Xung đột tại Trung Đông: Thái Lan, Campuchia ứng phó rủi ro nguồn cung năng lượng

Một trạm xăng ở Bangkok, Thái Lan. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Đông Nam Á, Bộ trưởng Năng lượng Thái Lan Atthapol Rerkpiboon cho biết nước này đã quyết định đa dạng hóa nguồn cung dầu, bao gồm cả nguồn cung từ Tây Phi và châu Mỹ, để chuẩn bị cho những gián đoạn nguồn cung có thể xảy ra từ Trung Đông. Ông Atthapol dự kiến lô hàng đầu tiên từ các nguồn cung mới sẽ đến Thái Lan vào tháng 4 tới.

Song song với đó, Chính phủ Thái Lan theo dõi sát sao các diễn biến căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt là eo biển Hormuz - tuyến hải vận chiến lược cho nguồn cung dầu toàn cầu. Mặc dù eo biển này chưa bị đóng cửa hoàn toàn nhưng quan ngại về chiến sự bùng phát trên diện rộng đã đẩy giá dầu toàn cầu tăng 7% và hiện dao động trong mức giá từ 75 -  85 USD/thùng.

Một số chủ hàng Thái Lan cảnh báo khủng hoảng ở eo biển Hormuz đang buộc các hãng vận tải phải chuyển hướng vận chuyển qua châu Phi, làm tăng gấp đôi giá cước vận chuyển và ảnh hưởng đến xuất khẩu. Hiện lượng hàng đang bị kẹt trên đường vận chuyển có trị giá ước tính lên tới 32 tỷ baht (khoảng 1,02 tỷ USD). Theo ông Thanakorn Kasetsuwan, Chủ tịch Hội đồng Chủ hàng Quốc gia Thái Lan (TNSC), chiến sự ở Trung Đông giữa Iran với Mỹ và Israel đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng và cơ chế thương mại toàn cầu.

Theo thống kê, xuất khẩu của Thái Lan sang Trung Đông chiếm khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu của nước này với trị giá khoảng 400 tỷ baht mỗi năm. TNSC ước tính Thái Lan bị thiệt hại khoảng 33,3 tỷ baht/tháng, trung bình khoảng 8,3 tỷ baht/tuần, do gián đoạn vận chuyển. Tình trạng đình trệ cả về nhập khẩu và xuất khẩu đang tạo ra tắc nghẽn trong việc phân bổ container tại các cảng lớn. Các nhà xuất khẩu nhỏ hơn sẽ khó thuê được container chở hàng, vì các hãng vận tải biển thường ưu tiên các đối tác thương mại lớn hơn có khả năng trả cước phí cao hơn.

Nhóm sản phẩm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là thực phẩm, mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Thái Lan. Khi chi phí vận chuyển tăng cao, chi phí này sẽ được chuyển vào giá bán lẻ hàng hóa và có thể vượt quá khả năng mua của người tiêu dùng. Ngoài ra, thời gian vận chuyển thực phẩm dài hơn sẽ làm tăng nguy cơ suy giảm chất lượng và tăng tỷ lệ thối hỏng, ảnh hưởng đến việc cấu thành giá bán cuối cùng.

Đối với ngành năng lượng và dầu thô, Thái Lan hiện nhập khẩu hơn 50% lượng dầu từ Trung Đông. Ông Thanakorn cho biết rủi ro chính không phải là thiếu hụt nguồn cung, mà là chi phí nhập khẩu cao hơn. Việc chuyển hướng các tuyến đường đi vòng qua Mũi Hảo vọng sẽ làm tăng giá dầu thô giao đến các nhà máy lọc dầu, do chi phí vận chuyển cao hơn và thời gian vận chuyển dài hơn.

Bên cạnh đó, Thái Lan cũng đang xem xét lệnh cấm xuất khẩu tạm thời dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ tinh chế nhằm đảm bảo có đủ dự trữ trong nước nếu tình hình xấu hơn nữa. Thái Lan hiện xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ tinh chế và dầu thô tới các nước láng giềng trong khu vực và các thị trường châu Á khác, với điểm đến chính cho các sản phẩm tinh chế là Singapore, Lào và Việt Nam, trong khi điểm đến của dầu thô là Malaysia và Trung Quốc. Ngoài ra, để tiết kiệm nguồn cung trong nước, Bộ Năng lượng Thái Lan kêu gọi người dân tăng cường sử dụng phương tiện giao thông công cộng.

Một nguồn tin chính phủ cho biết các phương án trên đã được thảo luận tại cuộc họp của Hội đồng An ninh Quốc gia ngày 2/3 về đánh giá tác động tiềm tàng đối với an ninh năng lượng của Thái Lan. Cuộc họp do Thủ tướng Anutin Charnvirakul chủ trì, với sự tham dự của các tư lệnh 3 lực lượng vũ trang, Bộ trưởng Tài chính Ekniti Nitithanprapas, Bộ trưởng Thương mại Suphajee Suthumpun và Bộ trưởng Ngoại giao Sihasak Phuangketkeow.

Một điểm đáng lưu ý là Lào sẽ được miễn trừ khỏi bất kỳ lệnh cấm xuất khẩu nào của Thái Lan, vì Bangkok đang phụ thuộc vào nhập khẩu điện từ nước láng giềng. Lượng điện tiêu thụ tại Thái Lan dự kiến sẽ đạt đỉnh vào tháng 4 tới khi nước này vào trong mùa khô. Cơ quan Điện lực Thái Lan (EGAT) đã có kế hoạch tăng sản lượng từ các nhà máy điện than và thủy điện, đồng thời hoãn bảo trì hằng năm để đảm bảo nguồn cung đầy đủ.

Ngoài Thái Lan, Campuchia cũng đang đẩy mạnh các biện pháp tiết kiệm năng lượng. Phóng viên TTXVN tại Đông Nam Á cho biết Bộ Thương mại Campuchia ngày 3/3 kêu gọi người dân sử dụng tiết kiệm nhiên liệu do giá dầu đã bắt đầu tăng và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung vì xung đột ở Trung Đông.

Chia sẻ với truyền thông, Quốc vụ khanh kiêm người phát ngôn Bộ Thương mại Campuchia, ông Pen Sovicheat, cho biết Bộ Thương mại nước này đang theo dõi sát tình hình tăng giá dầu và dự trữ dầu của các nhà nhập khẩu nhằm đảm bảo nguồn cung cho thị trường nội địa. Trong trường hợp giá dầu tăng mạnh, để giảm bớt gánh nặng cho người dân, Chính phủ Hoàng gia Campuchia sẽ giải ngân gói hỗ trợ nhằm kéo giảm giá xăng dầu bán lẻ cho người dân. Ngoài ra, các bộ ngành liên quan cũng sẽ nỗ lực tìm kiếm các nguồn cung mới để đảm bảo có đủ nguồn dự trữ xăng dầu trong một tháng.

Bộ Thương mại Campuchia hy vọng chiến sự hiện nay tại Trung Đông sẽ sớm kết thúc để đưa giá dầu và nguồn cung trở lại bình thường, đồng thời cũng hy vọng Mỹ sẽ xuất xăng dầu dự trữ để giảm bớt áp lực quốc tế trong trường hợp xung đột kéo dài. Campuchia là quốc gia nhập khẩu dầu mỏ và có nền kinh tế công nghiệp đang phát triển nên nhu cầu tiêu thụ xăng dầu trong các ngành vận tải, xây dựng và may mặc hiện rất cao.