Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những chuyển biến sâu rộng trong môi trường giáo dục đại học, đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập, đồng thời làm dấy lên câu hỏi về vai trò của các cách học truyền thống.

Hiện nay, nhiều công cụ AI như ChatGPT hay Mistral đã trở nên quen thuộc với sinh viên. Từ hỗ trợ tạo nội dung, xử lý thông tin đến đóng vai trò như trợ lý học tập, các ứng dụng này giúp người học tiếp cận kiến thức nhanh hơn, đúng trọng tâm hơn và có thể cá nhân hóa quá trình học tập.

Biểu tượng của Mistral AI. Ảnh: mygpt

Tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng việc lạm dụng AI có thể khiến sinh viên giảm khả năng tư duy độc lập nếu thiếu sự kiểm soát.

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, tại Đại học Tự do Brussels (ULB), nhà trường đã xây dựng định hướng sử dụng AI nhằm khuyến khích áp dụng công nghệ đi đôi với bảo đảm chất lượng đào tạo.

Ông Hugues Bersini, Giáo sư trí tuệ nhân tạo, nhấn mạnh giảng viên vẫn giữ vai trò cốt lõi trong việc truyền đạt kiến thức nền tảng và đánh giá mức độ hiểu biết của sinh viên. Theo ông, nếu chỉ dựa vào kết quả cuối cùng do AI hỗ trợ tạo ra, việc đánh giá có thể bị sai lệch, do đó cần chú trọng vào quá trình học và khả năng nắm vững bản chất vấn đề.

Trong một số lĩnh vực chuyên sâu, AI đang mở ra hướng tiếp cận hoàn toàn mới. Giáo sư chuyên ngành ung thư và tin sinh học tại ULB, Vincent Detour cho biết công nghệ này cho phép phân tích khối lượng dữ liệu hình ảnh khổng lồ trong nghiên cứu mô học, điều vượt quá khả năng xử lý của con người. Nhờ đó, việc phân loại và đánh giá mẫu trở nên nhanh chóng, khách quan hơn, góp phần đổi mới một lĩnh vực vốn dựa nhiều vào các phương pháp truyền thống.

Trước những thay đổi này, các trường đại học đang chủ động điều chỉnh để thích ứng. Ông Nicolas Van Zeebroek, Giáo sư kinh tế số và đổi mới tại ULB, cho biết nhà trường đã thành lập bộ phận điều phối nhằm thử nghiệm, tổng hợp kinh nghiệm và xây dựng các cách làm phù hợp trong việc ứng dụng AI.

Tại Đại học UCLouvain, chiến lược phát triển AI cũng đang được đẩy mạnh. Giáo sư Yves Deville khẳng định AI là xu thế không thể tránh khỏi và các trường đại học có trách nhiệm hướng dẫn sinh viên sử dụng công cụ này một cách đúng đắn, có tư duy phản biện. Nhà trường đã phát triển giao diện riêng mang tên Piccolo, nhằm bảo đảm an toàn dữ liệu và duy trì tính độc lập công nghệ.

Một hướng đi đáng chú ý là phát triển các “gia sư ảo”, cho phép giảng viên tích hợp trực tiếp nội dung giảng dạy vào hệ thống AI. Với cách làm này, sinh viên có thể học tập theo lộ trình cá nhân hóa nhưng vẫn dựa trên nguồn tài liệu đã được kiểm chứng, qua đó bảo đảm định hướng học thuật. Sự xuất hiện của AI cũng đang tác động mạnh đến phương thức đánh giá kết quả học tập.

Theo Giáo sư Yves Deville, hình thức luận văn truyền thống với những bài viết dài không còn phù hợp như trước. Thay vào đó, xu hướng mới là tăng cường tương tác giữa sinh viên và giảng viên, chú trọng phần trao đổi trực tiếp và đánh giá khả năng vận dụng kiến thức trong thực tiễn.

Có thể thấy, AI không làm mất đi vai trò của giáo dục đại học, mà đang thúc đẩy quá trình đổi mới toàn diện. Việc kết hợp hài hòa giữa công nghệ và các giá trị cốt lõi như tư duy phản biện, tự do học thuật sẽ là yếu tố quyết định để hệ thống đại học thích ứng hiệu quả trong bối cảnh mới.