Theo New York Post, the Wall Street Journal ngày 5/3, một thẩm phán liên bang về thương mại quốc tế đã ra lệnh yêu cầu chính quyền Tổng thống Donald Trump bắt đầu tiến trình hoàn trả hơn 130 tỷ USD tiền thuế quan cho các doanh nghiệp nhập khẩu sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hủy các mức thuế này vào tháng trước.

Thẩm phán Richard Eaton thuộc Tòa án Thương mại Quốc tế tại Manhattan (New York) đã ban hành phán quyết bằng văn bản vào ngày 4/3, yêu cầu chính phủ liên bang khởi động tiến trình hoàn tiền. Theo chỉ thị của tòa, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ phải tính toán tổng số thuế mà các nhà nhập khẩu đã nộp và tiến hành hoàn trả sau khi điều chỉnh theo phán quyết của Tòa án Tối cao.

Theo các báo cáo pháp lý, Nhà Trắng được dự đoán sẽ nộp đơn kháng cáo đối với quyết định này. Việc kháng cáo có thể tạm thời ngăn chặn phán quyết có hiệu lực ngay lập tức trong khi các tòa án cấp cao hơn xem xét vấn đề.

Trước đó, Tòa án Thương mại Quốc tế đã bác bỏ yêu cầu của chính quyền Tổng thống Trump nhằm trì hoãn các vụ kiện liên quan đến việc hoàn trả thuế quan. Quyết định này mở đường cho hàng nghìn doanh nghiệp có thể đòi lại số tiền họ đã nộp khi các mức thuế được áp dụng trước đây.

Trong phiên điều trần trước tòa, luật sư của Bộ Tư pháp Claudia Burke cho biết chính phủ vẫn chưa đưa ra lập trường chính thức về việc hoàn trả các khoản thuế. Theo các báo cáo, thẩm phán Eaton tỏ ra không hài lòng với lập luận này và nhắc lại rằng Tòa án Tối cao đã đưa ra quyết định rõ ràng về tính hợp pháp của các mức thuế.

Luật sư Burke cho biết việc hoàn trả tiền thuế sẽ là một tiến trình phức tạp vì Cơ quan Hải quan phải xem xét hàng triệu hồ sơ nhập khẩu. Tuy nhiên, thẩm phán Eaton đáp lại rằng trong thời đại máy tính, Cơ quan Hải quan hoàn toàn có thể lập trình hệ thống để xử lý các hồ sơ này thay vì thực hiện kiểm tra thủ công.

Cho đến nay, hơn 2.000 vụ kiện đã được các công ty nộp lên tòa nhằm đòi lại tiền thuế quan. Trong số đó có nhiều tập đoàn lớn như Costco, FedEx và Pandora Jewelry.

Một số chuyên gia thương mại cho rằng dù phán quyết của thẩm phán Eaton là bước tiến quan trọng, việc hoàn tiền chưa chắc sẽ diễn ra ngay lập tức. Các tòa án vẫn cần xác định cơ chế cụ thể để xử lý việc hoàn trả và tính toán lãi suất liên quan.

Phán quyết này xuất phát từ quyết định trước đó của Tòa án Tối cao khi cơ quan này hủy phần lớn các mức thuế quan trong “Ngày Giải phóng” do Tổng thống Trump ban hành vào năm trước. Tòa án Tối cao cho rằng việc sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế để áp đặt các mức thuế đó không phù hợp với khuôn khổ pháp lý.

Sau phán quyết này, Tổng thống Trump đã nhanh chóng tìm cách duy trì chính sách thương mại cứng rắn bằng cách ban hành các mức thuế mới theo Điều 122 của Đạo luật Thương Mại năm 1974. Mức thuế toàn cầu hiện đang ở mức cơ bản 10% và chính quyền Trump cho biết có kế hoạch nâng lên 15%.

Ngày 5/3, một liên minh các tổng chưởng lý 24 bang, trong đó có Tổng Chưởng lý New York Letitia James, đã đệ trình đơn kiện mới nhằm thách thức hệ thống thuế quan sửa đổi này. Các quan chức này cho rằng chính sách mới là nỗ lực nhằm vượt qua phán quyết của Tòa án Tối cao.

Các nhà phân tích cho rằng cuộc tranh chấp pháp lý này có thể kéo dài trong nhiều năm khi các tòa án phải xác định phạm vi quyền hạn của nhánh hành pháp trong việc áp dụng các biện pháp thuế quan nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế của Mỹ.