ từ nhiều cơ sở dữ liệu khác nhau, từ đó phát hiện các tín hiệu bất thường mà phương pháp kiểm tra truyền thống khó có thể nhận ra.

Một điểm mạnh khác của nền tảng này là khả năng truy vết cực nhanh trong chuỗi cung ứng. Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, TraceMap có thể lập tức xác định mối liên hệ giữa các doanh nghiệp, các lô hàng và các tuyến thương mại liên quan. Nhờ vậy, các cơ quan quản lý có thể nhanh chóng xác định nguồn gốc vấn đề và triển khai biện pháp xử lý kịp thời.

Bên cạnh đó, hệ thống còn cho phép giám sát toàn diện chuỗi cung ứng nông sản. Ngay khi phát hiện rủi ro, TraceMap có thể rà soát toàn bộ hành trình của sản phẩm – từ nơi sản xuất, khâu vận chuyển cho đến điểm phân phối. Điều này giúp việc thu hồi các sản phẩm không an toàn hoặc có dấu hiệu gian lận được thực hiện nhanh chóng hơn, hạn chế tối đa nguy cơ ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng.

Từ thời điểm ra mắt, nền tảng TraceMap đã được mở quyền truy cập cho các cơ quan chức năng của tất cả các quốc gia thành viên EU. Nhờ khả năng phân tích dữ liệu thông minh, công cụ này giúp các cơ quan quản lý nhắm mục tiêu kiểm soát chính xác hơn và tiến hành các cuộc điều tra chuyên sâu mà không cần bổ sung thêm nguồn nhân lực. Việc khai thác kho dữ liệu khổng lồ từ các hệ thống quản lý nông sản hiện có của EU cũng cho phép TraceMap theo dõi các mô hình thương mại và dòng chảy sản xuất với tốc độ rất nhanh.

Ngoài việc hỗ trợ phát hiện sớm các hành vi gian lận, nền tảng này còn góp phần nâng cao độ chính xác trong khâu sàng lọc rủi ro. Nhờ khả năng phân tích dữ liệu phức tạp, TraceMap có thể nhận diện sớm các đối tượng khả nghi, giúp các nhà điều tra loại bỏ nhanh chóng các sản phẩm vi phạm khỏi thị trường. Theo Ủy ban châu Âu (EC), công cụ này sẽ giúp các quốc gia thành viên khắc phục những lỗ hổng trong hệ thống kiểm soát, đồng thời tăng cường các biện pháp chống gian lận trong lĩnh vực nông nghiệp và thực phẩm.

TraceMap được EC phát triển trực tiếp và hoạt động bằng cách xử lý, cấu trúc hóa và phân tích dữ liệu từ nhiều nền tảng quản lý an toàn thực phẩm khác nhau của EU. Trong đó có Hệ thống cảnh báo nhanh về thực phẩm và thức ăn chăn nuôi (RASFF) và Hệ thống kiểm soát và chuyên gia thương mại (TRACES). Nhờ việc kết nối các nguồn dữ liệu này, nền tảng AI có thể tạo ra một bức tranh tổng thể về hoạt động thương mại thực phẩm trong toàn khối.

Trên thực tế, một phiên bản thử nghiệm của TraceMap đã chứng minh hiệu quả khi hỗ trợ các cơ quan chức năng xác định và thu hồi các lô sữa công thức dành cho trẻ em có chứa dầu ARA bị nhiễm bẩn có nguồn gốc từ Trung Quốc. Vụ việc này cho thấy tiềm năng của công nghệ trong việc rút ngắn đáng kể thời gian phản ứng trước các nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng.

Phát biểu về sáng kiến này, Ủy viên châu Âu phụ trách y tế và phúc lợi động vật, ông Olivér Várhelyi, nhấn mạnh rằng TraceMap có thể tạo ra bước ngoặt trong cách châu Âu ứng phó với các cuộc khủng hoảng an toàn thực phẩm. Theo ông, nền tảng này cho phép phát hiện nhanh hơn những hành vi gian lận cũng như các đối tượng tìm cách lách các quy định nhập khẩu của EU. Đồng thời, công cụ mới cũng giúp các quốc gia thành viên phối hợp hiệu quả hơn trong việc điều tra và xử lý các vụ việc liên quan đến an toàn thực phẩm. Đây sẽ là một hạ tầng quan trọng giúp bảo vệ tốt hơn cho cả nông dân và người tiêu dùng châu Âu, đồng thời củng cố niềm tin của các bên liên quan vào hệ thống an toàn thực phẩm của EU.

Việc ra mắt TraceMap cho thấy EU đang ngày càng tận dụng công nghệ số để nâng cao hiệu quả quản lý trong các lĩnh vực then chốt. Trong bối cảnh thương mại nông sản toàn cầu ngày càng phức tạp, những công cụ như vậy được kỳ vọng sẽ giúp châu Âu duy trì các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm ở mức cao, đồng thời tăng cường năng lực phát hiện và ngăn chặn các hành vi gian lận ngay từ sớm.