Trong hành trình hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế số và trung tâm đổi mới sáng tạo tầm cỡ quốc tế, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước yêu cầu cấp thiết: phải hình thành những mô hình đủ tầm để thu hút vốn, nhân lực và năng lực công nghệ. Những kiến nghị từ doanh nghiệp công nghệ và giới học thuật gần đây cho thấy thành phố có thể tăng tốc nếu biết chọn đúng điểm đột phá.

Từ phía doanh nghiệp, CMC mang đến nhóm đề xuất mang tinh thần “làm thật – thử thật – nhân rộng nhanh”. Chủ tịch Nguyễn Trung Chính cho rằng thách thức lớn nhất của TP. Hồ Chí Minh hiện nay là thiếu các mô hình thử nghiệm đủ rõ để trở thành “điểm neo” cho dòng vốn và hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ cao.

Ông Chính dẫn kinh nghiệm từ chuyến làm việc ở Singapore: “Khi CMC đề xuất trung tâm dữ liệu (DC) 300 triệu - 1 tỷ USD, nhà đầu tư quản lý 81 tỷ USD lại muốn xem phương án lên đến 5 tỷ USD - tương đương các dự án họ làm tại Hàn Quốc. Với họ, tiềm năng của TP. Hồ Chí Minh vượt xa một DC đơn lẻ; điều cần thiết là không gian để hình thành hệ sinh thái công nghệ quy mô lớn hơn”. Đây là lý do ông Chính cho rằng thành phố cần khẩn trương có những mô hình thí điểm đủ mạnh để chuyển ý định đầu tư thành hành động.

Trong chuỗi kiến nghị ấy, đề xuất thí điểm “Phường AI-X” nổi bật như một hướng đi có thể mở đường cho mô hình AI City. Không gian này đóng vai trò như một “sandbox” thực nghiệm về công nghệ, dịch vụ và mô hình kinh doanh AI, giúp doanh nghiệp triển khai thử nghiệm trong môi trường pháp lý linh hoạt, đồng thời tạo lợi thế cạnh tranh mới cho TP.HCM trong khu vực.

Từ góc độ học thuật, nhiều ý kiến cho thấy đổi mới sáng tạo bền vững chỉ có thể hình thành trên nền nhân lực và tri thức vững chắc. TS. Đặng Đức Thành nhấn mạnh lực lượng đại học chính là “nguyên liệu đầu vào” quan trọng nhất; vì vậy cần thúc đẩy mô hình “đại học thế hệ thứ ba” gắn đào tạo – nghiên cứu – khởi nghiệp.

Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) Mai Thanh Phong bổ sung rằng thành phố cần một chiến lược R&D rõ ràng kèm cơ chế đủ mạnh để thu hút chuyên gia, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư và tạo động lực cho nghiên cứu ứng dụng, thay vì chỉ bổ sung thêm các trung tâm nghiên cứu rời rạc.

Phó Giám đốc Đại học Quốc Gia TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Thanh Mai cho biết Đại học Quốc Gia TP. Hồ Chí Minh đã xây dựng Trung tâm đổi mới sáng tạo làm hạt nhân điều phối các viện - trường, đồng thời đề xuất tổ chức diễn đàn khoa học - công nghệ thường niên để phát tín hiệu nhu cầu, định hướng phát triển và tăng cường kết nối mô hình “ba nhà”.

Từ những phân tích trên có thể thấy, TP. Hồ Chí Minh sở hữu nhiều tiềm lực nhưng chỉ có thể bứt phá khi thực sự chuyển từ tầm nhìn sang hành động. Đây cũng chính là tinh thần mà Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang nhấn mạnh tại buổi gặp gỡ cộng đồng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp của thành phố vừa qua. Tại sự kiện này, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang khẳng định TP. Hồ Chí Minh cần chuyển từ tư duy kỳ vọng sang hành động thực chất, đồng thời đặt khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí nền tảng để nâng cao sức cạnh tranh của thành phố.