“Cơn khát” nhân lực chất lượng cao tại các doanh nghiệp sẽ khó được giải tỏa, nếu không có sự thấu hiểu, liên kết giữa cơ sở đào tạo và chính bản thân doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Nhiều chuyên gia đã nhận định như vậy khi nói về kết nối cung – cầu, mối liên kết giữa doanh nghiệp và nhà trường trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Phóng viên BNEWS đã có cuộc trao đổi với PGS.TS.Trần Đức Quý, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội để hiểu rõ hơn về vấn đề này.

BNEWS: Ông đánh giá thế nào về chất lượng nguồn nhân lực và công tác đào tạo trong bối cảnh công nghiệp 4.0 hiện nay?

PGS.TS.Trần Đức Quý: Bản chất Cách mạng công nghiệp 4.0 là dựa trên nền tảng công nghệ số và tích hợp các công nghệ thông minh, công nghệ cao tạo ra sự thay đổi hàng loạt về công nghệ, quản trị và nhiều ngành nghề mới.

Đặc biệt, Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ tạo ra những thay đổi lớn về cung - cầu lao động, đặt ra thách thức cho thị trường lao động cũng như thay đổi về cơ cấu lao động. Vì thế, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ là vấn đề bức thiết đặt ra.

Việc đào tạo kiến thức và kỹ năng cho người lao động cũng khác trước rất nhiều. Trước đây, chúng ta đào tạo chuyên sâu kỹ thuật một ngành, nhưng bây giờ ranh giới giữa các ngành ngày càng mờ nhạt và xu hướng liên ngành có gắn kết công nghệ thông tin trở nên phổ biến.

Vậy, làm thế nào để đào tạo cho sinh viên có kiến thức, kỹ năng liên ngành, xuyên ngành mới là điều quan trọng.

Hiện nay, nguồn nhân lực chất lượng cao đang rất thiếu và chưa đáp ứng được với yêu cầu thực tiễn. Điều này đặt ra cho các trường đại học phải xem xét, nghiên cứu nhu cầu của các ngành nghề, của các doanh nghiệp công nghiệp để có thể dự đoán được thị trường đang và sẽ cần gì trong tương lai.

Để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng phù hợp với không gian làm việc trong tương lai thì một số kỹ năng như xử lý vấn đề, cộng tác và có tri thức kỹ thuật số là những kỹ năng hàng đầu của sinh viên, để thích ứng với môi trường làm việc trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0

BNEWS: Trong bối cảnh công nghệ phát triển như hiện nay, với chức năng đào tạo nhân lực kỹ thuật phục vụ ngành công nghiệp, Trường đã có sự thay đổi như thế nào để đáp ứng yêu cầu đặt ra, thưa ông?

PGS.TS.Trần Đức Quý: Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội đã và đang nghiên cứu, cập nhật công nghệ mới, tiên tiến trong các ngành đào tạo, các chuyên ngành của trường phục vụ cho các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp.

Những lĩnh vực này được cập nhật công nghệ thường xuyên như cơ khí, ô tô, điện, điện tử, công nghệ thông tin, tự động hóa….

Đây cũng chính là những ngành công nghệ mũi nhọn trong các ngành công nghiệp.

Thuận lợi của Trường chủ yếu đào tạo các ngành kỹ thuật, công nghệ phục vụ các ngành công nghiệp nên tiếp cận được các yêu cầu của doanh nghiệp trong quá trình sản xuất, phát triển.

Từ nhiều năm qua, chúng tôi đã có nhiều giải pháp để xây dựng và phát triển nhà trường, hướng đến mô hình Đại học 4.0, gồm: dạy học 4.0, nghiên cứu 4.0 và quản trị 4.0.

Thứ nhất, đội ngũ giáo viên phải được cập nhật công nghệ mới, sử dụng phương pháp giảng dạy mới, giáo viên phải là người hướng dẫn viên, nắm rõ kiến thức công nghệ mới rồi truyền đạt lại cho sinh viên. Người thầy không chỉ là giáo viên giỏi mà phải là vị huấn luyện viên giỏi.

Thứ hai, người học được thực hành trên các hệ thống thiết bị tiên tiến, hiện đại kết hợp với các hệ thống mô phỏng ảo và hệ thống máy sản xuất công nghiệp.

Thứ ba, khi xây dựng chương trình đào tạo, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến khối kiến thức chuyên môn, các chương trình được thiết kế linh hoạt, cập nhật các công nghệ, kỹ thuật mới và hướng tới chuẩn đầu ra.

