Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh khối này đang ưu tiên thúc đẩy các thỏa thuận song phương với từng quốc gia thành viên ASEAN như những “viên gạch nền” cho hội nhập sâu rộng hơn trong tương lai.

Phát biểu tại cuộc gặp gỡ báo chí ở Jakarta tối 26/1, Đại sứ EU tại ASEAN Sujiro Seam cho biết EU và ASEAN đã nhất trí coi FTA liên khu vực là “mục tiêu dài hạn”, chứ chưa phải là ưu tiên trước mắt. Đại sứ nhấn mạnh: “Trong giai đoạn hiện nay, chúng tôi sẽ tập trung vào các hiệp định thương mại song phương giữa EU và các nước ASEAN như những bước đệm hướng tới một thỏa thuận khu vực”.

Đến nay, EU đã ký kết hoặc đạt được tiến triển đáng kể với 3 đối tác quan trọng. Hai hiệp định thương mại tự do hiện hành đã được ký với Singapore và Việt Nam. Thỏa thuận thứ ba là Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA) giữa EU và Indonesia, hiện vẫn đang chờ phê chuẩn tại nghị viện các bên liên quan. Theo Đại sứ Seam, CEPA còn phải trải qua một số thủ tục pháp lý trước khi hàng hóa xuất khẩu của Indonesia được hưởng ưu đãi miễn thuế, dự kiến sớm nhất vào đầu năm tới.

Bên cạnh đó, EU cũng đang tiến hành đàm phán các hiệp định thương mại tương tự với Thái Lan, Philippines và Malaysia. Đại sứ Seam nhắc lại cam kết của Cao ủy Thương mại EU Maros Sefcovic rằng các cuộc đàm phán đang diễn ra sẽ được hoàn tất vào năm 2027.

“Điều này đồng nghĩa với việc khả năng xem xét lại một hiệp định thương mại tự do giữa hai khu vực EU – ASEAN có thể được đặt lên bàn sau mốc năm 2027,” ông Seam cho biết.

Trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN tại Jakarta về những ảnh hưởng từ chính sách thương mại của Mỹ, đặc biệt dưới thời Tổng thống Donald Trump, ông Seam nhận định các biến động này đã tạo ra không gian thuận lợi hơn cho EU trong việc tăng cường quan hệ với ASEAN. Tháng 4/2025, chính quyền ông Trump công bố các biện pháp thuế quan trả đũa, với mức thuế áp lên hàng hóa từ các nước ASEAN dao động từ 10% đến 49%, dù sau đó một số mức thuế đã được điều chỉnh giảm.

Đại sứ cho rằng ASEAN đang nỗ lực duy trì sự cân bằng trước những thay đổi trong lập trường của Mỹ. Khối này không muốn phụ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc, vì vậy việc tìm kiếm và mở rộng quan hệ với các đối tác khác, trong đó có EU, là tất yếu.

Theo số liệu của EU, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa giữa EU và ASEAN đạt 258,8 tỷ euro ( 307,5 tỷ USD) vào năm 2024. Trong đó, EU xuất khẩu 94,3 tỷ euro và nhập khẩu 164,5 tỷ euro hàng hóa từ ASEAN. Thương mại dịch vụ giữa hai bên đạt 132,1 tỷ euro vào năm 2023.

Tại Indonesia, kỳ vọng vào CEPA với EU đang ở mức cao. Kim ngạch thương mại song phương Indonesia – EU đạt khoảng 30,4 tỷ USD trong năm 2024. Bộ trưởng Điều phối Kinh tế Airlangga Hartarto ước tính con số này có thể tăng gấp 2,5 lần trong vòng 4–5 năm sau khi CEPA có hiệu lực. Trong khi đó, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Indonesia (Apindo) Shinta Kamdani nhận định thỏa thuận này sẽ mang lại “lợi ích lớn cho nỗ lực đa dạng hóa nền kinh tế” của Indonesia.