An ninh lương thực - trụ cột sức mạnh của mỗi quốc gia. Ảnh minh họa: AFP/TTXVN

Các chuyên gia quốc tế nhận định an ninh lương thực đang ngày càng trở thành một trụ cột quan trọng trong sức mạnh quốc gia, có tác động trực tiếp đến chiến lược an ninh và chính sách đối ngoại của nhiều nước. 

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, báo cáo gần đây của hãng thông tấn Anadolu (Thổ Nhĩ Kỳ) cho rằng các gián đoạn trong chuỗi cung ứng lương thực, biến động giá cả và khó khăn trong tiếp cận nguồn thực phẩm không còn đơn thuần là vấn đề kinh tế, mà đã gắn chặt với các yếu tố an ninh và ổn định xã hội. Những quốc gia có khả năng kiểm soát nguồn cung hoặc ảnh hưởng đến việc phân phối lương thực đang nắm giữ lợi thế đáng kể trong cạnh tranh địa chính trị.

Thực tế cho thấy tình trạng thiếu hụt lương thực và giá cả tăng cao có thể nhanh chóng gây bất ổn, đặc biệt tại các quốc gia dễ tổn thương. Các cú sốc nguồn cung, như gián đoạn xuất khẩu ngũ cốc do xung đột Nga – Ukraine tại Biển Đen, hay việc hạn chế xuất khẩu gạo ở một số nước châu Á, đã tạo hiệu ứng lan tỏa, đẩy giá lương thực toàn cầu tăng mạnh và gây áp lực lên các nước nhập khẩu.

Tại nhiều điểm nóng xung đột như Sudan, Cộng hòa Dân chủ Congo hay Palestine, vấn đề an ninh lương thực ngày càng gắn liền với tình hình bạo lực và bất ổn, cho thấy lương thực không còn là yếu tố tách rời khỏi an ninh quốc gia.

Các chuyên gia của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) cho biết khủng hoảng lương thực thường không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là kết quả của nhiều yếu tố chồng lấn, bao gồm biến đổi khí hậu, thiếu nước, xung đột, bất bình đẳng thu nhập và hệ lụy kinh tế kéo dài sau đại dịch COVID-19. Hiện có khoảng 673 triệu người trên thế giới đang sống trong tình trạng đói kinh niên.

Ngoài ra, áp lực về tài nguyên nước, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu đang làm suy giảm khả năng sản xuất nông nghiệp, khiến nguồn cung lương thực trở nên kém ổn định và khó dự báo hơn.Việc gián đoạn nguồn cung lương thực có thể kích hoạt bất ổn xã hội, thậm chí dẫn tới biểu tình và xung đột, như từng xảy ra trong làn sóng Mùa Xuân Arập năm 2011.

Các chuyên gia cũng cho rằng bản đồ sản xuất và phân phối lương thực toàn cầu đang tái định hình dưới tác động của khí hậu, xung đột và chi phí năng lượng, mở ra cả cơ hội và thách thức mới đối với các quốc gia.

Những diễn biến này cho thấy an ninh lương thực không chỉ là vấn đề phát triển mà đã trở thành yếu tố cốt lõi trong cấu trúc quyền lực và ổn định toàn cầu hiện nay.