Chuẩn đầu ra của các chương trình phản ánh đầy đủ các yêu cầu tối thiểu về năng lực đối với người tốt nghiệp mà doanh nghiệp đang và sẽ cần trong tương lai. Thứ tư, thiết lập quản trị đại học điện tử và ứng dụng công nghệ thông tin, tạo bước đi ban đầu hướng tới quản trị đại học 4.0.

BNEWS: Kết nối cung – cầu, đặt hàng giữa doanh nghiệp và trường đào tạo là giải pháp cho vấn đề đầu ra và phát triển nhân lực. Ông đánh giá như thế nào về nhận định này và trường đã có hướng đi đón đầu như thế nào?

PGS.TS. Trần Đức Quý: Kết nối cung - cầu giữa nhà trường và doanh nghiệp đúng là rất quan trọng. Nó giúp cho các trường hiểu và nắm bắt được nhu cầu của các doanh nghiệp về kỹ thuật, công nghệ và đặc biệt là yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, năng lực của ứng viên dự tuyển vào doanh nghiệp; từ đó giúp các trường xây dựng được chương trình đào tạo phù hợp.

Với Đại học Công nghiệp Hà Nội, song song với việc nâng cao chất lượng đào tạo, chúng tôi đã chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình đào tạo "những gì thị trường sẽ cần", tiếp tục duy trì và mở rộng hợp tác với trên 2.000 doanh nghiệp trong và ngoài nước như Panasonic, Samsung, DENSO…

Một số chương trình hợp tác của trường đã được Chính phủ, bộ, ngành đánh giá cao, như việc hợp tác với Tập đoàn Foxconn để xây dựng Trung tâm Đào tạo kỹ thuật HaUI – Foxconn đặt tại trường với tổng mức đầu tư gần 5 triệu USD, mỗi năm cung cấp khoảng từ 600- 1000 sinh viên tốt nghiệp.

Sinh viên được tăng cường kỹ năng nghề nghiệp, tiếp cận doanh nghiệp, bồi dưỡng kỹ năng mềm.

Tổ chức cho sinh viên đi trải nghiệm thực tế sản xuất tại các doanh nghiệp, triển khai chương trình hợp tác đào tạo trước tuyển dụng với Nissan Techno, Minami Fuji.... Tổ chức đánh giá kỹ năng nghề quốc gia, tập huấn, đánh giá kỹ năng nghề theo tiêu chuẩn Nhật Bản.…

Đồng thời, Đại học Công nghiệp Hà Nội còn là một trong điển hình về công tác đào tạo gắn với xuất khẩu lao động và hoạt động dịch vụ.

BNEWS: Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực công nghệ cao trong thời gian tới, theo ông, Việt Nam cần có chiến lược như thế nào ?

PGS.TS. Trần Đức Quý: Hiện nay, doanh nghiệp công nghiệp đang thực sự thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao. Đó là một thực tế.

Để tận dụng tốt nhất nguồn lực đào tạo ra phù hợp với mình, thì các doanh nghiệp – nhà trường phải chủ động tìm đến nhau, hợp tác cùng có lợi.

Về giáo dục, xu thế chung của các trường đại học và đào tạo nghề là tự chủ, nhà nước trao quyền tự quyết nhiều hơn cho các trường đại học.

Tuy nhiên, để đi vào thực chất của tự chủ thì khung chính sách, các thể chế, văn bản pháp luật phải được thể hiện cụ thể và đồng bộ, để các trường thực hiện được quyền tự chủ, giảm thiểu thủ tục hành chính, nâng cao năng lực quản trị của các trường.

Ngoài ra, cần có chính sách khuyến khích hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao ở các trường đại học.

Các doanh nghiệp nước ngoài đang rất mạnh tay để đầu tư, tìm kiếm nhân tài trong các trường đại học, nhưng doanh nghiệp Việt Nam lại chưa quan tâm nhiều vấn đề này.

Vì vậy, cần phải nghiên cứu về cơ chế chính sách, tạo điều kiện cho doanh nghiệp đầu tư, liên kết, hợp tác với các trường.

Bản thân các trường cần phải thích nghi bằng cách chủ động hội nhập, đi trước đón đầu các kỹ năng cần thiết cho một nền kinh tế thông minh và công nghiệp hóa./.

BNEWS: Xin cảm ơn Hiệu trưởng!