Để đảm bảo thoát lũ và an toàn đê điều trên địa bàn thành phố, UBND TP. Hồ Chí Minh yêu cầu các sở, ngành, đơn vị và UBND 168 phường, xã, đặc khu tập trung thực hiện các biện pháp nhằm tăng cường bảo vệ không gian thoát lũ trên các lưu vực sông; tổ chức giải tỏa, thanh thải vật cản, chướng ngại vật lấn chiếm bãi sông, lòng sông; thực hiện nạo vét, khơi thông dòng chảy, bảo đảm khả năng tiêu, thoát lũ.

UBND TP. Hồ Chí Minh giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức kiểm tra, rà soát việc vận hành hệ thống thoát nước đô thị, công trình bơm tiêu (đặc biệt trong thời gian có lũ), bảo đảm tuân thủ quy trình vận hành được cấp có thẩm quyền phê duyệt và yêu cầu an toàn chống lũ. Sở Xây dựng cũng chủ trì, phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường, UBND các phường, xã, đặc khu tiến hành kiểm tra, quản lý trật tự xây dựng tại khu vực bãi sông, lòng sông thuộc phạm vi quản lý, bảo đảm không ảnh hưởng đến không gian thoát lũ và an toàn đê, kè.

UBND TP. Hồ Chí Minh cũng chỉ đạo các đơn vị quản lý, khai thác công trình thủy lợi, thoát nước của thành phố thường xuyên kiểm tra, rà soát quy trình vận hành bơm tiêu, vận hành cống qua đê (nhất là thời gian xảy ra mưa lớn, triều cường, xả lũ); chỉ vận hành bơm tiêu cưỡng bức ra sông theo quy trình vận hành được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đồng thời bảo đảm an toàn công trình và an toàn chống lũ cho hệ thống đê, kè.

Các đơn vị quản lý, khai thác công trình thủy lợi, thoát nước đồng thời phối hợp UBND các phường, xã, đặc khu kiểm tra, bảo vệ công trình và hành lang bảo vệ đê, kè, bảo đảm khả năng tiêu, thoát lũ; kịp thời phát hiện các hành vi xây dựng công trình, nhà ở vi phạm, lấn chiếm công trình và phạm vi bảo vệ đê, kè; báo cáo, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định. Bên cạnh đó, các đơn vị phải thường xuyên nạo vét các bãi bồi tự nhiên hoặc nhân tạo gây cản trở dòng chảy; tháo dỡ các cầu tạm, bến bãi bốc xếp hàng hóa không phép hoặc nằm trong hành lang thoát lũ; phát quang cây cối rậm rạp trên bãi sông làm gia tăng lực cản dòng chảy.

Tình trạng lấn chiếm bãi sông, lòng sông, vi phạm phạm vi bảo vệ đê điều diễn ra trong thời gian dài trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, nổi cộm nhất là việc xây dựng nhà ở, công trình trên và ven kênh rạch. Hệ thống sông, kênh, rạch của TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò quan trọng trong thoát nước, điều tiết mưa lũ và tạo không gian công cộng. Tuy nhiên, theo UBND TP. Hồ Chí Minh, hiện vẫn tồn tại hàng chục nghìn căn nhà trên và ven kênh rạch, tập trung tại các lưu vực có áp lực thoát nước lớn. Điều này dẫn đến nguy cơ mất an toàn cháy nổ, sạt lở, cản trở dòng chảy, gây ngập úng và ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến mỹ quan đô thị và chất lượng sống của người dân, gây khó khăn cho công tác quản lý hành lang bảo vệ sông, kênh, rạch.

Cùng với nhà ở của người dân, theo Trung tâm Quản lý đường thủy (Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh), ghi nhận đến nay trên địa bàn thành phố có 108 công trình của một số đơn vị, doanh nghiệp xây dựng, san lấp lấn chiếm và vi phạm hành lang bảo vệ bờ sông, kênh, rạch. Sở Xây dựng cũng đã đề nghị UBND các xã, phường, đặc khu tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm đối với các trường hợp xây dựng công trình không phép, trái phép trong phạm vi hành lang bảo vệ trên bờ sông, kênh, rạch thuộc địa bàn quản lý.