Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là AI vật lý ứng dụng trong robot, hệ thống tự động và sản xuất thông minh, đang tạo ra thay đổi mang tính cấu trúc đối với mô hình hạ tầng tính toán toàn cầu, khi yếu tố quyết định không còn là năng lực xử lý mà là vị trí đặt năng lực này.

Trung tâm dữ liệu Aligned Data Centers. Ảnh: aligneddc.com

Phóng viên TTXVN tại Tel Aviv dẫn lời các chuyên gia Israel nhấn mạnh trong hơn một thập kỷ qua, mô hình trung tâm dữ liệu siêu quy mô đã chi phối ngành công nghệ, dựa trên nguyên tắc tập trung hóa và mở rộng năng lượng, kết nối tới các khu vực tính toán lớn. Tuy nhiên, mô hình này đang đối mặt với những giới hạn ngày càng rõ rệt, đặc biệt là khả năng cung cấp điện và độ trễ trong xử lý dữ liệu.

AI vật lý đang thúc đẩy việc đưa năng lực tính toán ra khỏi các trung tâm dữ liệu tập trung, tiến gần hơn tới nơi diễn ra hoạt động thực tế như nhà máy, hệ thống logistics hay môi trường cảm biến dày đặc. Trong các hệ thống này, việc xử lý dữ liệu theo thời gian thực là yêu cầu bắt buộc, khiến khoảng cách địa lý trở thành yếu tố quyết định.

Song song với đó, hạ tầng điện đang trở thành điểm nghẽn chính đối với các trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Tại nhiều khu vực như North Virginia (Mỹ) hay châu Âu, quá trình kết nối lưới điện cho các dự án mới có thể kéo dài nhiều năm, trong khi nhu cầu phát triển AI tăng theo chu kỳ chỉ vài tháng. Sự chênh lệch này tạo ra áp lực lớn đối với mô hình tập trung hiện nay.

Trong bối cảnh đó, xu hướng mới đang hình thành, theo đó năng lực tính toán được dịch chuyển tới gần nguồn năng lượng, thay vì mở rộng lưới điện tới các trung tâm dữ liệu. Các mô hình mới tận dụng nguồn năng lượng tái tạo chưa khai thác hết, các điểm truyền tải dư thừa hoặc khu vực có nguồn điện tại chỗ, kết hợp với hệ thống lưu trữ và phát điện riêng.

Giới phân tích cho rằng cấu trúc hạ tầng AI trong thời gian tới sẽ mang tính “2 lớp”, trong đó các trung tâm dữ liệu tập trung tiếp tục đảm nhiệm huấn luyện mô hình quy mô lớn, còn các hệ thống phân tán đảm nhận xử lý dữ liệu thời gian thực trong thế giới vật lý. Sự chuyển dịch này được đánh giá là mang tính nền tảng, khi bài toán cốt lõi của ngành không còn nằm ở vốn đầu tư hay chip bán dẫn, mà ở khả năng phối hợp giữa năng lượng, vị trí địa lý và nhu cầu xử lý theo thời gian thực.