Biểu tượng Apple tại cửa hàng ở Washington, DC, Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN

Apple đang thực hiện bước đi chưa từng có tiền lệ: lựa chọn Việt Nam làm nơi sản xuất chính cho một danh mục sản phẩm hoàn toàn mới – từ camera an ninh trong nhà, màn hình điều khiển thiết bị gia dụng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), đến robot để bàn có khả năng tương tác bằng chuyển động. Theo Bloomberg, đây là lần đầu tiên Apple khởi động một dòng sản phẩm mới tại Việt Nam– điều cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Theo kế hoạch, thiết bị điều khiển nhà thông minh của Apple với màn hình khoảng 7 inch sẽ ra mắt vào mùa Xuân năm 2026. Thiết bị này không chỉ đóng vai trò như một bảng điều khiển gia dụng, mà còn tích hợp Siri phiên bản AI nâng cấp, cho phép người dùng ra lệnh bằng giọng nói một cách tự nhiên hơn – giống cách các nền tảng chatbot AI hoạt động hiện nay.

Sau đó một năm, Apple dự kiến giới thiệu robot để bàn với màn hình khoảng 9 inch gắn trên cánh tay cơ động, có thể tự điều chỉnh hướng nhìn theo người dùng. Dù còn nhiều thách thức kỹ thuật, dự án này được xem là phần tiếp nối của tư duy công nghệ mà Apple phát triển trong giai đoạn nghiên cứu xe tự hành, nay được chuyển hướng sang robot và AI gia dụng.

Điểm chung của cả ba thiết bị là chúng đều được lên kế hoạch sản xuất tại Việt Nam, với sự tham gia của BYD – tập đoàn Trung Quốc đang trở thành đối tác lắp ráp quan trọng của Apple. BYD sẽ đảm nhận toàn bộ giai đoạn lắp ráp, kiểm định và đóng gói trước khi sản phẩm được phân phối toàn cầu.

*Từ công xưởng vệ tinh thành cứ điểm công nghệ

Trong nhiều năm, Việt Nam là nơi Apple sản xuất các thiết bị đã ổn định về thiết kế như AirPods, Apple Watch, iPad, Mac và HomePod. Việc một dòng sản phẩm mới được chuyển sang Việt Nam ngay từ giai đoạn đầu thể hiện sự thay đổi đáng kể trong cách Apple phân bổ chuỗi sản xuất ngoài Trung Quốc.

Các nhà phân tích của Nikkei và Bloomberg cho rằng Việt Nam đang đi lên từ vị trí vệ tinh công nghiệp thành một cứ điểm công nghệ có thể tham gia sâu hơn vào khâu thiết kế kỹ thuật và kiểm định sản phẩm.

Mặc dù Mỹ áp thuế nhập khẩu 20% đối với hàng hóa Việt Nam, Apple chấp nhận chi phí này để đổi lại sự an toàn của chuỗi cung ứng và khả năng linh hoạt khi sản xuất tại một quốc gia có môi trường chính trị ổn định và lực lượng kỹ thuật đang phát triển nhanh. Chính phủ Việt Nam cũng đang đẩy mạnh các chương trình hợp tác về chuyển đổi số, năng lượng sạch và phát triển nhân lực chất lượng cao nhằm đáp ứng nhu cầu của ngành.

*Làn sóng công nghệ cao đổ vào Việt Nam

Sự hiện diện của Apple nằm trong xu hướng chung khi ngày càng nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Google, Dell hay Goertek mở rộng đầu tư tại Việt Nam. Quốc gia Đông Nam Á này đang được xem là “điểm cân bằng” chiến lược trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy chính sách “on-shoring”. Dù vẫn chịu thuế đối ứng, các tập đoàn quốc tế đều thừa nhận Việt Nam có ưu điểm ở nhân lực và môi trường chính trị ổn định – một điểm sáng giữa bối cảnh bất an toàn cầu.

NVIDIA, Marvell, Synopsys, Foxconn và loạt doanh nghiệp bán dẫn Mỹ gần đây cũng mở rộng các dự án AI và chip tại Việt Nam. Theo Reuters, các tập đoàn này không chỉ đầu tư sản xuất mà còn tìm kiếm đối tác Việt Nam trong đào tạo kỹ sư, thiết lập trung tâm nghiên cứu và dữ liệu AI – yếu tố cho thấy Việt Nam bắt đầu tiến vào chuỗi giá trị cao hơn của ngành công nghệ.

Ở góc nhìn rộng hơn, các chuyên gia nhận định thế hệ sản phẩm AI của Apple tại Việt Nam sẽ là phép thử để xác định liệu Việt Nam có thể trở thành trung tâm công nghệ thực thụ, chứ không chỉ là điểm lắp ráp chi phí thấp. Nếu thành công, điều này có thể mở đường cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) và kiểm thử công nghệ ngay tại Việt Nam.