Quyết định tạm hoãn, nếu được thông qua, sẽ đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong chương trình thắt chặt định lượng (QT) của BoJ. Chương trình này vốn được Thống đốc Kazuo Ueda triển khai từ năm 2024 nhằm đảo ngược chính sách kích thích kinh tế khổng lồ kéo dài suốt một thập kỷ qua.

Tại cuộc họp chính sách dự kiến diễn ra vào ngày 15-16/6 tới, BoJ sẽ đánh giá lại kế hoạch giảm mua trái phiếu hiện tại, kéo dài đến tháng 3/2027 và vạch ra lộ trình mới cho năm tài khóa 2027. Thị trường đang đặc biệt quan tâm liệu BoJ sẽ tiếp tục cắt giảm lượng mua hàng tháng hay quyết định duy trì tốc độ mua vào như hiện nay.

Mặc dù BoJ chưa đạt được sự đồng thuận cuối cùng, nhưng hai nguồn tin thân cận cho biết việc tạm hoãn giảm mua trái phiếu đang ngày càng được xem là ưu tiên hàng đầu. Nguyên nhân chính xuất phát từ những bất ổn của cuộc chiến tại Iran, khiến thị trường trái phiếu trở nên bất an.

Một nguồn tin chia sẻ điều mà chính quyền muốn tránh nhất lúc này là lợi suất trái phiếu tăng vọt.

Những lo ngại về tình hình tài chính ngày càng xấu đi của Nhật Bản cùng áp lực lạm phát đã đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ (JGB) kỳ hạn 10 năm lên mức 2,8% vào tuần trước, mức cao nhất trong 30 năm qua. Con số này đang tiến sát ngưỡng ước tính 3% mà Bộ Tài chính đặt ra khi lập ngân sách cho năm tài khóa 2026. Nếu lợi suất vượt mốc 3%, chi phí trả nợ của chính phủ sẽ đội lên đáng kể, từ đó thu hẹp dư địa cho các khoản chi tiêu khác.

Cựu quan chức BoJ Nobuyasu Atago nhận định tốc độ tăng lợi suất diễn ra khá nhanh khiến các nhà đầu tư ngần ngại mua vào. Bộ Tài chính có lẽ cũng đang lo lắng. Với những rào cản chính trị hiện tại, không có lý do gì để BoJ tiếp tục giảm mua trái phiếu trong năm tài khóa tới.

Quyết định về lộ trình trái phiếu của BoJ có mối liên hệ mật thiết với chính sách lãi suất. Trong cuộc họp tháng 6/2026, giới phân tích đánh giá khả năng BoJ tăng lãi suất ngắn hạn từ 0,75% lên 1% là rất cao.

Thực tế, quá trình thu hẹp bảng cân đối kế toán đang là thách thức chung của nhiều ngân hàng trung ương toàn cầu. Tại Mỹ, giới phân tích cũng tỏ ra hoài nghi về việc tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh có thể thúc đẩy kế hoạch thu hẹp quy mô tài sản trong bối cảnh trái phiếu kho bạc Mỹ đang mất dần sức hút.

Tại Nhật Bản, BoJ cũng áp dụng cách tiếp cận rất thận trọng với chương trình QT. Cơ quan này chỉ giảm dần khối lượng mua hàng tháng ở mức 200 tỷ yen sau mỗi quý. Hiện tại, lượng trái phiếu BoJ nắm giữ rơi vào khoảng 500.000 tỷ yen. Tuy nhiên, nhờ lượng lớn trái phiếu đến hạn thanh toán, quy mô bảng cân đối kế toán của cơ quan này đã tự động giảm 20% so với mức đỉnh hồi cuối năm 2023.