Đây là động thái pháp lý nhằm ngăn chặn nỗ lực của Nhà Trắng trong việc thay thế các sắc thuế dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) vốn vừa bị Tòa án Tối cao Mỹ tuyên bố là bất hợp pháp.

Vụ kiện do Tổng chưởng lý các bang Oregon, Arizona, California và New York dẫn đầu, với sự tham gia của các bang Colorado, Connecticut, Delaware, Illinois, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, Bắc Carolina, Rhode Island, Vermont, Virginia, Washington, Wisconsin, cùng Thống đốc các bang Kentucky và Pennsylvania.

Các quan chức thuộc đảng Dân chủ cho rằng Tổng thống Trump đã vượt thẩm quyền khi dự định áp mức thuế 15% đối với phần lớn hàng hóa nhập khẩu từ các nước trên thế giới. Tổng chưởng lý bang Oregon Dan Rayfield nhấn mạnh: “Trọng tâm lúc này nên là hoàn trả tiền cho người dân, chứ không phải tiếp tục áp đặt các mức thuế bất hợp pháp”.

Động thái pháp lý này diễn ra chỉ một ngày sau khi Thẩm phán liên bang Richard Eaton ra phán quyết buộc Chính phủ Mỹ phải bắt đầu hoàn trả hơn 130 tỷ USD tiền thuế cho các doanh nghiệp đã đóng theo khuôn khổ cũ của ông Trump. Trước đó, hơn 2.000 doanh nghiệp, bao gồm các tập đoàn lớn như Costco và FedEx, đã nộp đơn kiện yêu cầu hoàn trả các khoản thuế mà họ cho là trái quy định. Phán quyết này được kỳ vọng sẽ mang lại sự rõ ràng cho quy trình thu hồi chi phí vốn đang bế tắc và có thể kéo dài nhiều năm.

Đơn kiện mới của các bang lập luận rằng Tổng thống Trump không thể sử dụng Mục 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 như một sự thay thế cho các mức thuế đã bị bác bỏ. Theo quy định, Mục 122 chỉ được thiết kế cho các tình huống cụ thể và hạn chế để giải quyết thâm hụt thương mại trong tối đa 150 ngày, không phải để áp đặt thuế quy mô lớn. Việc lạm dụng điều khoản này được cho là sẽ làm gia tăng chi phí đối với các chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ.

Bất chấp các thách thức pháp lý, Tổng thống Trump vẫn tiếp tục triển khai mức thuế 10% mới và có thể tăng lên 15% ngay trong tuần này. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết Chính quyền đang xem xét các căn cứ pháp lý khác để thực thi việc thu thuế và kỳ vọng mức thuế sẽ "trở lại mức cũ trong vòng 5 tháng tới". Trong khi đó, cố vấn thương mại hàng đầu của Nhà Trắng tuyên bố thuế suất có thể vượt mức 15% đối với một số quốc gia "trong trường hợp phù hợp".

Sự bất định trong chính sách thương mại của Mỹ đã gây ra những phản ứng dây chuyền quốc tế. Liên minh châu Âu (EU) đã đình chỉ việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ để chờ đợi "sự làm rõ đầy đủ" từ Nhà Trắng Trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần, ông Trump cũng đã lên kế hoạch cắt giảm một số loại thuế đối với kim loại nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt trong nước.