Chuyển đổi số đang tạo ra nhiều thay đổi tích cực, mở thêm cơ hội tiếp cận giáo dục hiện đại cho giáo viên và học sinh.

*Đưa chuyển đổi số vào trường học

Thời gian qua, chuyển đổi số đã trở thành một phần quan trọng trong hoạt động dạy và học ở Trường Tiểu học Thái Phiên, phường Ea Kao (tỉnh Đắk Lắk), nơi có hơn 66% học sinh là người dân tộc thiểu số Ê Đê.

Theo bà Trần Thị Tuyết, Hiệu trưởng nhà trường, những năm qua, nhà trường thường xuyên tổ chức tập huấn cho giáo viên, nhân viên về kỹ năng ứng dụng công nghệ trong giảng dạy; khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp dạy học, lồng ghép các kỹ thuật hiện đại và ứng dụng AI để bài giảng sinh động, hấp dẫn hơn. Các nền tảng số như fanpage, Zalo, Facebook cũng được sử dụng để kết nối với phụ huynh, lan tỏa tinh thần chuyển đổi số trong giáo dục.

Những sản phẩm học tập, video hoạt động của cô và trò cũng được chia sẻ tới phụ huynh nhằm giúp gia đình hiểu rõ hơn hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ trong trường học. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay mang lại hiệu quả rất lớn, đặc biệt góp phần nâng cao chất lượng học sinh dân tộc thiểu số. Đây là mục tiêu hàng đầu mà nhà trường hướng tới.

Là giáo viên trực tiếp giảng dạy, cô H’Nao H’Đơk nhận thấy, AI giúp tiết học trở nên hấp dẫn hơn đối với học sinh nhỏ tuổi. Thay vì chỉ sử dụng hình ảnh tĩnh, giáo viên có thể dùng các công cụ để tạo nhân vật chuyển động, tăng tương tác trong bài giảng. Điều này giúp học sinh dễ hiểu bài, mạnh dạn tham gia hoạt động học tập hơn.

Nhiều cơ sở giáo dục tại Đắk Lắk đang đẩy mạnh xây dựng mô hình trường học thông minh. Tại Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Hoàng Việt (phường Tân An), nhà trường đã triển khai đồng bộ các nền tảng số như Microsoft Teams, Canvas LMS và từng bước ứng dụng AI trong xây dựng học liệu, hỗ trợ học sinh học tập.

Em Lê Hoàng Thảo An, học sinh lớp 8A6 cho biết, việc ứng dụng AI giúp tiết học trở nên sôi động hơn, học sinh dễ tiếp cận kiến thức và chủ động tìm hiểu bài tập.

Theo ông Trần Đức Huyên, Hiệu trưởng Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Hoàng Việt, chuyển đổi số không chỉ thay đổi công nghệ mà quan trọng hơn là chuyển đổi con người. Nhà trường cũng triển khai mô hình lớp học đảo ngược, học sinh tự nghiên cứu bài trước ở nhà, sau đó thảo luận, làm việc nhóm trên lớp.

AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế vai trò của giáo viên hay năng lực tư duy của học sinh. Nhà trường xây dựng hai hệ thống bài tập, trong đó, một hệ thống học sinh có thể tham khảo với sự hỗ trợ của AI và một hệ thống kiểm tra trực tiếp trên lớp. Nhà trường đánh giá trên năng lực thực chất chứ không đánh giá trên sản phẩm do AI tạo ra, ông Huyên nhấn mạnh.

*Vận dụng vào thực tiễn

Không chỉ hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học, AI còn được nhiều học sinh Đắk Lắk ứng dụng vào nghiên cứu khoa học kỹ thuật và giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Tiêu biểu là dự án “Xây dựng mô hình FSSD phục hồi số hóa hình ảnh di sản văn hóa và tích hợp bảo tàng ảo tương tác” của hai học sinh Lưu Tiến Thanh và Hoàng Gia Bảo, lớp 11, Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Hoàng Việt giành giải Ba Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia năm học 2025–2026. Xuất phát từ thực trạng nhiều di sản văn hóa bị hư hại, xuống cấp theo thời gian, nhóm học sinh đã nghiên cứu ứng dụng AI để phục hồi hình ảnh dựa trên dữ liệu gốc, đồng thời tích hợp vào không gian bảo tàng ảo 3D để người dùng có thể tương tác trực quan với hiện vật. Đến nay, nhóm đã xây dựng được khoảng 40 hiện vật, trong đó có 25 hiện vật gắn với văn hóa Đắk Lắk.

Em Lưu Tiến Thanh cho biết, dự án với mong muốn AI không làm mất đi giá trị nguyên bản mà hỗ trợ phục hồi di sản chính xác hơn. Sau này mô hình có thể ứng dụng tại các bảo tàng, khu du lịch văn hóa để quảng bá văn hóa địa phương.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk, đến nay, công tác chuyển đổi số của ngành Giáo dục đã đạt được những kết quả tích cực. Cụ thể, 100% các trường phổ thông trên địa bàn triển khai học bạ số; 100% cán bộ quản lý và giáo viên cấp Trung học cơ sở, Trung học phổ thông thực hiện chữ ký số; 100% trường học đã khai thác hiệu quả mạng Internet và hệ thống máy tính... Học sinh được tiếp cận với trí tuệ nhân tạo; rèn luyện kỹ năng số qua các cuộc thi trực tuyến như: Toán VioEdu, Trạng nguyên Tiếng Việt, Olympic tiếng Anh trực tuyến...

Bà Võ Thị Minh Duyên, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Đắk Lắk thông tin, bên cạnh kết quả đạt được, quá trình triển khai chuyển đổi số trong giáo dục vẫn còn nhiều khó khăn. Trong đó, hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, một số cơ sở giáo dục, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, điều kiện thiết bị, đường truyền internet còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc triển khai các ứng dụng AI trong dạy và học; nhận thức và năng lực sử dụng AI của đội ngũ giáo viên chưa đồng đều; thiếu nguồn học liệu số chất lượng cao và phù hợp...

Ngành Giáo dục Đắk Lắk xác định, đẩy mạnh ứng dụng AI là một giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Ngành sẽ tiếp tục chỉ đạo các nhà trường đưa các công cụ AI vào hỗ trợ xây dựng bài giảng, kiểm tra, đánh giá và từng bước cá nhân hóa việc học cho học sinh; xây dựng và từng bước hoàn thiện kho học liệu số dùng chung, bao gồm ngân hàng câu hỏi, bài giảng điện tử có ứng dụng AI; tiếp tục đầu tư hoàn thiện hạ tầng công nghệ, mở rộng kết nối, đảm bảo mọi học sinh, đặc biệt vùng sâu, vùng xa, đều có cơ hội tiếp cận các ứng dụng AI trong học tập...

Chuyển đổi số đang từng bước tạo chuyển biến tích cực trong giáo dục tại Đắk Lắk. Dù còn nhiều khó khăn, song với sự chủ động của ngành Giáo dục và các nhà trường, công nghệ số được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, mở ra môi trường giáo dục hiện đại, phù hợp với yêu cầu đổi mới trong thời đại số./.