Một cửa hàng của Ford tại Libertyville, Illinois, Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN

Từng là địa hạt của những cửa hàng gia đình theo kiểu “cha truyền con nối”, ngành bán lẻ ô tô tại Mỹ đang trải qua một cuộc đại tu. Làn sóng hợp nhất mạnh mẽ đang đẩy các đại lý nhỏ vào tình thế: hoặc là mở rộng quy mô, hoặc là bị thâu tóm bởi các tập đoàn bán lẻ khổng lồ. 

Câu chuyện của Sylvester Chevrolet, một đại lý gia đình có tuổi đời hơn 50 năm tại Pennsylvania, là minh chứng điển hình cho xu hướng này. Ông Derek Sylvester, chủ đại lý, đã quyết định bán lại cơ sở của mình cho một tập đoàn lớn tại New York. Theo ông Sylvester, trong bối cảnh hiện nay, nếu không sở hữu một hệ thống cửa hàng với quy mô đủ lớn, việc duy trì lợi nhuận là điều cực kỳ khó khăn. 

Lời thú nhận của người trong cuộc cho thấy một thực tế: quy mô đang trở thành thước đo sinh tồn. Ngành bán lẻ ô tô Mỹ, vốn có giá trị nghìn tỷ USD, đang chuyển mình từ những cửa hàng "mom-and-pop" (hộ kinh doanh gia đình) nhỏ lẻ sang các mô hình tập đoàn đa chi nhánh với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ vốn đầu tư và công nghệ. 

Dữ liệu từ Hiệp hội Đại lý Ô tô Quốc gia Mỹ (NADA) và bảng xếp hạng của Automotive News đã phác họa rõ nét mức độ tập trung quyền lực trong ngành này. Năm 2025, 150 đại lý ô tô hàng đầu tại Mỹ đã chiếm tới 27% thị phần xe mới toàn quốc. Con số này tăng đều đặn từ mức 21,2% vào năm 2015.

Nhóm "tinh hoa" này hiện nắm giữ khoảng 1/4 tổng số đại lý trên khắp nước Mỹ, tăng đáng kể so với tỷ lệ chưa đầy 20% của 10 năm trước. Trong khi đó, tỷ trọng các đại lý chỉ sở hữu từ 1-5 cửa hàng đã giảm từ 94,4% vào năm 2016 xuống còn 90,5%. Ngược lại, các đại lý tầm trung (sở hữu 6-25 cửa hàng) lại ghi nhận mức tăng trưởng mạnh nhất. 

Các "ông lớn" bán lẻ ô tô niêm yết trên sàn chứng khoán như Lithia Motors hay AutoNation đã đạt mức vốn hóa thị trường vượt mức 6 tỷ USD. Thậm chí, tập đoàn Lithia Motors đã thực hiện một chiến lược tăng trưởng thần tốc, đẩy doanh thu từ 8,7 tỷ USD năm 2016 lên tới 37,6 tỷ USD vào năm ngoái, sau khi tăng gấp ba số lượng cửa hàng.

Theo nhận định của các chuyên gia, xu hướng hợp nhất không chỉ đến từ nhu cầu tài chính mà còn từ áp lực chuyển đổi của toàn ngành. Hiện nay, các đại lý truyền thống đang phải đối mặt với "ba gọng kìm". Thứ nhất là làn sóng chuyển đổi sang xe điện.

Đây là một quá trình chuyển đổi đầy biến động đòi hỏi vốn đầu tư lớn vào hạ tầng và kỹ thuật. Thứ hai là sự trỗi dậy của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý và bán hàng. Thứ ba là sự gia tăng của mô hình bán hàng trực tiếp. Các hãng xe mới như Tesla, Rivian hay Lucid đang nỗ lực loại bỏ vai trò trung gian của đại lý để bán hàng trực tiếp đến tay người tiêu dùng.

Vì vậy, sở hữu quy mô lớn sẽ cho phép các doanh nghiệp đầu tư vào các công cụ mới và duy trì sức cạnh tranh. Làn sóng mua bán và sáp nhập (M&A) trong ngành này được dự báo sẽ còn tăng tốc trong thời gian tới.

Trong bối cảnh đó, đối với những chủ đại lý nhỏ lẻ, việc có một kế hoạch kế thừa rõ ràng hoặc chấp nhận sáp nhập vào các chuỗi lớn hơn đang trở thành yêu cầu bắt buộc để thương hiệu của họ có thể tiếp tục tồn tại dưới một hình thái mới.